De vervreemding die voortvloeit uit onze domesticatie uit zich steeds krachtiger. Ook op het IFFR 2020 dreef bij diverse films dit thema naar boven. Bij de een via een omweg over een verdwenen levensstijl, bij anderen juist weer direct met karakterstudies van jongeren in een snel transformerende wereld. 

One Day in the Life of Noah Piugattuk valt duidelijk in de eerste categorie met een triest requiem voor het verdwenen traditionele leven van de Inuit. Noah Piugattuk is het stamhoofd in de jaren 60 en staat voor het blok om met zijn stam te verhuizen naar een door de Canadese staat gebouwde nederzetting. Tijdens het jagen bezoekt een functionaris met Inuit-tolk de stam om Piugattuk over te halen het wilde leven te verlaten voor een warme kachel in een houten huis. Er ontspint zich een ellenlang gesprek met telkens dezelfde vragen en antwoorden, moeizamer gemaakt door de onbetrouwbare vertaler.

Regisseur Zacharias Kunuk (Atanarjuat) laat de twee werelden botsen met humor dankzij de aanstekelijke lach van de Inuit, die het punt van de nederzetting niet zien gegeven hun goede leven. Daarbij helpt het dat de functionaris slechts zijn werk doet en er het beste van wil maken, waardoor de frustraties toenemen en daarmee de tragiek. Cameraman Norman Cohn vat dat alles op kalm indringende wijze. Daarmee is One Day in the Life of Noah Piugattuk net als Atanarjuat een testament dat recht doet aan de ontberingen van de Inuit.

Only You Alone is van de tweede categorie. De jonge Chi Li kampt met epilepsie. Ze woont na het overlijden van haar grootvader alleen in het appartement van haar in het buitenland werkende tante. Door haar conditie kan ze niet meer dansen, de enige passie in een leven gevuld met werken in een verstikkende Chinese stad. Het scenario van hoofdrolspeelster Chi Yun en regisseur Zhou Zhou eindigt op valse noot, maar werkt de agitatie van Chi Li tot dan toe gedegen uit.

Het camerawerk past binnen het doordringende stramien van de gebroeders Dardenne, maar Zhou Zhou brengt er een werveling in aan, als de dans die Chi Li niet meer kan uitoefenen. Zo deint de film van hoogtepunten als een romantische picknick met vriendje naar dieptepunten zoals de krampachtige danspoging waar de onderliggende angst voelbaar is. De epilepsie is zo de leidraad diep de vervreemding van een snel transformerend China in. Chi Yun brengt de misère met indringende intensiteit, waardoor Only You Alone ondanks de zwierigheid een droevig portret is. 

Ook Eden tracht een droevig portret te maken. De getormenteerde Éva leeft in een steriel appartement afgesloten van de buitenwereld, omdat ze op zo ongeveer alles een heftige allergische reactie krijgt. Arts en onderzoeker András probeert te achterhalen wat de oorzaak is. Komt het door een zieke buitenwereld of is het psychisch? Ondertussen komt er een verstorende variabele in de vorm van een opbloeiende liefde tussen de twee. 

Regisseuse Ágnes Kocsis werkt dit basisgegeven over leven in een vervreemdende wereld uit met ostentatieve symboliek, zoals het potsierlijke ruimtepak waarin Éva rondloopt. De kille, calculerende houding waarmee de film zich tot de personages verhoudt uit zich in Michael Haneke-achtige kadering inclusief de intellectuele pretenties. Een vernuftig eindshot waarin Éva rust vindt is letterlijk te hoogdravend. Een filmhuisfilm als Eden is op zichzelf al een uiting van vervreemding, omdat de intrigerende personages bedolven worden onder gemakzuchtige symbolen om mee te puzzelen. Dat creëert een intellectuele afstand tot de thematiek.

Het Chinese The Cloud in Her Room, tevens winnaar van de Tiger Award, beeldt vervreemding uit met razende onstuimigheid. De 22-jarige Muzi keert voor nieuwjaar terug naar haar geboorteplek Hangzhou, een plek die niet meer is wat die ooit was. Haar vader heeft een nieuwe vrouw en kinderen, haar moeder een Japanse vriend en het ouderlijk huis staat leeg. Ze doolt rond in deze tegelijk vertrouwde maar onherkenbare plek, papt aan met een vriend van vroeger en er ontluikt zich een vriendschap met een cynische bareigenaar.

Het dwalen toont regisseuse Zheng Lu in haar debuut op eclectische wijze, van documentaire tot negatief beelden en ondersteboven filmende camera’s. Waar het Chinese An Elephant Sitting Still de troosteloosheid bracht met ijzeren discipline, komt The Cloud in Her Room tot eenzelfde beklemming via de trukendoos. Het industriële Hangzhou transformeert in een desolate plek, van de door bliksem doorbroken duisternis van het begin tot een desoriënterende scène in een zwembad zonder bovenkant. De film is daarbij net als de personages te veel overal en nergens, de trucage een vorm van bewijsdrang.