Now Reading:

Tampopo

Tampopo

Een van de vele vondsten die Tampopo rijk is, is dat Jûzô Itami zijn derde film niet opent met een scène die verband houdt met zijn hoofdplot. In plaats daarvan opent hij met een fourth wall breaker: een gangsterfiguur met een voorliefde voor film en eten die het publiek zijn etiquette over de combinatie van de twee bijbrengt. De scène speelt zich af in een bioscoopzaal. Pas als daar de film begint, gebeurt dit ook met het eigenlijke verhaal van Tampopo.

Dat verhaal behelst de toevallige ontmoeting tussen vrachtwagenchauffeur Goro (Tsutomu Yamazaki), zijn bijrijder Gun (een vrijwel onherkenbare Ken Watanabe) en het titelpersonage (Nobuko Miyamoto). Zij is een weduwe die worstelt om het hoofd boven water te houden met haar ramenrestaurantje. Goro en Gun besluiten haar te helpen om van haar ramen ‘zonder karakter’ een modelmaaltijd te maken. Het is een simpel verhaal, maar de creativiteit die Itami aanwendt om het te vertellen verheft het tot grote hoogte.

Bij de eerste release van Tampopo werd de film gepromoot als ‘noodle western’. Hoewel dat een goed gevonden variatie op de ‘spaghetti western’ is, komt het een beetje misleidend over. De Japanse samoerai-films liggen veel dichter bij de western dan deze satire. Itami’s stijl lijkt samengesteld uit een stevige basis van Jacques Tati, gemengd met flinke stukken Monty Python en een vleugje John Carpenter. (Het personage Pisken moet wel een verwijzing zijn naar Snake Plissken, toch?)

Als in de films van Monty Python leidt Itami je constant van zijn hoofdplot af. Sommige zijpaden, zoals de oude man die zo gulzig eet dat hij er bijna in blijft en met een stofzuiger gered moet worden, hebben nog wel iets met Tampopo en haar restaurant te maken. Maar de film zit ook vol losse sketches en de gangsterfiguur keert ook een paar keer terug in zijn eigen subplot.

Een ding houdt de boel bijeen: de liefde voor uitmuntend eten. De laatste tijd zijn enkele vooraanstaande mensen in de wereld van voedsel overleden. Ik heb het dan met name over Anthony Bourdain, die vermaarde tv-programma’s over de combinatie van reizen en eten maakte, en de kok met de meeste Michelinsterren, Joël Robuchon. De reacties op hun dood hadden een ding gemeen. Er werd de nadruk gelegd op de verbindende factor die eten kan zijn, en de rol die deze mannen gespeeld hadden in het leggen van die verbindingen.

Met name Bourdain stond er om bekend dat hij een cultuur aan je kon voorstellen aan de hand van de keuken. Eten kan heel elitair zijn en daarmee een sociale barrière lijken, en zijn. Het is dan ook niet toevallig dat Itami met ramen, een simpel gerecht dat je in Japan op iedere straathoek kan krijgen, centraal stelt. De film en de hoofdpersoon zijn zelfs vernoemd naar de eenvoudige paardenbloem, een onkruid dat toch zijn eigen schoonheid heeft.

In Tampopo weet Jûzô Itami het verhevene in het absurde en het mooie in het gewone te vinden. De paardenbloem en een kom perfect gemaakte noedels bevatten alle schoonheid die een mens nodig heeft. De absurde, bloederige dood van de gangster met zijn voorliefde voor eten en films brengt alles samen. Als we sterven zien we volgens hem onze laatste film voorbij flitsen. Maar zien we dan onze grote overwinningen of zijn het de kleine vriendschappelijke momenten in de aanloop er naartoe? Itami’s antwoord laat zich raden.

Written by

Historicus van opleiding en ICT-specialist van beroep. Houdt vreemd genoeg niet bijzonder veel van films over historische gebeurtenissen of computers. Films over andere onderwerpen kunnen er wel mee door.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Input your search keywords and press Enter.