Now Reading:

IDFA 2019: Observeren

IDFA 2019: Observeren

IDFA had dit jaar weinig uitschieters. Het viel op dat veel middelmatige documentaires dezelfde minimale stijl hanteerden zonder tot gedenkwaardige resultaten te komen. De films Faith, Lessons of Love en Mirador zijn wat je observerende docu’s kunt noemen die in het Engels worden aangeduid als fly-on-the-wall producties. De filmcrew is daarbij ‘onzichtbaar’ en gaat zo veel mogelijk op in het leven van de mensen die worden gefilmd. Het ontbreekt in dit soort films vaak aan context en aan verhelderende interviews, waardoor je als kijker zelf verbanden moet leggen of zaken in moet vullen.

In een tijd waarin alles al helemaal voor je wordt uitgekauwd hebben deze films een bepaalde aantrekkingskracht. Ze dagen uit om na te denken of ze nemen je mee in het trage tempo van iemands leven. Zo volgt Mirador drie blinden die gaan kamperen bij de kust van Uruguay. Op papier is dit een spannend uitgangspunt omdat je als kijker kunt ervaren hoe mensen met een ernstige visuele beperking omgaan met hun vakantie in een natuurlijke omgeving die zij niet kunnen zien. Regisseur Antón Terni weet vooral een lome sfeer te vangen van vertrouwde vrienden die elkaar gezelschap houden en helpen. Ze lopen naar het strand en luisteren naar de zee. Een van de mooiste scènes richt zich op hoe een van hen een schelp pakt en die zorgvuldig aftast op een bijna sensuele wijze. Op een ander moment volgt Terni de blinde Pablo die brandhout zoekt in de bossen en plotseling verdwaalt. Zaken die kunnen gebeuren als je niet kunt zien, maar die niet gelden als obstakels voor deze blinden die willen genieten van het leven.

Mirador

Waar Terni met mooi camerawerk en een zorgvuldige sound design een relaxte vakantiesfeer weet te vangen, diept zijn film de levens van deze mensen niet verder uit. Dat maakt Mirador meer een zintuiglijke ervaring dan een diepgaande documentaire waarin je meer te weten komt over de personen die worden geportretteerd.

Wat voor Mirador geldt kan ook grotendeels worden gezegd over Faith. Regisseur Valentina Pedicini heeft voor haar film toegang gekregen tot een vreemde Italiaanse sekte die is gefundeerd op oosterse vechtsporten en een mythische strijd die ooit zal plaatsvinden. Net als Mirador is het een fascinerend vertrekpunt dat in de film onbevredigend wordt uitgewerkt. Pedicini’s camera zweeft erg dicht op de huid van de mannen en vrouwen die elke dag intens moeten trainen om zich klaar te maken voor een groot gevecht. De leider is een mysterieuze man die zijn discipelen steeds uitdaagt om te trainen. Pedicini vangt confrontaties tussen hem en zijn volgelingen op een intieme en soms ongemakkelijke wijze zoals wanneer een jonge vrouw wordt opgehitst om tot het uiterste te gaan.

Faith

Wat Faith mist is context en het blijft onduidelijk waarom deze mensen ervoor gekozen hebben om zich te onderwerpen aan zo’n strikt regime. Daarvoor in de plaats zijn er veel beelden die de sfeer proberen te vangen van het leven in een hechte en geïsoleerde gemeenschap. Vragen over de onevenwichtige machtsverhoudingen blijven echter uit waardoor je als kijker zelf maar conclusies moet trekken op basis van onvolledige informatie.

De observerende aanpak werkt nog het best in Lessons of Love waarin Małgorzata Goliszewska en Katarzyna Mateja een bejaarde vrouw filmen die haar leven overhoop moet gooien. Jola is is al 45 jaar getrouwd, maar haar man slaat haar en ze besluit dat de maat vol is. Toch blijkt het niet zo makkelijk om een punt achter haar huwelijk te zetten en in Lessons of Love zien we hoe deze 69-jarige dame haar levenslust weer probeert te hervinden. Ze kleedt zich stijlvol en gaat op dansles waar ze al snel een man aan de haak slaat. Goliszewska en Mateja filmen het allemaal met een empathisch oog waardoor je meevoelt met Jola in haar zoektocht naar de liefde en zichzelf. 

Lessons of Love

Wat deze drie vergelijkbare documentaires laten zien is dat een observerende aanpak staat of valt bij de persoon die je volgt en de gebeurtenissen die je registreert. Ze hebben een alledaags tempo met af en toe een moment dat eruit springt waarna het leven weer doorgaat. Ondanks hun empathische kwaliteiten zijn het ook films die je zo weer bent vergeten en je een kort maar vrijblijvend inkijkje geven in het bestaan van een ander mens. 

Written by

George is een kunsthistoricus en ongeneeslijke cinefiel en schrijft naast Cine voor Schokkend Nieuws, Frameland, Gonzo (Circus) en de Filmkrant. Daarnaast kun je zijn kunstkritiek lezen in Metropolis M en Tubelight. Film is alles voor hem. Een manier om te ontsnappen aan de harde realiteit maar ook het perfecte medium om diezelfde rauwe werkelijkheid te vangen en begrijpelijk te maken.

Input your search keywords and press Enter.