Nu aan het lezen:

But is it art? Tien films over eigentijdse kunst die je moet zien

But is it art? Tien films over eigentijdse kunst die je moet zien


Een verzameling stofhoopjes in een gigantische steriele museumruimte of een man die zich op een galadiner voordoet als gorilla. Je wordt er door verrast in Ruben Östlunds kunstwereldsatire The Square. Maar wat moet je nou met al die moderne kunst?

Gelukkig helpt kunsthistoricus en filmfreak George Vermij je verder. Speciaal voor de trouwe Cine-lezer heeft hij een selectie gemaakt van 10 speelfilms en documentaires die je op weg helpen in de ondoorgrondelijke wereld van de eigentijdse kunst.

Untitled (Jonathan Parker, 2009)

Een film die de kunstwereld duidelijk op de hak neemt. Galeriehoudster Madeleine zoek altijd de meeste controversiële en experimentele kunstenaars uit voor haar galerie. Helaas heeft zij om de huur te betalen minder aanstootgevend werk nodig. Gelukkig maakt haar vriend mooie abstracte schilderijen die altijd wel verkopen. Madeleine heeft alleen nog geen tentoonstelling aan hem gewijd omdat hij niet hip genoeg is. Als ze Adrian ontmoet, die een experimenteel muziekensemble leidt, komt ze op het idee om hem te gebruiken voor een grote expo die iedereen wakker moet schudden. Untitled heeft zijn komische momenten (Vinnie Jones als een soort Damien Hirst!) alhoewel de film op een gegeven moment in herhaling valt.

The Imperialists are Still Alive! (Zeina Durra, 2010)

De Bosnisch-Frans-Palestijnse Asya heeft het maar zwaar in New York. Als ze niet bezig is om een politiek statement te maken met haar kunst dan struint zij wel alle hippe feesten in de stad af. Als een jeugdliefde opeens wordt gearresteerd voor vermeend terroristische activiteiten stort haar wereld in. Het kan toch niet zo zijn dat ze het op de kosmopoliete artistieke jetset gemunt hebben? Zeina Durra’s film is een rake satire van de internationale art scene en het hebben van privileges. Gelukkig wordt de film nooit te cynisch. Dat komt vooral door Durra’s kritische visie op de ongrijpbaarheid van identiteit. Daarnaast zet de ondergewaardeerde Franse actrice Élodie Bouchez Asya op komische, maar ook kwetsbare wijze neer als kunstenares.

Cutie and the Boxer (Zachary Heinzerling, 2013)

Door al die satires over de oppervlakkigheden van de kunstwereld zou je haast vergeten dat kunstenaars ook oprecht gepassioneerd kunnen zijn over hun vak. Gelukkig is er de prachtige documentaire Cutie and the Boxer over kunstenaar Ushio Shinohara en de relatie met zijn vrouw Noriko. De Japanner trok in de jaren 60 naar New York om het daar te gaan maken. Het succes liet echter op zich wachten. Noriko heeft hem al die tijd gesteund, maar dat gaat ten koste van haar eigen kunstenaarschap. Gaandeweg probeert zij de artistieke draad weer op te pakken na het lezen van Virginia Woolfs essay A Room of One’s Own. Cutie and the Boxer blijft een schitterend en komisch portret van een kunstenaarskoppel die ook de emotionele prijs laat zien als je kiest om te leven voor je kunst.

Marwencol (Jeff Malmberg, 2010)

Minstens zo inspirerend is dit ongewone portret van outsider kunstenaar Mark Hogancamp. Hij werd ooit flink in elkaar geslagen en daardoor onherstelbaar mentaal en fysiek beschadigd. Troost vindt hij in het maken van grote diorama’s met speelgoedsoldaten. Zo creëert hij het fictieve dorpje Marwencol waar zijn alter ego –een stoere Amerikaanse soldaat- leeft met zijn kameraden en SS’ers te lijf gaat. Hogancamp maakt ook opvallende foto’s van deze fantasiewereld. Die worden opgepikt door een hippe galerie in New York die een solotentoonstelling willen organiseren van zijn werk. Maar wat doet die aandacht eigenlijk met de kwetsbare Hogancamp?

Guest of Cindy Sherman (Tom Donahue, 2008)

Een confronterende zit, deze onthullende docu over scenester Paul Hasegawa-Overacker. Een praatgrage en irritante chroniqueur van de New Yorkse art scene van de jaren 90. Hij weet naam te maken met grappig bedoelde reportages over de nieuwste tentoonstellingen. Zo ontmoet hij fotografe en icoon Cindy Sherman. Na een interview blijkt zij romantische gevoelens voor hem te hebben wat hij ook vastlegt in dit ego-document. Maar geleidelijk ontstaat er spanning, als Shermans carrière in de lift zit en Paul kampt met gevoelens van jaloezie. Hij blijkt een man te zijn die moeilijk in de schaduw kan staan van een talentvolle vrouw. Dat levert veel tenenkrommende situaties op waarbij zijn ego keer op keer gekrenkt wordt. Ondertussen is de kijker de getuige van de harde kunstwereld waar het draait om succes en roem en er voor buitenstaanders weinig ruimte is.

Art School Confidential (Terry Zwigoff, 2006)

Deze komedie laat weinig over van de illusie dat je het als beginnend kunstenaar wel kan maken. Student Jerome komt aan op de kunstacademie en belandt in een slangenkuil van arrogante narcisten, talentloze hielenlikkers en conformistische meelopers. Ondertussen waant er ook een killer door de campus die kunstwerken maakt van zijn slachtoffers. Terry Zwigoff maakte eerder de indrukwekkende docu Crumb over de gelijknamige legendarische striptekenaar en het fantastische Ghost World. Deze komedie is op momenten flauw, maar meedogenloos over de kunstwereld.

The Artist is Present (Matthew Akers & Jeff Dupre, 2012)

Een film die bij de release gelauwerd werd, maar sindsdien controversieel is geworden. Koningin van de performancekunst Marina Abramovic bereidt een grote overzichtstentoonstelling voor in het MoMA in New York. Ondertussen wordt er een intieme blik gegund in haar leven als kunstcelebrity en zien we hoe haar kunstenaarschap door de tijd heen is veranderd. Abramovic kwam later in opspraak wegens uitspraken over rapper Jay-Z en dat ze ondanks haar megasucces stagiaires niet betaalt. De documentaire werd vrij bekend door een mooi fragment waarin Abramovic haar voormalige partner Ulay opeens na jaren weer voor zich ziet tijdens een intense performance. Saillant detail is dat Ulay haar later zou aanklagen omdat hij vond dat zijn aandeel in haar performances onderbelicht bleef.

Deep Dark (Michael Medaglia, 2015)

Het idee van een muze wordt flink onderuit gehaald in deze bizarre mengeling van komedie en horror. Hermann is een onsuccesvolle kunstenaar die denkt dat hij met zijn lelijke sculpturen zijn stempel kan drukken op de kunstgeschiedenis. De belangrijke galeries wijzen hem echter steeds de deur en wanhopig probeert hij een tip uit van een succesvolle kunstenaar. Die zegt dat hij in zijn speciale atelier moet gaan werken. De inspiratie komt dan vanzelf. Daar ontdekt Hermann een mysterieus gat in de muur die hem alle bezieling geeft die hij maar nodig heeft en uiteindelijk ook het succes waar hij van droomt. Maar voor wat voor prijs?

C.K. (Barbara Visser, 2012)

barbara visser c.k.

Deze opmerkelijke en sterke docu van kunstenares Barbara Visser onderzoekt een pijnlijk incident dat plaatsvond binnen de Nederlandse kunstwereld. In 2009 vluchtte Clemens K. met € 16 miljoen naar Thailand. Hij had het geld verduisterd van het Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst dat inmiddels is gefuseerd met de Mondriaan Stichting. In C.K. vermengt Visser op eigenzinnige wijze kunst, documentaire en fictie om te achterhalen wat Clemens K. bezielde. Een fascinerende en spannende film die een onthullend inkijkje geeft in de bureaucratie achter de Nederlandse kunstwereld. Bekijk een fragment van C.K. hier.

Herb and Dorothy (Meguni Sasaki, 2008)

Als je denkt dat het bij het verzamelen van moderne kunst alleen maar gaat om geld en status dan moet je Herb and Dorothy zien. Vanaf de jaren 60 gaat het echtpaar Vogel alle vernissages af om opvallende kunstwerken te kopen. Niet dat ze rijk zijn. Herb is een postwerker en Dorothy een bibliothecaris. Toch hebben ze met hun bescheiden inkomen een imposante verzameling van eigentijdse meesters weten op te bouwen. Je ziet het allemaal in deze charmante docu over een koppeltje die een oprechte liefde heeft voor moderne kunst.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken