Nu aan het lezen:

FURY! Punk Culture in EYE

FURY! Punk Culture in EYE

 

EYE viert van 26 mei t/m 15 juni de veertigste verjaardag van de punk. Een raar jubileum eigenlijk. Punk dat is de anarchie van de jeugd tegen alles dat volwassen en verantwoordelijk is. Maar die jeugd is inmiddels voorbij en de punkers van toen zijn de bankiers en chiropractors van vandaag. Rebellie heeft een houdbaarheidsdatum.

De documentaire Blank City van Celine Danhier is een goede introductie tot de punkcinema. Makers als Amos Poe (van wie ook een aantal films te zien zijn tijdens FURY!), Richard Kern en Lydia Lunch komen aan het woord over de tijdgeest waarbinnen zij in de jaren zeventig en tachtig films maakten. Het waren films gemaakt met veel vrienden en weinig geld, geïnspireerd op het leven waar ze zelf middenin zaten. Professionaliteit was een vies woord, scripts waren er niet of ontstonden gaandeweg. Het waren films waarin de grenzen van taboes werden gezocht en overschreden. Gevoed door nihilisme, of soms juist daartoe leidend.

De bekendste regisseur die voortkwam uit deze beweging is ongetwijfeld Jim Jarmusch. In 1980 debuteerde hij, net gestopt met de filmacademie, met Permanent Vacation. In de film zijn al sporen te vinden van Jarmusch’ unieke stijl, maar het is allemaal nog wat oppervlakkig. Gelukkig wordt ook zijn tweede film Stranger Than Paradise vertoond. Opnieuw over dolende figuren, opnieuw nihilistisch, maar hier weet Jarmusch de diepte wel aan te boren. Het is een melancholische film over drie mensen die meerdere staten doorkruisen alleen maar om te ontdekken dat de eenzaamheid in zonnig Florida niet wezenlijk verschilt van die in een New Yorks appartement.

Fury.Stranger than paradise

Stranger Than Paradise (Jim Jarmusch, 1984)

De punkfilmscene was sterk geworteld in New York, maar punk is toch vooral inherent aan Engeland, met z’n stijve upperclass en strikte klassenmoraal. Nergens kon zo goed tegen de heersende moraal worden geschopt als binnen die benauwende tijdgeest. Derek Jarman’s Jubillee is de misschien wel beste capsulering daarvan. Gemaakt met punk-notabelen als Jordan en Adam Ant creëerde hij een film waarin koningin Elizabeth I 400 jaar de toekomst inkijkt en daar geconfronteerd wordt met nihilisme en anarchie.

Jarman trekt de punk met z’n leren outfits en losse moraal richting de camp. Maar wie echte camp wil moet natuurlijk bij John Waters zijn Diens Desperate Living is als een Amerikaanse equivalent van Jubilee. Ook hier een koningin die niets moet hebben van de – in dit geval lesbische – punkers waar ze over heerst en vice versa. Beide films zijn een aanval op de heersende klasse waarbij Waters meer de richting van de bizarre humor kiest en Jarman – vooral in het politiegeweld – een donkerder aanpak.

Ook aandacht is er voor de Britse regisseur Alex Cox. Vertoond worden diens sciencefiction-cultklassieker Repo Man en de biopic Sid and Nancy. Die laatste gaat over Sex Pistols-bassist Sid Vicious en Nancy Spungen, het koningskoppel van de punk. Het is een film over een liefde die wordt opgezogen in een trechter van drank en drugs. Alex Cox vangt de springerige energie van de punk, geholpen door een ontketende hoofdrol van de toen nog onbekende Gary Oldman, maar schuwt nergens de schaduwzijde, vol paranoia, roofbouw op het eigen lichaam en uiteindelijk ook dat van de geliefde ander.

Sid and Nancy (Alex Cox, 1986)

Sid and Nancy (Alex Cox, 1986)

The Sex Pistols staan ook centraal in The Great Rock ’n Roll Swindle, een “documentaire” over de opkomst en ondergang van de band. De film wordt verteld vanuit het perspectief van manager Malcolm McLaren die met een duivels galmende stem uitlegt dat hij het brein is achter de band. Er klonk kritiek dat de film teveel vanuit McLaren verteld wordt en dat die een opgeblazen ploert was, al zie eigenlijk ik niet hoe het anders kunt opvatten dan als een grote, chaotische grap.

En in Nederland hebben we Andy, Bloed en Blond Haar. Deze polderpunkfilm moet je een keer gezien hebben. En dat is nog verdomd lastig, dus is dit de uitgelezen kans deze film te zien over een twintiger die de Achterhoek verruilt voor Amsterdam. Daar wil hij niet aarden, dus scheldt hij hakkelend en zwaait wat met zijn kaasbijltje. De film past met zijn verwaarloosbaar budget, matige acteerwerk en dolende hoofdpersoon naadloos (of eigenlijk juist met naden, liefst gescheurd en weer bijeengehouden met veiligheidsspelden) in het punkgenre. En of dat niet genoeg is, is regisseur Frank Wiering bij de screening aanwezig.

FURY! vindt plaats van 26 mei t/m 15 juni 2016. Naast films zijn er ook optredens van punkbands, performances en meer. Voor het volledige programma en kaarten kun je terecht op eyefilm.nl/fury

Leuk? Deel het even!
Leuk? Deel het even!
Written by

Redacteur bij Cine, schrijft daarnaast ook nog onder meer over film bij Biosagenda.nl en over theater bij Theaterkrant.nl. Daalt graag af naar de obscure krochten van cinema en houdt bijna net zoveel van slechte sciencefiction als van goede sciencefiction.

Typ en klik enter om te zoeken