Nu aan het lezen:

The Wild Pear Tree

The Wild Pear Tree

Journalisten noemen Ceylans films vaak contemplatief, vanwege de trage opbouw, het afstandelijke, observerende camerawerk en de poëtische en filosofische inhoud. Toch is er in zijn laatste films steeds minder ruimte voor contemplatie, daar de vaak lange pauzes en stiltes van films als Uzak en Climates (Iklimler) steeds meer vervangen worden door lange monologen en dialogen met een vaak literaire inborst (Tsjechov en Dostojewski worden veelvuldig aangehaald). Het hoogtepunt van Winter Sleep was een uiterst lange gespreksscène, waarbij de naargeestige tirannieke hoofdpersoon amper anderen de ruimte gaf zijn monoloog te veranderen in een dialoog. The Wild Pear Tree gaat verder in die traditie. Zeker driekwart van de film bestaat uit filosofische, psychologische en emotionele gespreken over literatuur, geschiedenis, kunst, filosofie en politiek.

Ga er als kijker maar aan staan, kijken naar een trage, topzware film van 188 minuten(!), vol monologen en dialogen, waarin het de gemiddelde kijker soms aan de politieke of culturele context zal ontbreken om de verwijzingen naar de Turkse samenleving te duiden. Daarnaast bevinden we ons in de aanwezigheid van een koppige, arrogante hoofdpersoon, Sinan, wiens verhaal in de film bestaat uit het proberen te slijten van een pretentieus, vermoeiend klinkend boek, tegen alle praktische bezwaren van de andere personages in. Hij wordt hierin belemmerd door een even koppige vader, wiens gokverslaving zorgt voor een torenhoge familieschuld. We stevenen af op een onvermijdelijke confrontatie tussen vader en zoon.

The Wild Pear Tree beschrijven als een film van dialogen is daarom eigenlijk een eufemisme: het is een film vol confrontaties. Een aaneenschakeling van gevechten waarbij de ergerlijke Sinan zelfs een keer letterlijk op de vuist gaat met een tegenstander, maar waarbij de meeste confrontaties bestaan uit intellectueel zwaardvechten. Met familieleden, liefdes, rivalen in de liefde, leermeesters, geldschieters, geestelijken, politici, beroemde schrijvers. Het aantal mensen dat Sinan tegen zich in het harnas jaagt is niet op één hand te tellen.

In de handen van een mindere regisseur was dit dodelijk vermoeiend geweest. Het zou het soort film zijn geworden dat lijkt op het boek dat Sinan probeert te slijten: een kunstwerk dat hij beschrijft met afstotende, weinig commerciële termen, dat tegendraads probeert te zijn, maar eigenlijk vooral dwarsligt. Sinan botst met de meer pragmatische en praktisch ingestelde oude rotten in het vak, en de geldschieters, die hem op zijn hart drukken dat een kunstwerk universele waarheden moet bevatten, of tenminste iets waar de lezer (of kijker) zich aan vast kan klampen. Ceylan raakt wél universele waarheden, godzijdank.

The Wild Pear Tree is namelijk een enorm rijke film, over vervliegend idealisme. Een film waarin het verschil van aanpak van generatie ook scherp geschetst wordt. Hierbij wordt duidelijk dat de oudere generaties weigeren verantwoordelijkheid te nemen voor de malaise die ze hebben aangericht, terwijl de jongere generatie praktische bezwaren wegwuift ten faveure van een haast irrationeel idealisme. Het gevoel dat beklijft is een gebrek aan hoop voor de toekomst. The Wild Pear Tree is een haast troosteloze film, met een ambigue slotscène, bitter of zoet te lezen, die toont dat de appel niet ver van de boom valt.

Het is vooral ook een film altijd boeiend is, met een heerlijk bijtend gevoel voor humor en een lichte surrealistische tred die de deprimerende teneur doorbreken. Ceylan toont zichzelf wederom een meester, juist door in meer dan drie uur op genuanceerde wijze het denken van een andere, gefaalde kunstenaar te fileren.

Leuk? Deel het even!
Written by

Theodoor Steen is een 29-jarige Utrechtse filmprogrammeur (voor onder andere Camera Japan) en filmjournalist (voor Cine en Schokkend Nieuws) voor wie het woord ‘bombast’ werkt als een rode lap op een stier, of een vlam op een mot. Film is voor hem voornamelijk een visueel medium, en plot, hoewel belangrijk, acht hij van ondergeschikt belang voor een interessante kijkervaring. Hij vindt Canada één van de meest ondergewaardeerde film-industrieën. Vrienden vragen hem om in godsnaam op te houden over Southland Tales, de Wachowskis, Ken Russell, religieuze symboliek, The Leftovers, LGBTQIA-cinema, en ‘waarom Nederlandse film wél geweldig is’. Begin niet tegen hem over Zack Snyder, Ruben Ostlund of Jagten, want het gejeremieer dat je dan te horen krijgt is niet van de lucht.

Typ en klik enter om te zoeken