Nu aan het lezen:

The Green Fog

The Green Fog

Het is een van de meest iconische shots in de filmgeschiedenis. Kim Novak die uit de badkamer van een hotel komt lopen, getransformeerd tot het evenbeeld van een dode vrouw. Het groene neonlicht dat van de overkant van de straat de hotelkamer binnenvalt omhult haar, lost haar bijna op. Als een spookverschijning komt ze uit die groene waas naar voren stappen. In James Stewarts blik zien we de obsessie van een man met de vrouw die hij niet kon redden, in haar die van een vrouw die zichzelf heeft opgegeven om liefgehad te worden. Zoals ze een scène eerder wanhopig uitspreekt:  
‘If I let you change me, will that do it? If I do what you tell me, will you love me?’
‘Yes, yes.’
‘Alright then. I’ll do it. I don’t care anymore about me.’

Vertigo gaat over bestaan in de ogen van een ander. En daarmee is het ook een film die met elk veranderend perspectief van gedaante verwisselt. En precies die ongrijpbare kwaliteit grijpt de Canadese filmmaker Guy Maddin aan voor The Green Fog, een remake of recreatie, of hoe je het ook wilt noemen, van Hitchcocks klassieker, samengesteld uit  beelden van bijna honderd in ‘Fog City’ opgenomen films. Van iconische San Francisco-films als Bullit en Invasion of the Body Snatchers tot een hele rits naar pulp riekende noirs. En al die beelden en fragmenten worden aaneengeplakt tot een soort lappenpopversie van Vertigo, waarin de stad San Francisco dus ook een hoofdpersonage wordt, met die steile straten, Victoriaanse huizen en natuurlijk de iconische felrode Golden Gate Bridge.

Vertigo leent zich uitstekend voor het experiment van Maddin. Het is immers een film die gaat over recreëren. Oud-detective Scottie Ferguson (James Stewart) wordt door een oude schoolmaat ingehuurd om diens vrouw Madeleine (Kim Novak) te schaduwen, die geobsedeerd of zelfs bezeten zou zijn door Carlotta Valdes, een voorouder die zich suïcideerde in de 19e eeuw. Scottie wordt op slag verliefd op de bloedmooie blondine, redt haar wanneer ze zich in de San Francisco Bay werpt, maar zijn hoogtevrees belet hem haar te redden wanneer ze zich van een klokkentoren werpt. Wanneer hij, verteerd door schuld, brunette Judy (ook Novak) ontmoet, begint hij haar te vormen naar het evenbeeld van Madeleine. Daarmee hun beider lot bezegelend.

Novak zei ooit in een interview dat ze de verhaallijn zag als een metafoor voor de wijze waarop de filmindustrie van vrouwen een soort lijdend voorwerp maakt, om ofwel hopeloos verliefd op te worden ofwel te redden en vaak allebei. Vertigo toont de perverse kanten daarvan, hoe het de vrouw toegang tot een eigen identiteit ontzegt, haar tot een lege huls maakt waarop de man al zijn verlangens en obsessies kan projecteren. Maar waar Vertigo die perversiteit toont met een bijna ongenaakbare schoonheid, daar toont The Green Fog juist de rafels ervan. Niet voor niets staan editors Evan en Galen Johnson als coregisseurs van Maddin op de rol, want hun montage is daarin cruciaal. Vergelijk bijvoorbeeld de sequentie in Vertigo waarin Scottie Madeleine schaduwt. Het is een woordeloze en vloeiende sequentie, met zwevende camerabewegingen. In The Green Fog wordt die woordloosheid bewerkstelligt door simpelweg de dialogen uit de fragmenten weg te laten, waardoor sommige scènes compleet verknipte collages van reactieshots zijn.

Maar juist daardoor werken die scènes als een soort een deconstructie van kijken in films, met als conclusie dat film, als je de woorden weghaalt, eigenlijk niet meer of minder is dan een verzameling verlangende blikken. En een van die blikken is ook die van de toeschouwer. Want Vertigo laat ook de toeschouwer niet buiten beschouwing. Ergens in de film kijkt Novak recht in de camera, waarna het beeld rood kleurt. Dat films vrouwen in een bepaalde rol dwingen, is ook, lijkt Hitchcock te zeggen, omdat dat het verlangen van de toeschouwer beantwoordt. Die wil een held en een held moet iets hebben om te redden en verliefd op te worden.

Maddin experimenteert met aanstekelijk plezier. Er wordt constant gespeeld met de consequenties van het samenbrengen van al deze films in een soort nieuw, gedeeld universum, door bijvoorbeeld blikken of telefoontjes van acteurs uit twee totaal verschillende films elkaar te laten beantwoorden. Een van de grappigste sequenties is een montage van beelden uit Chuck Norris-vehikel An Eye for an Eye waarmee Maddin het deel van Vertigo invult waarin Madeleine net dood is en Scottie alleen en schuldig achter is gebleven. Het benadrukt maar weer eens hoe makkelijk de betekenis van beelden veranderd kan worden door er een andere context aan te geven. En het heeft op z’n eigen manier iets spookachtigs, iets haunteds, om die beelden zo uit hun werkelijkheid gerukt te zien.

En altijd is er die groene mist. Soms drijft een pufje ineens het beeld binnen, op andere momenten drenkt Maddin beelden erin of verspreidt de mist zich als een gifwolk over de stad. Zo steeds de connotatie ervan veranderend, zoals ook die iconische scène van Hitchcock elke keer een andere lading lijkt te hebben. Soms mystiek, soms toxisch, soms beeldschoon, soms hartverscheurend. Maar vooral dat alles tegelijk.

Leuk? Deel het even!
Leuk? Deel het even!
Written by

Redacteur bij Cine, schrijft daarnaast ook nog onder meer over film bij Biosagenda.nl en over theater bij Theaterkrant.nl. Daalt graag af naar de obscure krochten van cinema en houdt bijna net zoveel van slechte sciencefiction als van goede sciencefiction.

Typ en klik enter om te zoeken