De derde film van grote belofte Eliza Hittman (It Felt Like Love, Beach Rats), staat met beide voeten in het beproefde genre van het abortusdrama. Maar Hittman weet een nieuwe draai te geven aan het genre.

Eerdere abortusdrama’s gaan voornamelijk over de politieke en morele vraagstukken verbonden aan het onderwerp . Een situatie waarbij conservatief-christelijke stemmen moord en brand schreeuwen en de persoon die een abortus nodig heeft vaak niet wordt gezien als mens met beschikkingsrecht maar als symbool voor een zaak. Dat zagen we in Citizen Ruth, waarin de hoofdpersoon een politieke speelbal wordt tussen het pro-choice en pro-life-kamp, en in de documentaire Lake of Fire waarin allerlei kanten van het abortusdebat belicht worden alsof al ze allemaal even legitiem zijn. Mijns inziens is de enige ‘kant’ die er toe doet die van degene die de abortus nodig heeft, maar dat terzijde.

Zelfs lichtvoetiger komedies als Juno en Obvious Child gingen nog deels over de vraag of een abortus gerechtvaardigd is, wat voor keuzes het hoofdpersonage maakt en hoe andere personages daar een moreel oordeel over vellen. Never Rarely Sometimes Always doet iets sterks en belangrijks: de vraag of de abortus gaat gebeuren of ‘moreel gerechtvaardigd is’ staat nooit ter discussie. Abortus is geen moreel vraagstuk, zegt de film terecht.

Wat is Never Rarely Sometimes Always dan wel? De film is bovenal het verhaal van een jonge vrouw die ongewenst zwanger wordt, en wier leven in het algemeen al zwaar op haar schouders weegt. Als je een politiek standpunt in de film kunt ontwaren, is het dat de bureaucratische mallemolen waar je doorheen moet voor je een abortus kunt krijgen veel druk legt op mensen in toch al vaak moeilijke situaties. Autumn, de jonge vrouw in kwestie, oogt kwetsbaar en het is duidelijk dat de situatie waarin ze zich bevindt een tol eist. De emotioneel heftigste scène is die waaraan de film zijn titel ontleent: een vraaggesprek waarin Autumn verscheidene moeilijk vragen moet beantwoorden met een multiple choice-lijst. Actrice Sidney Flanigan excelleert in deze scène. Ze laat op hartverscheurende wijze trauma zien, en hoe de manier waarop de medische hoepels waar ze door heen moet springen er voor zorgen dat het trauma weer naar de oppervlakte komt.

Never Rarely Sometimes Always is namelijk bovenal een film die gaat over de ervaring van deze vrouw, niet alleen wat de abortus betreft. In kleine momenten wordt bijvoorbeeld de band met haar nicht Skylar uitgediept, die haar steun en toeverlaat is. Hittman focust op kleine details. Een afdwalende blik, een voorzichtige aanraking, een inside joke. Het zijn de subtiele momenten die zorgen dat Autumn en  Skylar voelen als echte personages, en die er voor zorgen dat de film nooit gereduceerd wordt tot platitudes, zoals bijvoorbeeld een Citizen Ruth wel met de botte bijl hakt.

Never Rarely Sometimes Always is een abortusdrama in de zin dat het een dramafilm is waarin een abortus een grote rol speelt. Maar het is een van de eerste films in het subgenre waarin het personage nooit en te nimmer als een spreekbuis voelt. Hopelijk volgen andere films over dit onderwerp het voorbeeld. Een goede dramafilm vertelt het verhaal van een specifiek personage, en wat die meemaakt op een authentieke wijze, ongeacht of hetgeen wat deze persoon meemaakt een kwestie is waar maatschappelijke ruzies over zijn. Never Rarely Sometimes Always doet dat, en is daarmee de meest volwassen en emotioneel diepgravende film in het genre.