‘By the pricking of my thumbs, something wicked this way comes’. Het is misschien wel een van de meest bekende regels uit Shakespeare’s tragedie Macbeth. De waarschuwing van de drie heksen die uiteindelijk duidt op de komst van het monster dat zij zelf met hun voorspelling van Macbeth maakten. Wicked is de nieuwste adaptatie van deze klassieker zeker.
Het is de kortste tragedie van ‘The Bard’ en misschien alleen al daarom is Macbeth zo veelvuldig verfilmd (de ene adaptatie trouwer dan ander). Maar ondanks dat heeft regisseur en schrijver Joel Coen nog aardig gesneden in de originele tekst om uiteindelijk tot deze een uur en veertig minuten durende adaptatie te komen. Dat is ook meteen het enige waarbij hij stukjes Shakespeare uit het stuk heeft gehaald. In The Tragedy of Macbeth draait het namelijk precies om dat waar Shakespeare om zou moeten draaien: de prachtige teksten en het spel dat die tekst bij de acteurs uitlokt.
Het verhaal van Macbeth draait om macht, en vooral hoe de drang naar die macht
uiteindelijk corrumpeert: De Schotse generaal Macbeth is trouw aan zijn koning en lijkt eigenlijk best tevreden met zijn plek in de militaire en politieke pikorde. Tot hij van drie heksen de voorspelling krijgt dat hij zelf ooit koning van Schotland zal zijn. En zoals dat hoort in een tragedie wordt precies die voorspelling zijn ondergang. Het zaadje van ambitie dat vakkundig door de heksen is geplant, komt tot bloei als delen van de voorspelling uit komen.
Macbeth en zijn vrouw besluiten vervolgens het lot in eigen hand te nemen en schuwen niets of niemand op weg naar de troon. De angst om vervolgens die macht te verliezen drijft de twee tot waanzin en het loopt dan ook precies zo af als de heksen beloofden: slecht.
Die groeiende waanzin wordt fantastisch gespeeld door Denzel Washington als Macbeth en Frances McDormand als zijn vrouw. Van die eerste is het soms makkelijk te vergeten dat hij meer op zijn repertoire heeft dan alleen de gevierde actieheld, maar als Macbeth rekent hij direct af met alle mogelijke vooroordelen. In het begin met subtiele trekjes en later met een spel net niet zo grotesk dat het lelijk wordt, bouwt hij naar de waanzin waar de heksen op hebben ingezet. McDormand verandert op haar beurt van een ijzige machtsbeluste Lady langzaam in een gek oud vrouwtje.
Ook de beeldtaal staat volledig in dienst van die theatrale waanzin. De keuze om de film in 4:3 en monochroom te schieten leverde in eerste instantie nog wat weerstand op bij cameraman Bruno Delbonnel, maar het versterkt de film op alle fronten. Het afgebakende scherm kijkt als naar een theaterpodium waarvan de gordijnen nog naast het toneel hangen.
Dat theatrale blikveld wordt nog verder versterkt door de vaak zeer gecentreerde
beeldcomposities en het decor in de film dat zichtbaar decor mag zijn. Het zwart-wit-grijze kleurenpalet geeft het geheel een film noir-achtige deken die perfect past bij de tragiek van het verhaal. En het spel met spitse bogen, donkere doorkijkjes en lange schaduwen heeft iets weg van het Duits expressionisme. Alsof de waanzin van Macbeth en dr. Caligari dezelfde symptomen hebben.

Een is geen geldt duidelijk niet voor die ene helft van de Coen Brothers, want Joel Coen levert met dit eerste grote soloproject een pracht van een film op. Het enige dat we kunnen aanmerken op de film is dat ie in veel gevallen achter een betaalwand is verdwenen en nauwelijks in de theaters te zien is. Want op groot scherm komt dit stukje theater het beste tot zijn recht.