Nu aan het lezen:

The Handmaid’s Tale – seizoen 2

The Handmaid’s Tale – seizoen 2


Het nieuwe seizoen van The Handmaid’s Tale deelt gelijk al een rake klap uit die je murw slaat. De sfeer is gezet. Dit wordt een nieuwe cirkel van de dystopische hel die Offred te wachten staat.

In het eerste seizoen waren we de intieme getuigen van het nauwgezette en gruwelijke ontmenselijkingsproces dat Offred (Elisabeth Moss) ondergaat als handmaid. Nadat de VS is veranderd in een christelijk fundamentalistisch totalitaire staat worden vruchtbare vrouwen gedwongen om te dienen als draagmoeders voor de leidende klassen. Dat alles goedgepraat vanuit een Bijbelse moraal geperverteerd door ultraconservatieve denkbeelden over de totale ondergeschiktheid van de vrouw.

De serie, die is gebaseerd op het gelijknamige boek van Margaret Atwood, brengt spanning teweeg door een herkenbaar heden te contrasteren met een akelige toekomst. Offred heet voor de machtsovername June. Als een onafhankelijke vrouw moet zij hulpeloos toekijken als zij wegens haar geslacht geleidelijk wordt behandeld als tweederangsburger. Het is maar de eerste stap van een neerwaartse spiraal waarin zij voor het nieuwe systeem al haar menselijkheid verliest.

Als je dacht dat het eerste seizoen al ver ging dan staat je nog wat huiveringwekkends te wachten. Seizoen twee begint met een wreed spelletje. Een groep revolterende handmaids wordt op gewelddadige wijze naar een stadion geleid waar ze een gruwelijke terechtstelling te wachten staat. Offred staart verlamd van angst naar een strop die haar later om de nek wordt geknoopt. Het blijkt een nepexecutie te zijn, maar er is weinig tijd voor opluchting. Lichaam en geest moeten systematisch worden gebroken. Iets waar opzichter Aunt Lydia in gespecialiseerd is. Zij is nog steeds een verraderlijk en gevaarlijk personage, perfect gestalte gegeven door Ann Dowd.

Er wordt ons in het tweede seizoen ook een blik gegund op het miserabele lot van Emily (Alexis Bledel). Als straf voor een rebelse daad is zij gedeporteerd naar de colonies. Een eufemistische benaming voor werkkampen waar ‘gevallen’ vrouwen giftig afval moeten opruimen terwijl ze langzaam omkomen van ziekte of uitputting. Wat flashbacks laten Emily zien toen ze nog een universiteitsdocente was die met haar vrouw en kind het land probeert te ontvluchten.

Voor Offred zijn herinneringen ook een manier om vast te houden aan haar identiteit, maar het knappe van de serie is dat de troostende functie al snel plaats maakt voor complexiteit. In flashbacks zien we June in discussie met haar feministische moeder Holly (Cherry Jones, al eerder opvallend in de serie Transparent). Zij voert fanatiek actie en is teleurgesteld in haar dochter die voor een burgerlijk en veilig leven kiest. Ook wordt duidelijk dat Junes relatie met haar man Luke is ontstaan door overspel. De radeloze ex van Luke probeert June in een wanhopig gesprek nog tevergeefs te overtuigen van haar verantwoordelijkheid. Het zorgt voor een dieperliggend gevoel van schuld dat doorsijpelt naar Junes uitzichtloze situatie als handmaid.

The Handmaid’s Tale staat in een traditie van dystopische romans zoals George Orwells 1984, maar de serie en het boek zijn net zo goed schatplichtig aan getuigenisliteratuur. Denk daarbij aan de boeken van Primo Levi, Jean Améry en Margarete Buber-Neumann die gedetaileerd beschreven hoe het was om het slachtoffer te zijn van een totale terreur. Buber-Neumann was een geval apart en het slachtoffer van twee totalitaire regimes. In eerste instantie verdween ze naar een goelag in Rusland om na een zeer cynische uitwisseling van politieke gevangen met Nazi-Duitsland in het concentratiekamp Ravensbrück te belanden. Een kamp dat special was opgericht voor vrouwen en waar naar schatting 50.000 gevangenen omkwamen. Een plek die niet veel verschilt van de colonies waar Emily vastzit.

Het is die link met de geschiedenis die The Handmaid’s Tale zijn kracht geeft. De serie kijkt naar de toekomst vanuit een bittere kennis van het verleden en wat mensen elkaar aan kunnen doen. Zo werd het belang van moederschap en vruchtbaarheid in autoritaire regimes altijd benadrukt. In Nazi-Duitsland werden Moederkruizen uitgereikt aan vrouwen die veel kinderen hadden gebaard net als in de Sovjetunie. Dat kinderen van inferieuren soms ook goed genoeg waren, blijkt wel uit het Lebensborn-programma. De SS ontvoerde in bezette gebieden kinderen die bij Duitse gezinnen werden ondergebracht om zo het Arische ras uit te breiden. Dit soort methoden zouden ook niet misstaan in het totalitaire Gilead uit de serie.

Offreds onvoorstelbare beproevingen vinden plaats in zo’n verknipte wereld waar onderdrukking de norm is. Moss weet als Offred nog een mate van wilskracht over te brengen tegenover die troosteloze werkelijkheid. Een glinstering in haar ogen die nog bevestigt dat ze van binnen nog niet kapot is gemaakt. Haar gevatte monologen vormen ook nog een vrijplaats voor haar ziel. Het deel van haar identiteit dat de beulen nog niet hebben verbrijzeld. Maar in de eerste delen van het tweede seizoen lijkt het breekpunt nabij. Of er een uitweg uit deze nachtmerrie is moet nog blijken.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken