Nu aan het lezen:

Flashback: Corpo Celeste & Le Meraviglie

Flashback: Corpo Celeste & Le Meraviglie

Rohrwacher speelde zich met Lazzaro Felice (2018) definitief in de kijker als een van de meest veelbelovende Europese filmmakers. Nu de Nederlandse release van haar gelauwerde allegorische vertelling aanstaande is, kan een blik op eerder werk de horizon van een bondig oeuvre alvast verruimen. Zowel in Corpo Celeste (2011) als Le Meraviglie (2014) vermengt een zoektocht naar het wonderlijke zich met de schaduwen van een schrijnende sociale werkelijkheid.

Uitgangspunt in Rohrwachers bijzondere debuut is het gevoelsleven van de dertienjarige Marta (Yle Vianello). Een recente verhuizing naar het zuiden van Italië heeft een ogenschijnlijk veiliger verleden ingeruild voor een sfeer van onwennigheid. Marta’s worsteling om een warme plek in haar gezin te vinden wordt verder verzwaard door de gecompliceerde sociale druk die de lokale katholieke catechisatie met zich meebrengt. Door de ogen van haar protagoniste onderzoekt Rohrwacher de verschillen tussen compassie en ‘hemelse rechtvaardigheid’, tussen emotionele authenticiteit en verhulde machtszucht. De zoektocht naar identiteit is hier ook altijd een zoektocht naar de betekenis van tijd en plaats, naar ideeën over mens en wereld en de schurende dimensies daarvan. Terwijl de vaandeldragers van de vervreemding hun holle ideologieën bespreken, slaat er op de achtergrond een kind prullaria van een kast met een laserzwaard. Er gaat niets boven de stille vraagtekens van de jongste generaties.   

Corpo Celeste

Hoe Rohrwacher er precies in slaagt om haar drama boven het onopgesmukte alledaagse uit te dragen blijft een mysterie. Misschien is het de uitgekiende elliptische structuur in de slotakte. Misschien is het de flirt met magisch realisme, die het uitgesproken wonder in de laatste seconden van een ongrijpbare glans voorziet. Het lijdt in ieder geval geen twijfel dat Corpo Celeste een prachtige basis vormt voor de evenredige schoonheid van Le Meraviglie. Wederom is de sociale context een voorwaarde voor dramatische gelaagdheid, ware het niet dat de fantasie ditmaal nog iets verder doordringt tot Rohrwachers verhaalwereld.

In de typerende openingsscènes ontmoeten we het gezin dat in haar tweede langspeler centraal staat. Of beter: we ontmoeten de vader (de Belgische acteur Sam Louwyck), die zijn slaapplaats heeft ingericht op het erf, en gek wordt als er even verderop iemand met een luchtbuks begint te schieten. Een eerste establishing shot van dat lukraak geplaatste bed vertelt impliciet veel over het soort situaties dat we later in de film aan zullen treffen. Het haast surrealistische beeld is een krachtig teken van de armoede en sociale achterstelling die deze Toscaanse familie parten speelt. Maar het is ook een teken van vereenzaming, onbegrip, van een kloof tussen Rohrwachers vrouwen en een man die zichzelf van zijn huis geïsoleerd heeft. Deze pater familias kan geen echte pater familias zijn, omdat hij, Wolfgang, krampachtig vasthoudt aan een miniem ‘dat wat is’. Er spreekt onmacht uit zijn onvermogen om zijn drie dochters hoop en oprechte aandacht te geven. Die taak wordt omarmd door de moederfiguur (Alice’s zus Alba Rohrwacher), die haar kinderen en de wereld op haar hand houdt. ‘We catch our breath when he’s not around’, fluistert ze haar dochters in tijdens een uitstapje naar het strand. Die opmerking resoneert nog niet eens als een verwijt, maar meer als een geladen bevestiging van een situatie die onherstelbaar lijkt; tussen Wolfgang en zijn gezin loopt de breuklijn van een oude, niet te redden wereld.

Le Meraviglie

Tijdens een vroeg sleutelmoment in de film stuit de familie op de crewopnames van Countryside Wonders, een opgesmukte tv-show die inspeelt op het escapisme van de sociale midden-en onderklasse. De oudste dochter, Gelsomina (een prachtrol van Maria Alexandra Lungu), raakt geobsedeerd door de host (Monica Bellucci), die de sluimerende dreiging van de illusie zorgvuldig verbergt achter een façade van Etruskische kledij en een utopische uitverkiezing. ‘Zeven families winnen een cruise op de Zuidzee en bakken met geld’, klinkt het over de beeldbuis. De intrusie van de droom doet denken aan Matteo Garrones Reality (2012), waarin een Napolitaans vissersbestaan moet wijken voor de lokroep van Big Brother-kitsch. Ook in het werk van Rohrwacher is de erfenis van het neorealisme en de latere Fellini in de buurt, afhankelijk van de wijze waarop je eerstgenoemde stroming precies wenst te begrenzen en omkaderen.

Voorbij de vermenging van droom en werkelijkheid vinden we ook een invoelbaar coming of age-verhaal, waarin subtiel een onuitgesproken band wordt gesmeed tussen Gelsomina en Martin (Luis Huilca Logrono), een jonge delinquent die tijdelijk in het gezin is opgenomen. In de vluchtigheid van het dynamische beeld vangt cameravrouw Hélène Louvart (Pina, Beach Rats) zijn blikken. Deze jongen kan niet spreken maar zegt veel; barrières van toebehoren en sociale verwachtingen houden het goede op afstand, verpakken een complete denkwereld in stiltes.

Le Meraviglie

Poëzie en sociaal drama komen bijeen als het gezin, Martin incluis, koers zet naar een eiland waar de finale van Countryside Wonders een fascinerend contrast schept tussen het Toscaanse platteland en de belofte van een fantasie. Raadselachtig als de beklemmende akte op het eiland is groeien ook de vraagtekens. Waar is Wolfgang precies bang voor? Waar kijken we nu echt naar? Langzaam, heel langzaam neemt het wonder de regie over.

In Le Meraviglie verkent Alice Rohrwacher zo de contouren van een nieuwe wereld, zonder ooit te verraden hoe die wereld er precies uit moet gaan zien. De opdoemende verandering is een droom, een fantasie; een boottocht naar het onbekende. Alleen als mysterie kan de hoop op een betere toekomst blijven bestaan.

Leuk? Deel het even!
Leuk? Deel het even!
Written by

Is tevens redacteur voor Indebioscoop, Filmmagie, Filmvandaag en zijn persoonlijke website (timbouwhuis.nl). Wil het liefst alles lezen, delen, zien, bewonderen en begrijpen, maar beseft zich ook dat dat volstrekt onmogelijk is. Heeft geschiedenis en film gestudeerd, maar is de collegebanken nog niet zat. Kan zich een werktoekomst zonder film lastig voorstellen.

Typ en klik enter om te zoeken