Opgroeien doet pijn. Dat idee wordt voor het eerst in romanvorm gegoten in Wilhelm Meisters Lehrjahre (1796) door Johann Wolfgang Goethe. Goethe was een enorm veelzijdig persoon. Hij schreef zowel literaire als filosofische teksten en was actief in de politiek tegen de achtergrond van de Sturm und Drang. Wilhelm Meisters Lehrjahre was Goethe’s tweede roman. De titelpersoon is een jongeman die zijn eerste stappen in de wereld zet en daarbij zichzelf ontdekt. Het boek kreeg veel navolging in de vorm van romans die we tegenwoordig kenmerken als de Bildungsroman.

In de Bildungsroman zijn we getuige van de persoonlijke groei van de protagonist en de rol die hij/zij uiteindelijk speelt in de wereld. De roman valt of staat zodoende bij de hoofdpersoon. Juist tegenwoordig, waarin de aandacht nadrukkelijk ligt op het individu en persoonlijke ontwikkeling, is de vorm actueler dan ooit. Bildung -of coming-of-age- vormt hierdoor een dankbaar thema voor films. Heel letterlijk is dit het geval bij verfilmingen van Bildungsromans. Variatie genoeg. Hieronder licht ik een aantal van deze films toe. Waaruit blijkt dat hoewel man of vrouw, 19de-eeuws of levend in de moderne tijd, in Japan of de VS: je wordt niet volwassen zonder groeipijnen.

Jane Eyre (2011) – Cary Fukunaga naar de roman van Charlotte Brontë

Jane groeit op in het huishouden van haar tante.  Na een ongelukkige kindertijd komt ze terecht op een kostschool, waarna ze een positie als gouvernante aangeboden krijgt op het landgoed van de zwijgzame Mr. Rochester. Jane wordt verliefd op hem, maar een duister geheim uit zijn verleden staat tussen hen in. Het boek is een ware klassieker en is meerdere keren verfilmd. Cary Fukunaga is verantwoordelijk voor de meest recente versie. Jane Eyre is een vakkundig gedraaid en sfeervol drama met Mia Wasikowska en Michael Fassbender in de hoofdrollen.

 

Norwegian Wood (2010) door Tran Anh Hung naar de roman van Haruki Murakami

De jonge student Toru wordt verliefd op Naoko. Er is echter 1 probleem; zij is de vriendin van zijn overleden beste vriend, en kampt met een depressie na diens dood. Het verhaal speelt tegen de achtergrond van de roerige jaren ’60. Toru ziet de Japanse samenleving en zichzelf veranderen terwijl Naoko blijft hangen in het verleden. De film ontleent zijn titel aan het Beatles liedje ‘Norwegian Wood’. Het kenmerkt het meest gelukkige moment van Toru en Naoko samen. De roman van Haruki Murakami is ongelooflijk populair en een verfilming kon daarom niet lang uitblijven. Jammer genoeg valt de vergelijking tussen beide in het nadeel van de film.

 

To Kill a Mocking Bird (1962) door Robert Mulligan naar de roman van Harper Lee

Gregory Peck vervult de rol van Atticus Finch, weduwnaar, advocaat en vader van twee kinderen in het diepe zuiden van de Verenigde Staten. Dochter Scout observeert hoe haar vader de verdediging van een zwarte man op zich neemt, nadat deze wordt beschuldigd van het verkrachten van een blanke vrouw. Tijdens het proces leert Scout waarom haar vader deze keuze heeft gemaakt. Tegelijkertijd wordt haar een blik gegund op de status quo van de maatschappij, en de misstanden die daarin plaatsvinden. Zodoende leert Scout dat de wereld niet altijd rechtvaardig is. Het verhaal is bijzonder krachtig, en de verfilming is getrouw aan het boek gebleven. Ze levert Peck uiteindelijk een Oscar voor beste hoofdrol op.

 

Submarine (2010) door Richard Aoyade naar de roman van Joe Dunthorne

Submarine geeft een postmoderne twist aan de Bildungsroman. De intelligente Oliver Tate is zich erg bewust van zijn groeiproces en zijn invloed op de wereld om hem heen. Met goedbedoeld advies en subtiele ingrepen probeert hij het huwelijk van zijn ouders te redden, en zijn klasgenootje Jordana voor hem te winnen. Hij denkt de controle te hebben (don’t we all) maar niets is minder waar. Voor fans van Wes Anderson die in het kader van onze themamaand Moonrise Kingdom al hebben gezien.