Nu aan het lezen:

Treurige twintigers en universele tradities: Cine bezoekt Nippon Connection (2/2)

Treurige twintigers en universele tradities: Cine bezoekt Nippon Connection (2/2)


Als filmprogrammeur bij Camera Japan was ik aanwezig bij Nippon Connection in Frankfurt, het grootste festival voor Japanse film in West-Europa. In het eerste gedeelte van het festivalverslag kon je lezen over films waarin andere fantastische werelden bezocht worden, LGBT-rechten en de treurige toekomst die weggelegd lijkt voor Japanse tieners.

Dat ook twintigers tegen problemen aanlopen blijkt een van de grootste thema’s van het festival. Een groot gedeelte van de films, vaak van nog piepjonge makers, gaat over typische millenialproblemen, zoals het gebrek aan succes op de arbeidsmarkt, het vinden van je eigen (artistieke) individuele pad, niet kunnen voldoen aan de verwachtingen van ouders en maatschappij en de eerste blunders op het gebied van de liefde. De meest bijzondere en gedurfde film blijkt Ice Cream and the Sound of Raindrops (2018), een film bestaand uit een één take (ook One Cut of the Dead, ook op het festival, heeft een onetake van meer dan 20 minuten), waarbij het reilen en zeilen in het leven van een theatergroep wordt afgewisseld met thematisch relevante momenten uit hun toneelstuk. Om de boel helder te houden verandert de aspect ratio als de film switcht van realiteit naar toneel. Het is een ijzersterke en slimme visuele zet die tekenend is voor de klare en effectieve beeldtaal van regisseur Daigo Matsui, die het verdient een grote naam te worden.

Ook de documentaire A Free Man (Andreas Hartmann, 2017) is visueel indrukwekkend qua compositie; sterke close-ups brengen ons dichter in het hoofd van Kei, een 22-jarige ex-militair die een zelfgekozen leven leidt als zwerver. De audio bij de screening werd geplaagd door constant wisselen tussen stereo, mono en geen geluid, waardoor geluiden als een kabbelende zee of het gesuis van een snelweg opeens deden denken aan kogelschoten. Een onbedoelde poëtische associatie, die past bij het leven van de ex-militair.


(Pumpkin and Mayonnaise)

Twintigersdrama Pumpkin and Mayonnaise (Masanori Tominaga, 2017) houdt het simpel, met het aloude bekende driehoeksverhouding als onderwerp. De uitwerking is sterk, het verhaal doelbewust eenvoudig gehouden. Het blijkt de juiste keuze, zeker vergeleken met We Are (Michihito Fuji, 2017), een film die een sterk eerste uur met typische millenialproblemen verpest met een laatste uur vol overdreven melodrama rond alcoholisme, zelfmoord, doodzieke kinderen en de criminele onderwereld. Een film over personages die hun potentie verkwanselen, die zelf ironisch genoeg al zijn potentie verkwanselt.

Moon and Thunder (Hiroshi Ando, 2017) maakt wel de verwachtingen van het eerste uur waar, mede dankzij het beste eindshot dat ik op Nippon Connection zag. De film kent, in tegenstelling tot voornoemde films, een heerlijk ingewikkeld plot waarbij het leven van een vrouw overhoop word gegooid nadat achtereenvolgens een voormalige stiefbroer, haar biologische moeder, haar voormalige stiefmoeder en een biologische halfzus terug keren in haar leven. Op papier kluchtige momenten worden serieus neergezet, en het werkt, zeker nadat de film diepere dingen wil zeggen over de verstoorde relaties tussen generaties in Japan. De film kijkt voorbij de problemen van tieners en millenials en laat zien dat zaken als bindingsangst en een gevoel van verlorenheid niet aan één generatie gebonden is. Het blijkt een probleem van alle tijden, en zeker niet alleen in Japan.


(Recall (Katsuhide Motoki, 2018)

Ook de bureacratische mallemolen waar de personages in ‘onderzoeksthriller’ Recall (Katsuhide Motoki, 2018) in verzeild raken zijn wereldwijd herkenbaar, hoewel sommige van de strenge sociale conventies en de ingewikkelde structuren binnen het Japanse bedrijfsleven tekenend zijn voor die specifieke cultuur. Een film over zakelijke rompslomp klinkt niet heel enerverend, maar Recall haalt veel rendement uit het David-en-Goliath-verhaal. Ook de typisch Japanse bloemschikkunst en Samurai-rituelen in historische komedie Flower and Sword (Tetsuo Shinohara, 2017) blijken goed te volgen voor de westerse kijker. De onderliggende thematiek — kunst als empathisch breekijzer waarmee corruptie ondermijnd kan worden — kent een wereldwijde relevantie. Ook al is dit zonder meer de meest traditioneel-Japanse film op het festival, met de uitgebreide demonstraties van thee-zetten, bloemschikken en zwaardgevechten.

Ondanks het feit dat veel van de films diep ingaan op de problemen in de Japanse samenleving, en daarbij zeker typisch nationale zaken aanstippen, blijken de onderliggende problemen en thema’s dus universeel. Dat is ook de boodschap van een festival als dit: festivals als Camera Japan en Nippon Connection laten je ruiken aan een andere cultuur, en hoewel de Duitsers het bescheuren van het lachen op onverwachte en bizarre momenten, blijk je ver van huis toch nog veel vertrouwde zaken te vinden. Dat al die films die gaan over de botsing tussen de wereld van monsters en mensen, als Destiny en Lu over the Wall, hetzelfde beweren (zie het eerste artikel) — namelijk dat je ver van huis en door de confrontatie met de ander jezelf leert kennen — is mooi. Of het nu films zijn over sprookjes of millenials, een van de grootste thema’s in film in het algemeen is het belang van de zoektocht en niet de bestemming. Dat ik voor dat inzicht naar een Japans festival in Frankfurt af moest reizen voelt toepasselijk.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken