Bij Cine kunnen we ook niet uitblijven met terugblikken op het decennium. Onze Tim Bouwhuis bijt het spits af met zijn hoogtepunten van de jaren 10.

Terugkijken op een filmdecennium is een even dankbare als hachelijke opgave. In decennium-toplijsten en geschreven recaps komen de beste films en de belangrijkste socioculturele en politieke ontwikkelingen samen, uiteraard door de ogen van de recensent(e) of het journalistieke medium in kwestie. Ze zijn de onvermijdelijke upgrades van de zo ingeburgerde jaarlijstjes. Wie een goed decenniumoverzicht op kan stellen, bewijst dat hij of zij voorbij de hypes en persoonlijke favorieten van een filmjaar kan denken en ook nog iets over tijdsgeest, politiek en/of de kracht van representatie kan zeggen. De vraag is daarbij nog niet eens zozeer wat de ‘beste’ films waren, maar welke films hun waarde over een langere periode bewezen hebben. Decenniumnoteringen brengen je alvast een stapje dichterbij de canons van deze wereld. Noem ze suggesties voor de eeuwigheid. 

Het jammere van dit soort overzichten is dat ze onmogelijk recht kunnen doen aan de enorme diversiteit aan films die een decennium voortbrengt. Je zou bijvoorbeeld kunnen betogen dat #metoo de (westerse) filmcultuur voorgoed veranderd heeft, en daarbij films kunnen selecteren die die ontwikkeling (voor)afgespiegeld hebben. Keuzes als deze zijn logisch; overzichten die een langere periode dekken zijn immers plompverloren zonder enige thematische of politieke coherentie. Natuurlijk kun je dat oplossen door gewoon maar tien favoriete films te selecteren en daar lyrische tekstjes bij te schrijven. Toch dekt ook zo’n beslissing de lading zelden volledig – alsof die compleet verschillende films uit alle hoeken van de wereld samen écht iets te zeggen hebben over zo’n decennium. Ik geef maar vast weg dat mijn alternatief dat waarschijnlijk ook niet doet. Toch wil ik graag iets ‘anders’ proberen. De categorieën in dit overzicht zijn geen Oscarlabels, maar voorbeelden van de vele verschillende manieren waarop je naar cinema kunt kijken. Ze laten zien welke audiovisuele elementen of thema’s films bij uitstek de moeite waard kunnen maken, zonder dat de titels in kwestie daarmee misschien direct in een decenniumlijst belanden. Ze zijn lenzen die het uitzicht op dat massieve filmdecennium hopelijk iets minder troebel maken. En natuurlijk garanderen ze vooral dat ik wat favorieten mag noemen die anders onverbiddelijk onder zouden sneeuwen.

Les Démons

Coming-of-age-parels: Les Démons (Philippe Lesage, 2015), Une Colonie (Geneviève Dulude-De Celles, 2018), Unicórnio (Eduardo Nunes, 2017), Columbus (Kogonada, 2017), Unremember (Flavia F. Castro, 2018), Sing Street (John Carney, 2016), Corpo Celeste (Alice Rohrwacher, 2011).

Sunset

Bijzondere perspectieven op de geschiedenis: Sunset (László Nemes, 2018), The Act of Killing (Joshua Oppenheimer, 2012), I Do Not Care If We Go Down in History as Barbarians (Radu Jude, 2018), Risttuules (In the Crosswind) (Martti Helde, 2014), Rey (Niles Atallah, 2017), The Salt of the Earth (Juliano Ribeiro Salgado & Wim Wenders, 2014).

Night Moves

Meest intense karakterstudies: Night Moves (Kelly Reichardt, 2013), Shame (Steve McQueen, 2011), You Were Never Really Here (Lynne Ramsay, 2017), Malgré la Nuit (Philippe Grandieux, 2015), Margaret (Kenneth Lonergan, 2011), Pororoca (Constantin Popescu, 2017), Tyrannosaur (Paddy Considine, 2011).

First Reformed

Films als collectief bewustzijn: First Reformed (Paul Schrader, 2017), mother! (Darren Aronofsky, 2017), Childhood of a Leader (Brady Corbet, 2015), Paris est à Nous (Elisabeth Vogler, 2019), Sophia Antipolis (Virgil Vernier, 2018).

Valley of Shadows

Ondenkbaar zonder de atmosfeer die de instrumentale muziek meebrengt: Valley of Shadows (score van Zbigniew Preisner, 2017), Under the Skin (score van Mica Levi, 2013), Interstellar (score van Hans Zimmer, 2014), Phantom Thread (score van Jonny Greenwood, 2017). 

Long Day’s Journey Into Night

De mooiste dromen en herinneringen: Long Day’s Journey Into Night (Bi Gan, 2018), Lily Lane (Benedikt Fliegauf, 2016), Song to Song (Terrence Malick, 2017), For the Lost (Pierre-Yves Vandeweerd, 2014), Manta Ray (Phuttiphong Aroonpheng, 2018), Roma (Alfonso Cuarón, 2018).

Filmmakers die hun land doorgronden: Nuri Bilge Ceylan (Turkije, Once Upon a Time in Anatolia, 2011), Lee Chang-Dong (Zuid-Korea, Burning, 2018), Jia Zhangke (China, A Touch of Sin, 2013), Asghar Farhadi (Iran, A Separation, 2011), Andrey Zvyagintsev (Rusland, Loveless, 2017).

Familierelaties op het witte doek: Like Father, Like Son (Hirokazu Koreeda, 2013), Amanda (Mikhaël Hers, 2018), The Levelling (Hope Dickson Leach, 2016), Leave no Trace (Debra Granik, 2018), Jusqu’ à la Garde (Xavier Legrand, 2017), The Tree of Life (Terrence Malick, 2011), Post Tenebras Lux (Carlos Reygadas, 2012).

Politieke zeggingskracht op maat: The Congress (Ari Folman, 2013), Lazzaro Felice (Alice Rohrwacher, 2018), Western (Valeska Grisebach, 2017), Donbass (Sergei Loznitsa, 2018), I Am Not Your Negro (Raoul Peck, 2016), Jackie (Pablo Lorraín, 2016).