Nu aan het lezen:

Three Billboards vol woede en wantrouwen

Three Billboards vol woede en wantrouwen

 

De drie reclameborden van Three Billboards Outside Ebbing, Missouri beginnen een offline meme te worden. Bij de Grenfell Tower in Londen, waar 71 doden vielen door een brand, werden drie vrachtwagens geplaatst met op de zijkant in grote, zwarte letters op een opvallend rode achtergrond een duidelijke boodschap. Later doken ook drie vrachtwagens met eenzelfde soort bedrukking op bij het kantoor van de Republikeinse senator Marco Rubio in Florida. Dit keer naar aanleiding van de zoveelste mass shooting op een school in de Verenigde Staten. In beide gevallen wordt aandacht gevraagd voor het gebrek aan actie van politici.

Activisten zijn blijkbaar aangeslagen op het uitgangspunt van de film van Martin McDonaugh. Hoofdpersoon Mildred (Frances McDormand) plaatst haar reclameborden buiten Ebbing, om aandacht te vragen voor het gebrek aan voortgang in het onderzoek naar de moord op haar dochter. Het is een logische daad, zo legt ze uit, want zodra de aandacht voor een misdaad verdwijnt, wordt de kans ook kleiner dat die opgelost wordt.

De gelijkenis die activisten zien tussen hun kwellingen en die van Mildred is deels terecht. De Grenfell Tower was al nooit afgebrand als er goed toezicht was geweest op de bouw van deze woontoren. En als Republikeinse politici niet zo veel belang hechtten aan de mythe rond het bezit van vuurwapens en patriottistische bescherming was het niet zo makkelijk om een willekeurig gebouw binnen te lopen en een spoor van dood en verderf achter je te laten.

Als een kleine terzijde wil ik even ingaan op de belangrijkste argumenten van mensen die voor vrij wapenbezit zijn. Wapens op zichzelf doden inderdaad geen mensen. Dit is een bijzonder zwak argument, want een kettingzaag op zich velt ook geen boom, maar het duurt zonder een stuk langer om een boom om te krijgen.

Het andere argument voor al die zware wapens is denk ik nog meer verantwoordelijk voor de aanhoudende epidemie van mass shootings dan de overvloed aan wapens zelf: dat je deze wapens nodig hebt om jezelf te kunnen beschermen. Violence begets violence, zo concludeert het jonge vriendinnetje van Mildreds ex-man. Meer wapens om misbruik van wapens te bestrijden is een onzinnig idee dat alleen kan voortkomen uit een cultuur die geweld verheerlijkt.

En dat is slechts het oppervlakkige symptoom van deze zucht naar wapens. Eronder verborgen ligt een veel sinisterdere waarheid: Amerikanen vertrouwen hun overheid nauwelijks. De Duitse socioloog Max Weber zag het geweldsmonopolie – dat de overheid als enige gelegitimeerd is om geweld te gebruiken – als een van de belangrijkste kenmerken van de soevereine staat. De huidige interpretatie van het tweede amendement op de Amerikaanse grondwet ondergraaft dat behoorlijk.

Eigenlijk gaat Three Billboards Outside Ebbing, Missouri over hoe gretig de Amerikaanse samenleving zich heeft overgegeven aan dit wantrouwen tegenover de overheid en de verheerlijking van gerechtvaardigd geweld. Wantrouwen, woede en geweld zijn natuurlijke reacties op het vreemde, onzekerheid en een gebrek aan controle. We zien dit in de film terug in het gewelddadige gedrag van Sam Rockwells politieagent Dixon tegen alles wat anders is, en dan vooral tegen de zwarte bevolking van Ebbing.

Ook het plotpunt rond de misdragingen van een Amerikaanse militair in het buitenland lijkt me niet willekeurig gekozen. De interne reflex om naar de wapens te grijpen manifesteert zich ook al decennia op de geopolitieke schaal. De Verenigde Staten stellen zich op als politieagent van de wereld, en het is maar zeer de vraag of dit meer goed dan kwaad doet.

Er is veel kritiek (onder andere van collega Hedwig) op de keuze van McDonaugh om de ernstigste uitwassen van de geweldscultuur, het geweld tegen minderheden en dat van militairen in het buitenland, als zijsporen van het eigenlijke verhaal te behandelen. Ik kan me aan de ene kant wel in die kritiek vinden, omdat het effectiever is als je het duidelijkste voorbeeld van een probleem centraal stelt. Aan de andere kant stelt de keuze om een witte vrouw centraal te stellen McDonaugh in staat om te tonen hoe diepgeworteld het probleem is.

Mildreds grote wantrouwen en de hang naar geweld is geen oppervlakkig probleem dat ontstaan is door de moord op haar dochter. De flashback naar de laatste keer dat ze haar dochter zag toont dat ze al langer snel naar de wapens greep. In dit geval wapens in de vorm van woorden. Maar duidelijker is nog de scène waarin ex-man Charlie (John Hawkes) haar bezoekt en ze na een uitwisseling van beledigingen met een hand om haar keel tegen een paal eindigt terwijl haar zoon een mes op Charlies keel duwt. Vooral hoe makkelijk dit als incident wordt afgedaan door het hele gezin spreekt boekdelen.

Ook al betoont sheriff Willoughby zich de redelijkheid zelve, de woede van Mildred neemt niet structureel af. Langzaam aan begint het, gecombineerd met haar niet helemaal onterechte wantrouwen, haar te verteren. Haar gedrag, dat in het begin nog als prettig tegendraads overkomt, neemt langzaam aan steeds onacceptabelere vormen aan. Ze kan overigens vrij ver gaan voordat we sympathie voor haar verliezen. McDonaugh gebruikt hier eigenlijk heel slim de sympathie die wij voelen voor de vrouw die een kind verloren is om spanning in zijn verhaal te creëren.

Uiteindelijk is dit het verhaal van een vrouw die (bijna) ten onder gaat aan haar woede. En dus niet het verhaal van de racistische agent Dixon die verlossing vindt. Dat ze elkaar vinden betekent dat zij zich tot zijn niveau heeft verlaagd, niet dat hij zich verheven heeft tot het hare.

Om terug te komen op de activisten die geïnspireerd zijn door Three Billbaoards kunnen we concluderen dat ze een lastig voorbeeld hebben gekozen. Aan de ene kant is hun woede en wantrouwen deels terecht. De politici die zijn aanspreken hebben zich fundamenteel onbetrouwbaar getoond en lijken daar geen verantwoording voor te gaan afleggen. Aan de andere kant zal wantrouwen alleen ze nergens brengen. Het is misschien wel het fundamentele dilemma van burgers in democratieën: enig wantrouwen is noodzakelijk, maar in te veel ervan schuilt een groter gevaar.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken