Nu aan het lezen:

Carmen & Lola

Carmen & Lola

Carmen & Lola is zo’n film die jij op basis van de goede bedoelingen van de filmmaker al grotendeels kunt voorspellen. Het verhaal speelt zich af in een eigentijds Madrid en richt zich op een marginale groep: de Roma-gemeenschap. Binnen dat milieu gaat het dan weer om twee buitenstaanders die op elkaar vallen. De montere Carmen die op het punt staat om te trouwen en de in zichzelf gekeerde Lola die worstelt met haar seksualiteit.

Zoals zo vaak bij films met een sociaal-realistische inslag heeft regisseuse Arantxa Echevarria gekozen voor een cast die van de straat is geplukt en geen acteerachtergrond heeft. Het camerawerk is wiebelig authentiek en verraadt dat Echevarria hiervoor documentaires maakte. Tegenover deze elementen die je de standaardinstellingen zou kunnen noemen van de respectabele geëngageerde arthousecinema staat een flinterdun liefdesverhaal met een tijdloos uitgangspunt: verboden verlangen. De ‘nieuwigheid’ zit hem in het feit dat het hier twee dames betreft, maar na films zoals Fucking Åmål, Heavenly Creatures, Le vie d’Adèle en het recente Rafiki is het natuurlijk de vraag of Echevarria daar een eigen draai aan kan geven.

Het antwoord is: niet echt. De film werkt nog het best door het dagelijkse leven van Spaanse zigeuners te onthullen en hoe ze door de buitenwereld worden behandeld. Het is een geïsoleerde gemeenschap waarvan velen hun heil zoeken bij fundamentalistische christelijke stromingen volgens het verhaal. Door Spanjaarden worden ze nog geregeld met de nek aangekeken en in een scène wordt Carmen geweigerd voor een baan wegens haar afkomst.

Alhoewel er sympathie wordt gewekt voor een groep die in heel Europa wordt gemarginaliseerd is de film ook erg kritisch op het conservatisme van de Roma. Carmen en Lola komen uit strenge gezinnen waarin de vader de baas is en geen kritiek duldt. In deze patriarchale context gaat alles via vaderlief die de buitenwereld ziet als een corrumperende plek en daarom zijn familie koste wat het kost moet beschermen. Het zal daarom niemand verbazen dat de lesbische liefde tussen Carmen en Lola de schaamte voorbij gaat en geheim moet blijven.

Het acteerwerk van Rossy Rodriguez als Carmen en Zaira Morales als Lola is naturalistisch zoals je kunt verwachten van mensen die dicht bij hun rol staan. Toch is de film nooit zo intens als het werk van Abdellatif Kechiche die je in zijn films vaak het intieme gevoel geeft dat je echt bij een groep mensen hoort. De chemie tussen de Spaanse meiden is deels aanwezig, maar de afwikkeling gaat te snel en voelt daarom des te meer als een opvallend plotmiddel dan een echte volwaardige verliefdheid. En dan zijn er nog clichés die naar boven drijven als je de voorspelbaarheid van het verhaal doorhebt: als street artist is Lola geobsedeerd door vogels die natuurlijk staan voor vrijheid en in een louterende slotscène belooft de weidse zee als op commando een nieuw begin.

Het meest problematische aan Carmen & Lola blijft toch de behandeling van de Roma-gemeenschap en de ambivalente houding die de film inneemt. In het oeuvre van Tony Gatlif en in A Ciambra van Jonas Carpignano wordt gepoogd om een genuanceerd beeld te geven van zigeuners en hun cultuur die zo vaak verkeerd begrepen wordt. Bij Carmen & Lola zijn er enkele momenten waarbij de gemeenschap liefdevol in beeld wordt gebracht zoals een drukke bruiloft. Toch is de toon vooral afkeurend en zijn de mannen de grote boosdoeners. Hierdoor ontstaat een beeld van een conservatieve gemeenschap die is vastgeroest en daarmee dus veel vooroordelen bevestigt. De boodschap van de film is vanuit die optiek weinig hoopvol: als je lesbisch bent word je door je familie verstoten. Vluchten is de enige uitweg en daarmee blijven de gescheiden werelden in stand.

Ergens hoop je dat Carmen & Lola binnen de Spaanse Roma zal leiden tot discussie en openheid over de afhankelijke positie vrouwen. Een groot probleem is wel dat dit soort taboedoorbrekende arthouseproducties vaak preken voor eigen parochie. Ze worden gelauwerd in kringen die al ruimdenkend en progressief zijn terwijl het de vraag is of ze een groter publiek kunnen bereiken of echt leiden tot verandering. Dat de film twee Goya’s (de Spaanse equivalent van de Oscars) won lijkt de goede bedoelingen achter de film te belonen en zorgt ongetwijfeld voor meer aandacht. Dan nog kleurt deze prijswinnende film wel erg braaf binnen de lijntjes met een actuele boodschap die is verpakt in een gemiddelde en voorspelbare arthousefilm.

Leuk? Deel het even!
Leuk? Deel het even!
Written by

George is een kunsthistoricus en ongeneeslijke cinefiel en schrijft naast Cine voor Schokkend Nieuws, Frameland, Gonzo (Circus) en de Filmkrant. Daarnaast kun je zijn kunstkritiek lezen in Metropolis M en Tubelight. Film is alles voor hem. Een manier om te ontsnappen aan de harde realiteit maar ook het perfecte medium om diezelfde rauwe werkelijkheid te vangen en begrijpelijk te maken.

Typ en klik enter om te zoeken