Nu aan het lezen:

Zou Blazing Saddles tegenwoordig nog gemaakt kunnen worden?

Zou Blazing Saddles tegenwoordig nog gemaakt kunnen worden?

Het was afgelopen week 45 jaar geleden dat Blazing Saddles, een van de beste satirische komedies aller tijden, in première ging. Voor acteur Rob Lowe aanleiding om op Twitter te poneren dat zo’n film ‘tegenwoordig NOOIT gemaakt zou kunnen worden.’ Een stelling die niet alleen saai en vermoeiend is, maar ook gewoon niet klopt.

Wat Lowe (en de vele, vele anderen die deze bewering gedaan hebben) bedoelen, is dat studio’s het tegenwoordig niet meer zouden aandurven om zo’n politiek incorrecte komedie over racisme te maken. Blazing Saddles is een westernparodie waarin een wit stadje wordt opgeschrikt door de komst van een zwarte sheriff. Regisseur Mel Brooks en zijn co-scenaristen, waaronder Richard Pryor, gebruiken dit gegeven om zowel de racistische geschiedenis van Amerika als het racisme van hun eigen tijd aan de kaak te stellen. Dat ze daarbij niet terugdeinzen voor provocatie en veelvuldig gebruik maken van het beruchte n-woord, is de voornaamste reden dat de film vaak genoemd wordt als voorbeeld van iets wat ‘in deze verstikkend politiek correcte tijden niet meer zou kunnen.’ De essays van gekwetste sneeuwvlokjes zouden niet te tellen zijn! Nu zijn er online al talloze artikelen te vinden over films met gedateerde etnische grappen, van Duck Soup tot Breakfast at Tiffany’s tot Pulp FictionBlazing Saddles kom je daar vrijwel nooit tegen. In progressieve kringen wordt de film juist vaak geprezen om de vlijmscherpe ridiculisering van racisme.

Goed, in Blazing Saddles zitten een paar homograppen die je tegenwoordig niet zou maken, en dat Brooks zichzelf schminkte om een indiaan te spelen is ook ongemakkelijk – hoewel die keuze juist een commentaar is op de etnisch inaccurate casting van indianen in veel klassieke westerns, zoals blijkt wanneer de indianen onderling Jiddisch spreken. Hoe het ook zij, die gedateerde grappen zijn waarschijnlijk niet waar Rob Lowe en de zijnen op doelen. Als mensen zeggen dat Blazing Saddles tegenwoordig niet meer gemaakt zou kunnen worden, dan hebben ze het over het woord n****r. Een komedie waarin witte personages dát woord zeggen, daar kom je niet meer mee weg, toch? Nou, vorig jaar verscheen de racismesatire Sorry to Bother You, waarin een zwarte rapper het witte publiek n****r laat scanderen. Maar die film is van Boots Riley, een zwarte regisseur. Zijn er witte mensen die ermee wegkomen het n-woord te gebruiken in een grap? Kijk naar Tarantino. In Django Unchained gebruikt hij het vaak op dezelfde manier als Blazing Saddles, en in The Hateful Eight doet hij er nog een flinke schep bovenop. Of neem Louis CK: tot voor kort een van de populairste komieken ter wereld is er ook niet vies van het woord in te zetten voor een lach. Trouwens, zo ver ging Blazing Saddles helemaal niet. De grappigste scène rond het woord is juist die waarin het gebruik vermeden wordt.

Wat etnische grappen betreft ging de geanimeerde komediehit Sausage Party veel verder dan Mel Brooks, evenals South Park en het werk van Seth MacFarlane (Family Guy, Ted). Allemaal uit deze politiek correcte eeuw. Bij die grappen gaat het meestal om platte karikaturen en stereotypen, niet om scherpe satire, zoals bij Blazing Saddles. Satirici die wel op dat niveau zitten, zijn Key & Peele in hun gelijknamige sketchshow. Dit duo is ook niet bang racistisch geweld te gebruiken als bron voor een wrange grap. Iets wat Brooks overigens nooit gedaan zou hebben: in een interview met Der Spiegel uit 2006 stelde hij dat het nooit in hem opgekomen zou zijn om bijvoorbeeld een lynching te tonen in Blazing Saddles. Ook sprak hij in datzelfde interview zijn afschuw uit over Roberto Benigni’s La vita è bella, omdat die film humor zoekt in een concentratiekamp: ‘Tell me, Roberto, are you nuts? You didn’t lose any relatives in the Holocaust, you’re not even Jewish. You really don’t understand what it’s all about. The Americans were incredibly thrilled to discover from him that it wasn’t all that bad in the concentration camps after all. And that’s why they immediately pressed an Oscar into his hand.’

Juist dit begrip voor de sociale en politieke context van humor maakt dat Blazing Saddles ook omarmd wordt door een nieuwe generatie komedieliefhebbers. De film stond tot begin dit jaar op Netflix. Thuis een integrale versie van Blazing Saddles kijken was niet altijd mogelijk: als de film vroeger op de Amerikaanse televisie uitgezonden werd, was dat vaak in hevig gecensureerde versie. Nee, het n-woord was gewoon te horen. Maar de scène waarin cowboys om het vuur zitten en scheten laten ging voor de Amerikaanse tv in de jaren 70 te ver en moest eruit. Blazing Saddles te schokkend voor hedendaags publiek?

Onzin. Een film Blazing Saddles kan nog steeds gemaakt worden. Wat tegenwoordig ook kan: een zwarte regisseur maakt een satire als Sorry to Bother You of Get Out. Dat had in de jaren 70 nooit gekund. Maar daar hoor je Rob Lowe dan weer niet over.

 

 

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken