Nu aan het lezen:

Brexit Countdown: Paddington

Brexit Countdown: Paddington

‘Right, manners.’ Als beertje Paddington (die dan nog geen Paddington heet) aankomt op Paddington Station in Londen, na een lange reis als bootverstekeling, denkt hij aan de elpee met instructies die hij luisterde bij zijn oom en tante. Een elpee die zij weer als afscheidscadeau hadden ontvangen van een ontdekkingsreiziger die ze ontmoetten in hun stulpje in de jungle van donker Peru. Altijd beleefd zijn, altijd groeten. ‘Follow these simple rules, and you will always feel at home in London.’

Maar hoewel hij er netjes zijn rode hoed bij afneemt, beantwoordt niemand zijn groeten. Sterker nog, niemand merkt hem op. Het station stroomt leeg en Paddington blijft alleen achter. Met zijn koffertje en die hoed, waaronder hij een boterham met marmelade bewaart. Voor noodgevallen. Om zijn nek heeft zijn tante een kaartje gehangen: ‘Please look after this bear’. De ontdekkingsreiziger had haar eens verteld dat mensen dat tijdens de oorlog ook deden bij kinderen, die dan in huis werden genomen door onbekende families die hen veiligheid en liefde gaven. ‘They will not have forgotten how to treat a stranger.’

De eerste Paddington-film kwam uit in 2014, twee jaar voor het referendum over de Brexit. En Paddington is meer dan simpelweg een verfilming van de creatie van Michael Bond, die bijna zes decennia lang verhalen schreef over het beertje, tot aan zijn dood in 2017. De film wil ook iets zeggen over de moderne samenleving, waarin mensen langs elkaar heen leven, het eigen volk op de eerste plaats willen zetten, maar niet eens weten hoe de buren heten. Die een blik op de nieuwkomer werpen en meteen afkeurend beginnen te mompelen over ‘loud jungle music’. De door Paul King geregisseerde Paddington-films zijn een als een antigif tegen die sentimenten, een pleidooi voor en herinnering aan de kindness en politeness die de Britten soms lijken te zijn vergeten.

Het woord vreemde speelt daarin een grote rol en komt met regelmaat terug in de eerste Paddington-film. ‘Stranger danger’, mompelt Henry Brown (Hugh Bonneville) als hij met zijn gezin het eenzame beertje ziet zitten. Maar Mary Brown (Sally Hawkins, wie zou niet door haar gevonden willen worden op een kil en verlaten station?) kijkt wel naar hem om. Ze overtuigt haar man om Paddington een nachtje bij hen te laten logeren en hij stemt schoorvoetend in. ‘It’s hard to see how a bear could ever belong in such a strange, cold city,’ schrijft Paddington die eerste avond aan zijn tante Lucy. Londen is totaal niet wat hij verwacht had. ‘Hardly anyone says hello or wears hats.’

Toch blijft Paddington vastbesloten zich te voegen naar de Londense normen. ‘Well, if that’s what most people do, then I’d like to do that’, antwoordt hij wanneer Mary vraagt hij of zich even wil opfrissen na zijn lange reis. Maar echt opgaan in de massa is best lastig als je een exotisch beertje bent. Buurman Curry (Peter Capaldi) ziet de bui al hangen, gevoed door de directeur van het Natuurhistorisch Museum (Nicole Kidman), die zo haar eigen plannen met Paddington heeft: ‘Soon the streets will be crawling with them.’ Maar ook op minder rabiate manieren is Paddingtons anders-zijn een issue. Zoals voor Judy, de tienerdochter van de Browns, die liever niet heeft dat haar klasgenoten van zijn bestaan weten, omdat ze bang is dat zij dan ook raar gevonden wordt.

Aanvankelijk was Colin Firth de stem van Paddington, er verscheen zelfs een eerste trailer met zijn stem, maar plots werd bekendgemaakt dat Firth zich had teruggetrokken. ‘Conscious uncoupling’, noemde hij het en hoewel dat wel erg diplomatiek uitgedrukt lijkt, bleek het in dit geval toch echt de waarheid. Zijn reactie was ontzettend Paddington-waardig: ‘I still feel rather protective of this bear and I’m pestering them all with suggestions for finding a voice worthy of him.’ Die stem werd het bedeesde klankgeluid van Ben Whishaw. Een gouden greep, hij treft precies de juiste combinatie van beleefdheid en jeugdigheid.

De genegenheid voor Paddington die uit de woorden van Firth spreekt, is ook in elk ander aspect van de film voelbaar. In de prachtige aankleding, de vaak verrassend complexe opzet en compositie van de shots, de verwijzingen naar het bronmateriaal. In een prachtige scène in de tweede film vindt Paddington, op zoek naar een cadeau voor zijn tante, een pop-up-boek van Londen. Terwijl hij er doorheen bladert, komt dat boek ‘tot leven’ en zien we Paddington en zijn tante door de pagina’s van het boek heen lopen. De stijl van die scène is een hommage aan de oorspronkelijke televisieserie uit 1975, waarin Paddington de enige marionet is in een omgeving van getekende cut-outs. Het zijn dat soort scènes die de films niet alleen een warm, kloppend hart geven, maar ook cinematografisch ver boven de middenmaat doen uitstijgen.

Aandacht is daarin de essentie. Voor details, voor aankleding, voor de personages. Van de grotere, emotionele lijnen in het script tot de kleinste visuele grapjes, uit alles spreekt toewijding. En dat zonder ergens het plezier te verliezen. Zelfs de kleinste bijrollen worden met veel enthousiasme ingevuld door sterke acteurs en de hoofdrollen zijn helemaal een genot, met als summum de pitch perfect rol van Hugh Grant als de uitgerangeerde, maar nog altijd op zijn roem terende acteur Phoenix Buchanan in de tweede film. En aandacht is ook wat Paddington definieert. Vooral in Paddington 2 zien we hoe zijn bijdrage aan de levens van de mensen in de straat gefundeerd is in zijn opmerkzaamheid, in aandacht. En hoe ze groots zijn in hun kleinheid. Waarmee die film dus ook terug cirkelt naar die eerste pootstapjes op Britse bodem, toen niemand hem opmerkte.

In die tweede film is Paddington nog steeds de odd bear out, maar wat veranderd is, is de waarde en betekenis die daaraan gekoppeld wordt. Is hij aanvankelijk nog hard op zoek naar normaalzijn, gedurende de eerste film is het juist de vreemdheid van de omgeving en de mensen daarin die Paddington beginnen op te vallen. Henry Brown mag dan zijn motor hebben ingeruild voor een beige Volvo bij de geboorte van zijn eerste kind, Paddington ziet al snel dat de Browns achter dat zo normale exterieur elk hun rariteiten verbergen. En hoe meer hij die ziet, hoe meer hij van hen gaat houden. Hoe liefdevol Paddington de mensen vreemd noemt is uiteindelijk de sleutel. De crux van zijn ‘thuiskomen’ in Londen zit niet in de realisatie dat we allemaal hetzelfde zijn. Ze waren het zelf misschien vergeten, maar Paddington ziet de Browns en hun buren voor wie ze zijn: een verzameling unieke rare snuiters. En daartussen is best plaats voor nog een vreemd snoetje.

Leuk? Deel het even!
Written by

Redacteur bij Cine, schrijft daarnaast ook nog onder meer over film bij Biosagenda.nl en over theater bij Theaterkrant.nl. Daalt graag af naar de obscure krochten van cinema en houdt bijna net zoveel van slechte sciencefiction als van goede sciencefiction.

Typ en klik enter om te zoeken