Nu aan het lezen:

IFFR postcard #5: Strijdende vrouwen

IFFR postcard #5: Strijdende vrouwen

Soms zie je op het IFFR op een dag heel uiteenlopende films, soms lijken ze op elkaar en soms ontstaat er gaandeweg een onbedoeld thema dat als een rode draad door alle films loopt. Dat overkwam mij toen ik achtereenvolgens RosiePájaros de verano en Widow of Silence zag. Een Iers kitchen-sink drama zonder kitchen-sink, een Colombiaanse film waarin lokale tradities botsen met de opkomst van de internationale drugshandel en een Indiase film over een ‘half-weduwe’ in de bergen van Kashmir. Ogenschijnlijk misschien drie films die weinig gemeen hebben, maar ook drie films waarin een sterke vrouw de strijd aanbindt met grote machten, met nare mannen of met allebei.

Rosie is een jonge Ierse vrouw met vier kinderen en een werkende partner, maar zonder huis. Door de crisis op de Ierse huizenmarkt worden er voor zulke gezinnen door de overheid hotelkamers betaald, maar dan moet er wel plek zijn. Rosie is elke dag druk bezig met het regelen van een plek waar haar hele gezin die avond kan overnachten, maar krijgt vooral veel ‘ nee’  te horen. Ondertussen verdient haar partner de kost en brengt zij de kinderen van en naar school met haar auto. Zij zou eigenlijk op zoek moeten naar een nieuwe woning, maar heeft daar geen tijd voor.

Regisseur Paddy Breathnach kaart met zijn film de sociale problematiek rondom het instorten van Ierse huizenmarkt aan en hoe dit vooral de armste in de samenleving treft. Gelukkig doet hij dat niet didactisch. Wat hij wel doet is de stress en het ongeluk van Rosie invoelbaar maken door haar en haar gezin heel dicht op de huid te filmen, in een zeer beklemmende stijl vergelijkbaar met die van de gebroeders Dardenne. Daardoor ren en rijdt je mee met Rosie terwijl ze de hele dag lang brandjes moet blussen om haar gezin bij elkaar te houden. Haar kinderen zijn lastig en begrijpen niet wat er gebeurt en eigenlijk heeft zij nooit een moment voor haarzelf of om überhaupt na te denken. Haar leven is een voortdurende strijd geworden, sinds zij en haar gezin uit hun huis zijn gezet. Na afloop voelde ik me nog een tijd lang heel gestrest en had ik het gevoel nog steeds in die volgepakte auto te zitten, hopend op een slaapplaats.

Pájaros de verano (ook bekend als Birds of Passage) van Cristina Gallego en Ciro Guerra (wiens eerdere Los viajes del viento en El abrazo de la serpiente hits op het IFFR en in de filmhuizen waren) gaat ogenschijnlijk over de mannen die in de jaren zestig en zeventig aan de wieg stonden van de drugshandel waar Colombia decennia lang mee geassocieerd zal worden. Wat de film zo fascinerend maakt is vooral hoe de opkomst van deze drugshandel botst én samenvloeit met de traditionele manier van leven van het Waayu volk. De tragedie die volgt is niet alleen het gevolg van het contrast tussen de moderniteit van het drugswezen en de oude tradities, maar ook doordat een deel van die tradities en bijbehorende ideeën, zoals de definitie van wat rein of vies is, wat goed en slecht is en wat eer is, juist moorden en bloederige represailles in de hand werken.

De in drugs handelende familiehoofden die tegenover elkaar komen te staan mogen dan Rapayet en Anibal zijn, het is Rapayets schoonmoeder Úrsula, het werkelijke familiehoofd, die de zaak op de spits drijft. Er ontstaat zo een conflict tussen de twee families, dat de gehele Waayu gemeenschap dreigt op te slokken. Dit wordt verergerd door juist in de moderne tijd vast te houden aan de tradities en bijgeloof – waardoor het voortbestaan daarvan juist in gevaar komt. Op cruciale momenten dat Rapayet vrede zoekt, staat zij dat niet toe. Maar al lang daarvoor, voordat er ook maar van drugs gesproken wordt in de film, heeft iedereen respect én is bang voor de dominante Úrsula, die met ijzeren hand op traditionele wijze over haar familie regeert, en daarmee indirect een van de pijlers van de gemeenschap is. Niet voor niets staat Carmiña Martínez in de rol van Úrsula als eerste op de aftiteling vermeld. Úrsula’s verhaal wordt verteld met de stijl en verve die je inmiddels kunt verwachten van Gallego en Guerra.

De weduwe in Widow of Silence doet op haar eigen manier niet onder voor de twee bovenstaande vrouwen, maar blijft wel lang lijdzaam onder haar omstandigheden. Aasia’s man is verdwenen, en zij, haar dochter en demente schoonmoeder leven al zeven jaar in het ongewisse over zijn lot. Dit is zo’n bekend fenomeen in de door conflict geterroriseerde Indiase deelstaat Kashmir, dat daar een aparte term voor ontstaan is: ‘half-weduwe’. Het enige dat Aasia eigenlijk wil is hem ter dood laten verklaren, zodat de drie vrouwen het af kunnen sluiten en verder kunnen met hun leven.

Maar ze stuit al die jaren op een vreselijke bureaucratie en corruptie, in de persoon van een ambtenaar die daarover beslist, die meer interesse heeft in smeergeld en het lichaam van Aasia dan de rechtsgang. Dat haar man niet door terroristen of rebellen is meegenomen maar op een nacht zonder verklaring door de politie uit zijn bed gelicht werd, compliceert de zaak ook nog eens.

Praveen Morchhale deed uitvoerig onderzoek naar half-weduwen in Kashmir en allerlei aanverwante zaken alvorens hij het script schreef en in de bergen van Kashmir aan de opnames begon. Zo verwerkte hij de absurditeit van iemand, die na een foutieve overlijdensverklaring 23 jaar lang in de rechtbank bezig was om te bewijzen dat hij nog leefde, in het verhaal van Aasia als de zoveelste dosis administratief onrecht dat haar wordt aangedaan. Totdat zij besluit het recht in eigen handen te nemen en het corrupte, patriarchale systeem en de ambtenaar te leren dat ze te ver zijn gegaan. Ondertussen laat Morchhale mooi zien hoe het leven in Kashmir gewoon doorgaat, ondanks de wekelijkse aanslagen op en wraakacties van het leger. Vooral de poëtisch en filosofisch ingestelde taxichauffeur, die elke dag de berg op en af rijdt, is daar een mooi symbool voor.

Leuk? Deel het even!
Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken