When Forever Dies is een van de weinige films die tijdens de hybride 36e editie van het Imagine Film Festival kon worden uitgelicht binnen het bescheiden zaalprogramma. Op 31 Augustus beleefde dit passieproject van de Nederlandse filmmaker Peet Gelderblom zijn wereldpremière in EYE. Een meer gepaste locatie zou niet denkbaar zijn geweest: voor zijn cinefiele exploratie van de (verbeelde) liefde putte Gelderblom rijkelijk uit het archief van het filmmuseum.

In When Forever Dies noemt de filmmaker de man ‘Forever Man’ en de vrouw ‘Forever Woman’, en vraagt hij zich af wat er gebeurt als ‘voor eeuwig’ toch eindig blijkt. Zonder het archetype liefdeskoppel is er geen filmgeschiedenis, kun je gerust betogen, maar waarom blijft dan alleen de liefde zelf onvoorwaardelijk bestaan? Hebben we ons er al aan overgegeven dat relaties tussen twee mensen vrijwel altijd uitmonden in haat en bedrog? En zijn romantische films warme odes aan de liefde of zorgvuldig gesponnen illusies? Het is de aard van cinema om het leven zelf te spiegelen, en deze archival fiction film (zoals Imagine hem poogt te karakteriseren) is daarin geen uitzondering.

Gelderblom werkt met een thematische opzet en visie die sterk doet denken aan de eveneens samengestelde passiefilm Final Cut: Ladies and Gentlemen (György Pálfi, 2012). Net als Final Cut is When Forever Dies een dwarse keten van nieuwe beeldcombinaties, getrokken uit gekende klassiekers en vergeten fragmenten. Zo herleeft de geschiedenis van de zwijgende film met de Faust van F.W. Murnau (1926) en La passion de Jeanne d’Arc (Carl Theodor Dreyer, 1928), maar is er ook een glansrol weggelegd voor de poppenanimaties van de Nederlandse producent en illustrator Joop Geesink (1913-1984). Diverse archiefreclames dagen kijkers extra uit om op een sociaal-cultureel en historisch bewuste manier naar de gebruikte beelden te kijken.

De film klimt al in het eerste halfuur snel naar zijn hoogtepunt. Oude fragmenten zien herleven op een groot doek werkt imponerend, zeker als ze op soepele, inventieve wijze met elkaar in dialoog gaan. Gelderblom werkt bovendien veelvuldig met meerdere aspect ratios en kaders boven en/of naast elkaar, die in EYE 1 vanzelfsprekend beter uitkomen dan op een willekeurig televisiescherm.

When Forever Dies zou geen programmeerkeuze van Imagine zijn als er op den duur niet steeds meer aandacht zou uitgaan naar de metafysische en fantasierijke films en fragmenten die door Gelderblom en zijn crew zijn uitgekozen. In de al eerder genoemde Faust van Murnau dreigt de protagonist zijn geliefde te verliezen nadat hij zijn ziel aan de duivel heeft verkocht. Wie bezit verkiest boven de hand van een partner, kan niet langer voorkomen dat het kwaad bezit van hem of haar neemt, is een mogelijke moraal. Expressionistische conflicten om de ziel schieten in deze fase van de film volwaardig in lijn met reclameprojecties van de westerse consumptiemaatschappij.

De vraag is wel of de vele ‘Faustiaanse’ fragmenten When Forever Dies echt sterker maken. De film raakt ietwat uit balans als Gelderblom richting de slotakte ook het lot van nonnen en martelaars bij de dans van de liefde betrekt, waarbij onder andere een scène uit La passion de Jeanne d’Arc  van een compleet andere context wordt voorzien. Het markeert direct ook het enige moment waarop bij ondergetekende het gevoel rees dat een film in het montageproces ‘onrecht’ was aangedaan in toon en betekenis. Dat heeft niets te maken met artistieke vrijheid, maar alles met liefde voor het origineel. Er valt weinig op af te dingen dat Gelderblom er juist van geniet om in te zetten op speelse genre-excessen, maar de film is gerust al fascinerend genoeg als een filmhistorische verkenning van ‘realistische’ genderbespiegelingen. Nu schiet het eindproduct net iets te veel kanten op om volledig te overtuigen, maar dat neemt niet weg dat When Forever Dies uw tijd en aandacht absoluut waard is.