Nu aan het lezen:

Nuestro Tiempo

Nuestro Tiempo

Jongens spelen rond een ondiep meer, rennen met hun blote voeten door het slijk. ‘Laten we de meisjes aanvallen!’, roept een van hen en ze zwemmen stilletjes op die meisjes af, luierend op een opblaasvlot. Ze praten over school en strelen elkaars armen. De jongens springen op en duwen hen het water in. Vervolgens schakelt Nuestro tiempo naar iets oudere kinderen, tieners. Opnieuw zitten de jongens achter de meisjes aan, maar elke aanraking en blik heet nu een seksuele lading, die tegelijk nog iets volstrekt naïefs heeft.

En dan zijn daar de volwassenen. Deze uitgesponnen drietrapsraket is de fascinerende opening in de nieuwste film van Carlos Reygadas (Stellet licht, Post Tenebras Lux). Een opeenvolging die lijkt te tonen dat we op elke leeftijd dezelfde spelletjes spelen. Alleen de consequenties worden groter. Nuestro tiempo is gesitueerd op de Mexicaanse ranch van Juan en Ester, waar zij vechtstieren fokken. Het echtpaar wordt gespeeld door Reygadas zelf en zijn vrouw en editor Natalia López. De ranch is ook in werkelijkheid hun ranch en de kinderen in de film deels hun eigen kinderen.

De twee hebben een huwelijk en leven waar de buitenwereld jaloers op is en ook van binnenuit lijkt het liefdevol en stabiel. Er is een afspraak over een open relatie, al lijkt dat vooral een idee waar zij mee spelen. Concreet wordt het pas wanneer een Amerikaanse paardentemmer de ranch bezoekt en Ester het met deze Phil aanlegt. En dan blijken de pijlers van hun huwelijk plots een stuk minder stevig verankerd dan gedacht.

Nuestro tiempo is een frustrerende film. Op momenten tenenkrommend zelfgenoegzaam en dan weer bijna ondraaglijk kwetsbaar en intiem. Soms poëtisch, dan weer banaal. Dat bedoel ik overigens niet als diskwalificatie. Nuestro tiempo is een beest dat zich niet makkelijk laat temmen en dat is ook een deel van de fascinatie. En het is een film die constant met tegenstellingen speelt. Van regen op drooggebarsten grond, van het trage tempo van het rurale leven tegenover de jachtige haast van de stad en bovenal van mannen en vrouwen die hier soms wel twee onverenigbare en elkaar niet verstaande diersoorten lijken te zijn.

Mijn frustratie met de film is ook grotendeels frustratie over Juan. En gezien het feit dat we bijna drie uur zijn (verwrongen) blik op de wereld delen, weet die frustratie flink op te stapelen. Juan verwijt Ester aanvankelijk niet het vreemdgaan, maar een leugen. Aan het begin van haar affaire verbergt ze een samenzijn met Phil. Het is deflectie van Juan. Hij kan niet bij de kern van zijn eigen gevoel, zijn eigen onzekerheid en zoekt oorzaken buiten zichzelf. Tegelijk blijft het perspectief van Ester vrijwel volledig buiten beeld. Eén keer horen we haar een brief voorlezen waarin ze iets van haar motieven openbaart, maar het is tekenend dat we die brief horen tijdens een (spectaculair) shot van een landend vliegtuig. Het is alsof haar woorden geen toehoorder hebben en in het luchtledige vervliegen.

Deels is de film ook precies een kritiek op dat machismo, maar deels lijkt het Reygadas ook te ontgaan hoe diep geworteld het zit. Er worden mooie woorden gewijd aan Ester, maar wie er goed naar luistert hoort dat die alleen over haar fysiek gaan. Ik twijfel nog steeds of dat bedoeld is als een verkapte kritiek op de objectiverende blik op vrouwen, of dat Reygadas niet volledig overziet hoezeer zij gereduceerd wordt. Tegelijk spaart hij zichzelf niet, bijvoorbeeld in een weinig flatterende scène waarin Ester tijdens een skype-gesprek aangeeft dat ze zich beroerd voelt, misselijk en onvast, hij antwoordt dat het tussen haar oren zit en of hij even haar borsten mag zien. In het laatste kwartier wordt Juan door Ester op z’n plek gezet in wat meteen een van de beste stukken van de film is. Tweeëneenhalf uur lang hebben we gekeken naar een man die zich naar de zijlijn geduwd voelt, maar in dat proces vooral haar uit de driehoek heeft buitengesloten.

Op momenten is Nuestro tiempo de rauwe, poëtische vertelling die Reygadas voor ogen lijkt te hebben. Maar op andere momenten niet. Spelbrekers zijn de soms wat stroeve dialogen en acteurs. In Reygadas’ voorgaande films vertelde hij zijn verhalen bijna puur visueel. Dat hij zichzelf en López in deze film gecast heeft en voor het eerst kiest voor zoveel dialoog, benadrukt helaas dat de twee geen grootse acteurs zijn. En hun tikje houterige spel en dictie geeft de gesprekken soms iets gekunstelds.

De grotere rol voor dialoog maakt Nuestro tiempo minder visueel overdonderend dan Reygadas’ voorgaande films, maar zo nu en dan eist het camerawerk van Diego Garcia (die eerder Neon Bull draaide, nog een film over masculiniteit tegen de achtergrond van een stierenranch) de aandacht op. Zo is er een fascinerende scène waarin een simpel ritje in een auto plots wordt versneden met een serie close-ups van het motorblok. Ook zijn er prachtige beelden van de vechtstieren, die met hun lompe agressie qua symboliek wel erg voor de hand liggend zijn, maar gelukkig gedoseerd als zodanig worden ingezet.

Op een bepaalde manier doet Reygadas’ film me denken aan Federico Fellini’s Casanova. Nadat Fellini een contract had getekend om een film te maken over de notoire rokkenjager en zich in zijn onderwerp begon te verdiepen, ontdekte hij dat hij Casanova eigenlijk een verwaande, vervelende vent vond. Zijn almaar groeiende afkeer stopte hij in de film, onder meer door hoofdrolspeler Donald Sutherland in steeds ridiculere kostuums te hijsen. Maar in de uiteindelijke film zit ook een onverwachte compassie. Compassie die Fellini er waarschijnlijk niet bewust in heeft gestopt, of die hij heeft trachten te onderdrukken, maar die ondanks dat zijn weg de film in vond.

Net als Casanova is Nuestro tiempo een film die in conflict is met zichzelf, omdat de maker ervan niet volledig grip lijkt te hebben. Of, in het geval van Reygadas, die grip bewust los lijkt te laten, zodat onbewuste tendensen zich de film in kunnen manoeuvreren. Zoals Juan volhoudt dat het open huwelijk niet het probleem is, terwijl zijn onderdrukte emoties een ander verhaal vertellen, zo vertelt Nuestro tiempo soms ook iets anders dan Reygadas aan het oppervlak lijkt te willen zeggen. En daar zit uiteindelijk de grootste kwetsbaarheid die Reygadas in de film legt. Is Nuestro tiempo een veredelde vorm van therapie? In zekere zin wel. Het is wat de film bij vlagen zo frustrerend maakt, maar ook mateloos intrigerend.

Leuk? Deel het even!
Leuk? Deel het even!
Written by

Redacteur bij Cine, schrijft daarnaast ook nog onder meer over film bij Biosagenda.nl en over theater bij Theaterkrant.nl. Daalt graag af naar de obscure krochten van cinema en houdt bijna net zoveel van slechte sciencefiction als van goede sciencefiction.

Typ en klik enter om te zoeken