Now Reading:

Geen Brexit in Leiden: de beste Britse films op LIFF 2019

Geen Brexit in Leiden: de beste Britse films op LIFF 2019

Terwijl er nog lang geen einde komt aan Brexit en de Britse politici vooral iedereen moe maken, doen Britse filmmakers het een stuk beter dit jaar. Of tenminste, die indruk wekt de selectie aan Britse cinema op het Leiden International Film Festival 2019. Hier worden de Britten vertegenwoordigd door Joanna Hoggs The Souvenir (2019), winnaar van de World Cinema Dramatic prijs op Sundance afgelopen winter, het sterke Schotse debuut Beats (2019) en de nieuwe Ken Loach, Sorry We Missed You (2019). Die door sommigen getipt werd als mogelijke Palme d’Or-winnaar dit jaar op Cannes, voordat Parasite er vandoor ging met de hoofdprijs. Die overigens ook dit jaar op LIFF te zien is.

Joanna Hogg is in bepaalde kringen bekend van films als Unrelated (2007) en Archipelago (2010), beiden met Tom Hiddleston voordat hij beroemd werd. Hogg heeft een geheel eigen stijl ontwikkeld, en die ontwikkeling is eigenlijk het onderwerp van haar nieuwste film. Ze baseerde The Souvenir namelijk op haar eigen ervaringen op een filmschool in de jaren tachtig. The Souvenir is een portret van de artiest als jonge vrouw die het leven, de liefde en kunst ontdekt, en haar eigen plek binnen dat alles. Hoggs alter ego Julie wordt gespeeld door Honor Swinton Byrne, terwijl haar echte moeder (en vriendin van Hogg) Tilda Swinton haar moeder speelt. Swinton, Swinton Byrne en Tom Burke zijn alledrie erg sterk in de hoofdrollen. Burke speelt het oudere vriendje van Julie, die aan heroïne verslaafd blijkt te zijn en haar regelmatig slecht behandelt. Toch houdt ze van hem, en probeert hen allebei te redden van zijn zelfkant. Door de jaren tachtig heen probeert ze ondertussen zichzelf te ontwikkelen als filmmaker. De aanmoediging en oprechte interesse van haar vriend in haar kunst en wie ze is, houdt hun verder ongezonde relatie in leven en complex.

Hogg observeert dit alles vooral van een afstand, met weinig close-ups of drama. De echt belangrijke gebeurtenissen in Julie’s leven gebeuren vooral buiten beeld. Het effect daarvan is soms vervreemdend, maar maakt het gefilmde soms ook weer meer intiem. We zien kleine privémomenten die niet vaak voorbijkomen in films. Momenten die voor de personage toch belangrijk zijn, ook al weten ze dat zelf nog nauwelijks. Soms voelt het alsof we gesprekken afluisteren, of momenten meemaken alsof we in de hoek van de kamer zitten zonder opgemerkt te worden. Van geinige conversaties tussen filmstudenten over wat er destijds in de wereld van de cinema gebeurde tot momenten waarin we alleen maar iemands gezichtsuitdrukking heel licht zien veranderen, wat juist daardoor hartverscheurend is. Neem bijvoorbeeld de scène waarin Julie naar buiten gaat om een briefje op te hangen voor haar vermiste vriend en dat hij na hun ruzie toch terug mag komen. In de meeste films zouden we haar volgen terwijl ze (waarschijnlijk) met tranen in haar ogen dat briefje op de deur plakt. Maar terwijl zij buiten is, blijft de camera bij de op bezoek zijnde moeder in de woning. Alle complexe emoties die zij voelt over haar dochter, diens vriendje en hun relatie zien we over Tilda Swintons gezicht glijden, zonder dat zij daar een show van maakt. Stilletjes aangrijpend, net als de laatste twee shots van de film, die het visuele equivalent van een mic drop zijn. Daarom is het fijn dat Hogg al begonnen is aan een vervolg, The Souvenir 2, die volgend jaar moet verschijnen, wat even ongewoon is als haar unieke stijl.

 

Van de jaren tachtig gaan we naar de jaren negentig met Beats, van debuterend regisseur Brian Welsh. Een portret van de rave scene in Schotland in 1994 (kort nadat hier een wet tegen werd aangenomen in het Verenigd Koninkrijk), maar vooral ook een coming of age-film over twee jonge Schotse tieners en hun mooie vriendschap. Gefilmd in stijlvol zwart-wit probeert Beats de vinger te leggen op wat destijds de rave (tegen)cultuur belangrijk maakte, terwijl deze eigenlijk al aan het verdwijnen was. In die zin is de film enigszins nostalgisch, en verheerlijkt het hedonisme, drugsgebruik en de hardcore muziek die de scene bepalen en een protest zijn tegen de nalatenschap van Thatcher en de Tories. Maar zodra de rave en met pillen gevulde jongeren volledig op tilt slaan, is het moeilijk om niet minstens een beetje mee te gaan in hun euforie. Desalniettemin is het sterkste aspect van Beats het ontroerende en grappige verhaal van twee jongens zonder vaders, eentje van de werkende klasse en eentje van de onderklasse. Altijd helpen ze elkaar, verdedigen ze elkaar, zijn ze er voor elkaar en hebben samen plezier in een leven dat hun verder vooral tegenzit.

Sorry We Missed You gaat ook over de arme, werkende klasse, maar is geheel eigentijds. Ken Loach komt nadat hij in 2016 de hoofdprijs op Cannes won met I, Daniel Blake met weer een nietsontziende blik op hoe hedendaags kapitalisme de werkende mens in een wurggreep houdt. Totdat ze niet meer kunnen ademen, maar dan moeten ze toch gewoon door, want er moet brood op de plank blijven komen. Om over de schulden nog maar te zwijgen, die gemaakt zijn in een poging hun lot te verbeteren. Maar die, in de woorden van Bruce Springsteen, geen eerlijk mens kan betalen. Hun hel houdt nooit op. Het werk van pakketjesbezorger Ricky en zijn vrouw Abby (mantelzorgster) levert hen zoveel stress en druk op dat er wel iets mis moet gaan. Ze werken 12 tot 14 uur per dag, en zien en spreken daardoor elkaar en hun twee kinderen nauwelijks. Waardoor een ooit hechte familie uit elkaar getrokken wordt. Als Ricky een paar dagen vrij probeert te krijgen nadat zijn tienerzoon van school is gestuurd, krijgt hij nee te horen van zijn baas. Want de statistieken van het bedrijf zijn belangrijker dan de levens van de werkers.

Sorry We Missed You is een drama dat Loach met voelbare woede gemaakt heeft. Hij communiceert effectief de stress van de onmogelijke situatie waarin deze normale mensen zich in bevinden. Een situatie die met elke poging to verbetering telkens juist erger wordt. Je kan kritiek hebben op hoe alles haast melodramatisch steeds mis gaat en de mensen steeds meer de controle over hun levens kwijtraken. Maar de echte frustratie en woede die deze troosteloze film voedt valt niet te ontkennen. En de hopeloosheid, want de film eindigt niet echt in tranen – er zijn wel tranen, maar er komt geen einde aan de misère. Er is weinig nuance omdat Ricky en Abby (en hun kinderen) geen tijd of energie voor nuance hebben, hoe ze ook hun best doen. Ik liep boos, gestrest and wanhopig de zaal uit tijdens de aftiteling.

Input your search keywords and press Enter.