Nu aan het lezen:

Three Identical Strangers

Three Identical Strangers

Three Identical Strangers is een documentaire die het onwaarschijnlijke verhaal vertelt van een Amerikaanse drieling. Bij de geboorte in 1961 werden zij door een adoptieagentschap van elkaar gescheiden en in drie verschillende gezinnen ondergebracht. Negentien jaar later lopen ze elkaar tegen het lijf en worden ze een heuse mediasensatie. Het eerste gedeelte is ronduit koddig. Met veel plezier komen de broers in beeld en wordt nagespeeld hoe zij elkaar ontmoeten en uitbundig onderdeel van elkaars leven uit gaan maken. Dat is ook nodig, omdat ons een tragisch tweede deel staat te wachten. In de tussentijd houdt de regisseur Tim Wardle er flink de vaart in. Zo flink, dat heel veel vragen wel worden aangestipt, maar nauwelijks worden beantwoordt. Alles voor het verhaal, en dat blijkt nog verbazingwekkender te zijn dan ‘enkel’ een charismatische drieling met gulle lach en vlezige handen die elkaar per toeval vinden.

Het is dan ook niet de eerste keer dat dit verhaal verteld wordt, omdat Eddy, David en Bobby geen unicum zijn. In de jaren zestig faciliteerde het joodse adoptiebureau Louise Wise Services het geheime onderzoek van de psychiater Peter Neubauer. Wat het onderzoek precies inhield buiten het scheiden bij of kort na de geboorte en onderzoeken van meerlingen wordt niet bekend. Het is de tweeling Elyse en Paula van het boek Identical Strangers (2007) en de makers van de documentaire The Twinning Reaction (2017) allemaal niet gelukt de archieven van Neubauer die tot 2066 verzegeld zijn te openen. Three Identical Strangers lukt het tot op bepaalde hoogte wel, maar bij stukjes en beetjes die tezamen te weinig bieden om er een spetterende conclusie aan te verbinden. Mensen met macht hebben in de jaren zestig besloten kinderen te scheiden en hadden weinig problemen met baby’s die door scheidingstrauma’s hun hoofd tegen de muur bonkten of de adem net zo lang inhielden totdat ze flauw vielen. Zestig jaar later houden diezelfde mensen vanuit het graf of hun appartement in Manhattan de kaken nog steeds stijf op elkaar.

Op het eerste oog leek het onderzoek zich te bezigen met het formuleren van een definitief antwoord op de vraag wat nu het meest vormende was in de menselijke ervaring: natuur of cultuur? En dus is dit ook een vraagstuk waar de documentaire zich over buigt. Is het toeval dat de drieling op de middelbare school hebben geworsteld, hetzelfde sigarettenmerk roken en op oudere vrouwen vallen? Is het genetisch bepaald dat ze allemaal psychische problemen hebben en het moeilijk hebben gehad tijdens hun adolescentie? Met heuse plot twists demonstreert Wardle zich meester in het bespelen van verwachtingen, maar het ligt er allemaal wel heel dik bovenop. De Joodse context (letterlijk iedereen in deze documentaire op Wardle na is Joods) en tijd- zo kort na de Tweede Wereldoorlog- maakt een vergelijking met de experimenten van Josef Mengele op tweelingen mogelijk, maar welke conclusie moet er nu precies aan worden verbonden dat ‘zelfs’ Joden zoals de Oostenrijkse Neubauer die de oorlog zijn ontvlucht zich schuldig maken aan onethisch wetenschappelijk onderzoek? Veel vragen, weinig antwoorden.

Zo wordt de onderliggende ideologie dat opvoeding er vrij weinig toe doet met overtuiging geformuleerd door de onderzoeksassistente van Neubauer, de inmiddels negentigjarige Natasha Josefowitz (tevens niet geheel onbekende schrijfster en televie- en radio-host). Het is een standpunt met meer implicaties dan hier wordt aangestipt. Wat als je gedrag geheel wordt gedicteerd door je genen? Heeft educatie dan nog wel nut? Moeten we jonge mensen op basis van hun (voor)ouders bij voorbaat in de gevangenis gooien of minder kansen geven omdat we toch wel weten wat er van ze gaat komen? Het is een premisse waar dystopische sciencefictionfilms zoals Gattaca of het recentere Divergent veelvuldig mee spelen en eentje waar hier plompverloren overheen wordt gestapt. 

Three Identical Strangers is een enorm actuele documentaire over machtsmisbruik, het veranderen van de mores en manipuleren van publieke opinie. Wardle heeft goud in handen met dit verhaal, maar weet niet welk punt hij precies moet agenderen en verspeelt zijn kans op diepgang door telkens weer voor strak opgewonden sensatie te kiezen. Een zelfmoord, psychiatrische ziektes, autoritaire vaders en de consequenties van menselijke hoogmoed worden weliswaar aanstipt, maar nooit uitgediept. En dus is aan de ene kant het register van de documentaire nooit heel ver verwijderd van de Amerikaanse talkshow Dr. Phil. Tegelijkertijd staat het onbevredigende einde ver van de gebruikelijke documentaireformule. Deze dichotomie brengt het geheel nog meer op spanning. Omdat de werkelijkheid vreemder dan fictie is, klapt het niet in of uit elkaar, maar het scheelt weinig.

Leuk? Deel het even!
Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken