Nu aan het lezen:

The Favourite

The Favourite

 

Met The Favourite gaat de Griekse regisseur Giorgos Lanthimos een nieuwe richting uit. In de eerste film die hij niet zelf schreef, hengelt hij naar een mainstreampubliek. Maar niet getreurd: er zit nog genoeg Griekse gekte in deze gitzwarte en messcherpe zwarte komedie.

Weinig regisseurs leggen een foutloos parcours af, maar voorlopig is het Giorgos Lanthimos wel gegund. Wrijf met de toppen van je vingers over zijn filmisch curriculum en je ontdekt nergens een weeffout of los steekje. Van de Griekse drama’s Dogtooth en Alpeis tot Engelstalig werk The Lobster en The Killing of a Sacred Deer: Lanthimos zet zijn handtekening zonder uitzondering zelfverzekerd neer. Zijn stijl is herkenbaar, zijn toon consequent: Greek Weird Wave. Lanthimos schildert in de donkerste tinten die hij vindt. Zijn portret van de maatschappij is even onthutsend als grappig. Satire in de beste zin van het woord. Ontregelend, confronterend, ongemakkelijk, maar ook gewoon dicht tegen de realiteit aan schurkend. In Lanthimos’ universum is de werkelijkheid nog altijd voelbaar en tastbaar. Dichtbij en toch ver weg.

The Favourite is een project waar Lanthimos al sinds 2012 op kauwt. The Lobster en The Killing of a Sacred Deer werden eerder gerealiseerd en Kate Winslet moest verstek laten gaan voor de rol van Sarah Churchill, maar uiteindelijk bleek de film het wachten waard. The Favourite mag dan misschien wel Lanthimos’ meest toegankelijke film genoemd worden, van een klassiek kostuumdrama is geenszins sprake.

Lanthimos is in al zijn films een geweldig observator met een voorkeur voor mensen uit balans. Wankel is inderdaad de positie van Koningin Anne (Olivia Colman) aan het begin van de 18de eeuw, ten tijde van de Spaanse Successieoorlog. Politieke voor- en tegenstanders trekken haar aan de mouw over de manier waarop Engeland oorlog moet voeren tegen Frankrijk. Anne zelf twijfelt, over de richting die de oorlog uit moet, de trilling in de stem, de mascara op het gezicht. Bovendien wordt ze geveld door helse jichtpijnen die het nog moeilijker maken om met vaste hand te regeren. Vaak huppelt ze even richtingloos door de grote ruimtes als de vele konijnen die ze koestert.

Gelukkig is daar Lady Sarah Churchill (Rachel Weisz), de hertogin van Marlborough, die de koningin met raad en daad bijstaat en haar pijnlijke kuiten op tijd en stond masseert – in ruil voor een beetje politiek aanzien. Sarah krijgt een geduchte tegenstandster wanneer plotseling Abigail Hill (Emma Stone) opduikt, een aan lager wal geraakte meid die eigenlijk van adellijke afkomst is en vastbesloten lijkt om in de gunst van Anne te geraken.

Als waarnemer van de menselijke psyche besteedde Lanthimos in zijn vorige films niet al te veel aandacht aan de arena waarin de mentale messen getrokken worden. Dat is in The Favourite wel even anders. Met de groothoeklens bijna permanent op de camera gemonteerd, lijkt het wel of hij zoveel mogelijk details in één beeld wil krijgen. The Favourite ziet er weelderig uit. Voortdurend neemt hij zijn drie hoofdpersonages mee op sleeptouw door de eindeloze gangen van het koninklijk kasteel, een labyrintisch netwerk van kamers die enkel via donkere gangen met elkaar verbonden zijn.

Even complex als de gangenstructuur is de verhouding tussen de drie vrouwen van dit kostuumdrama: zowel Sarah als Abigail dingen naar de goedkeuring van Anne en gaan daarvoor tot het uiterste. Dat kan je vrij letterlijk nemen: beide dames belanden in het bed en tussen de benen van de getroebleerde koningin.

De vraag is dan ook wie het echte hoofdpersonage van The Favourite is: Sarah, wiens invloed op het hof tanende is? Abigail, die zich vanuit de smerige en donkere keukens opwerkt tot in de chique vertrekken van de koningin? Of toch Anne zelf, die voortdurend balanceert tussen pathetisch en aandoenlijk? Als ze voor de zoveelste keer haar pijnlijke benen laat omzwachtelen, blijft er weinig medelijden over. Maar anderzijds: welke vrouw zou niet half gek worden als dertien van haar zeventien zwangerschappen in een plas bloed geëindigd zijn?

In The Favourite is Lanthimos minder de stille getuige van het drama dan in andere films. De positie van de camera, de zwierige beweeglijkheid, de draaiingen en vele tochten door de gangen, zorgen ervoor dat hij actief het conflict opzoekt. Hij gaat eerder regisseren dan registreren. Ook muziek krijgt een groter aandeel dan in zijn vorige films en is prominent aanwezig. Van een stijlbreuk is echter geen sprake. Lanthimos verschuift langzaam de focus. Zijn filmisch oeuvre is niet in revolutie maar in evolutie. Als filmmaker groeit hij film na film en bewijst hij dat hij alle genres aankan. Met The Favourite bevestigt hij zich als met voorsprong mijn favoriete regisseur van het moment.

Leuk? Deel het even!
Leuk? Deel het even!
Written by

Hans studeerde Taal en Letterkunde. In 1993 publiceerde hij zijn eerste recensie en sindsdien is hij voor diverse media blijven schrijven over film, waaronder sinds 2007 voor Schokkend Nieuws. Verder kijkt hij theater en leest hij boeken.

Typ en klik enter om te zoeken