Nu aan het lezen:

El Sur

El Sur

Het einde van de tweede film van Victor Erice, El Sur, is niet het einde dat hij voor ogen had toen hij aan de film begon. Erice had een epos van zo’n drie uur geschreven. Slechts ongeveer de helft daarvan is daadwerkelijk gefilmd, toen trok de producent de stekker uit de film, naar eigen zeggen om financiële redenen. Later beweerde hij echter dat hij vond dat er genoeg materiaal was voor een complete film. Erice heeft daarin zijn gelijk bewezen.

Toch wordt El Sur uit 1983 als een meesterwerk beschouwd, net als de andere films die hij met tussenpozen van zo’n tien jaar maakte. Zijn debuutfilm El Espíritu de la Colmena (1973) deelt met El Sur een meisje als protagonist. Dat El Sol del Membrillo uit 1992 een documentaire over een schilder is, verrast niet gezien de schilderachtige kwaliteit van de beelden in zijn eerdere films. In El Sur zijn bijvoorbeeld veel prachtige shots die sterk doen denken aan de door mij geliefde Barokschilder Caravaggio door het gebruik van chiaroscuro. Dit is het contrasteren van donkere en lichte vlakken in een schilderij waardoor het oog van de kijker vanzelf geleid wordt naar de belangrijke stukken van het schilderij. De donkere en lichte vlakken zorgen bovendien voor krachtige composities.

Erice contrasteert de krachtige composities dan weer met eigenlijk tamelijk statische scènes. Veel van de actie speelt zich juist buiten beeld af. In de openingsscène, bijvoorbeeld, horen we de moeder van de vijftienjarige Estrella op verontruste toon haar vader roepen. De zoektocht in en rond het huis blijft buiten beeld en zonder resultaat. De vader is vertrokken. Wat wel in beeld is, is dat wat belangrijk is voor Erice. En dat is Estrella.

Na deze openingsscène schakelen we dan ook zo’n zeven jaar terug. De achtjarige Estrella is erg op haar vader, een arts en roedewichelaar, gericht. Hij staat als antifascist in het naoorlogse Spanje aan de verkeerde zijde. Dit heeft tot een breuk met zijn vader en een lange zoektocht door Spanje naar een vaste aanstelling als arts geleid. Hij is daardoor met zijn familie in het Noorden van Spanje beland. De band met zijn dochter is niet eenzijdig, want hij lijkt erg gesteld op Estrella; hij neemt haar mee achter op zijn motor en laat haar helpen bij zijn werk als roedewichelaar.

Langzaamaan laat Erice barsten ontstaan in het beeld van die hartelijke vader. Hij is namelijk ook een koppige en rechtlijnige man wiens verleden geen afgesloten hoofdstuk is. Ik denk regelmatig na over hoe we ooit zullen terugkijken op het heden, wanneer we de hoofdlijn kunnen onderscheiden van de ruis. Wie zal dan aan de goede kant van de geschiedenis gestaan hebben? Erice schetst een complexer beeld. Dat de vader vanuit ons bezien aan de goede kant stond, betekent niet dat hij een goed mens was. Zijn koppigheid heeft hem aan de goede kant doen belanden, maar diezelfde eigenschap heeft hem privé des te meer gekost.

Het wonderlijke van de totstandkoming van El Sur is dat het deel dat wel gefilmd is toch een bijzonder afgerond verhaal heeft opgeleverd. Samen met Estrella ontdekken we de complexiteit van haar vader, die eigenlijk een spiegel is voor die van het Spanje waarin ze leeft. Ze leert het te bevatten, ze verzet zich ertegen en uiteindelijk leert ze het te accepteren. Dat is wat we daar in die lange verstilde openingsscène in chiaroscuro te zien krijgen.

Leuk? Deel het even!
Leuk? Deel het even!
Written by

Historicus van opleiding en ICT-specialist van beroep. Houdt vreemd genoeg niet bijzonder veel van films over historische gebeurtenissen of computers. Films over andere onderwerpen kunnen er wel mee door.

Typ en klik enter om te zoeken