Nu aan het lezen:

Maatschappijkritiek in list en bedrog: The Fantastic Mr. Fox

Maatschappijkritiek in list en bedrog: The Fantastic Mr. Fox

 

The Fantastic Mr. Fox is van oorsprong een kinderboek van de hand van Roald Dahl. Het wordt voor het eerst gepubliceerd in 1970. Het verhaal draait om Mr. Fox, de vader van een modelgezin met vrouw en 4 kinderen. Om zijn familie te voeden steelt hij voedsel van lokale boerderijen. De boeren zijn niet voor 1 gat te vangen en plaatsen verschillende valstrikken om hun bezit te beschermen. Mr. Fox weet elke val vakkundig te omzeilen. Uiteindelijk hebben de boeren er genoeg van. Ze bereiden een hinderlaag voor, maar weten de vos alleen te verwonden. In blinde woede beginnen de boeren het vossenhol af te graven. Mr. Fox en zijn gezin zitten vast en dreigen te verhongeren. Dan vindt Mr. Fox een oplossing. Hij graaft een tunnel naar de kelders van de 3 boeren. Zo weet de vos door list en bedrog alsnog te zorgen voor zijn gezin en vrienden, terwijl de boeren in weer en wind wacht houden bij de uitgang van zijn hol.

vosje 1

Wes Anderson verfilmt The Fantastic Mr. Fox in 2009. Anderson’s versie is een moderne hervertelling met subtiele nostalgische verwijzingen naar het origineel. Zo doet het herfstachtige kleurenschema denken aan de jaren ’70, waarin tinten als oranje en roestbruin populair waren. Anderson diept het enigszins eendimensionale karakter van Mr. Fox uit. Hij krijgt een voorgeschiedenis als beroepscrimineel. Daarnaast staat Fox’ relatie met zijn echtgenote centraler. Als zij aankondigt een kind te verwachten, schikt Mr. Fox zich in de rol van verantwoordelijke vader. Hij schoolt zich om tot journalist. Een aantal jaar later begint het toch te kriebelen. Mr. Fox ondervindt een mid-life crisis en wenst nog 1 keer een grote slag te slaan. Dat worden er al snel 3 en vanaf dat moment loopt het flink uit de klauwen.

vosje3

Opvallend aan de film is de drang van de vossen om beschaafd -bijna menselijk- te zijn. Fox’ neefje Kristofferson beoefent yoga. Zijn vrouw bakt pannenkoeken voor het ontbijt. Daartegenover staat een diepe wens om vast te houden aan de ‘natuur’. Een soort drang naar oorsprong. Zo verklaart Mr. Fox zijn streken als natuurlijk. Hij wekt de indruk weinig controle te hebben over zijn wens uit stelen te gaan. Hij doodt zonder enige schroom kippen met een enkele beet in de nek. Tafeletiquette is hem ongewoon. Tegelijkertijd is hij bang voor zijn wilde kant, uitgedrukt in zijn onverklaarbare angst voor de wolf. Het laatste echt wilde dier op het platteland. De innerlijke strijd tussen zijn natuurlijke en geciviliseerde zelf voert Mr. Fox gedurende de hele film. Zijn ontmoeting met de wolf tegen het einde van de film is hierdoor geheel doordrongen van symboliek.

vosje5

Maar het conflict dat op de voorgrond staat, is de strijd tussen de vos en de boeren over de beschikbare levensmiddelen. De vos voedt zich door boerderijdieren te doden. Het is de meest directe en ‘natuurlijke’ wijze om zijn gezin te voeden. (Ik plaats natuurlijke tussen haakjes omdat het boerderijdieren betreft en niet in het wild levende dieren.) Die focus op voedselvoorziening in combinatie met de hierboven genoemde oorsprongswens maakt het heel verleidelijk een parallel te trekken naar de manier waarop wij zelf omgaan met voedsel. De huidige voedselcultuur vertoont een sterke verlangen naar natuurlijke en oorspronkelijke producten. Er is het paleo-dieet, superfoods, oergranen en vergeten groenten. Sommige van ons maken hun eigen worst, roken vis of brouwen bier. Het heeft veel weg van Mr. Fox’ wens om de kippen die hij eet zelf te doden en te slachten. Uiteindelijk maakt het zijn familie nauwelijks gelukkig. Door de acties van Mr. Fox lijden ze enkele vossenweken honger. Bij toeval vindt Mr. Fox daarna een vrijwel onuitputtelijke bron van voedsel. Een supermarkt. Zijn gezin is dolgelukkig. Het gaat hun niet zo zeer om de manier waarop hun eten op de plank komt, als het er maar is. Dat maakt de onderliggende boodschap van de film dat het enkel gaat om overleven. Verplaatst naar het nu kun je eruit lezen dat het niet gaat om waar je voedsel vandaan komt, als er maar genoeg van is. Zo weet The Fantastic Mr. Fox door list en bedrog een subtiele maatschappijkritiek te leveren.

 

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken