Nu aan het lezen:

The Cleaners

The Cleaners


De laatste tijd is er geen gebrek aan documentaires over het grote boze web zoals InRealLife, Deep Web en Possessed. De strekking is zelden geruststellend of hoopvol. Tijd om de stekker er maar uit te trekken?

Hans Block en Moritz Riesewiecks The Cleaners heeft op zich wel een interessant gebied te pakken: de mysterieuze tussenpersonen die het web voor je schoonhouden: van blote borsten op Facebook tot onthoofdingsvideo’s op YouTube. De docu begint op een thrillerachtig wijze die inmiddels gemeengoed is geworden na de documentaires van Laura Poitras (Citizenfour, Risk). En zo zien we getypte tekst verschijnen van klokkenluiders en anonieme getuigen die een boekje opendoen over hun werk. Dit gevolgd door wat shots van een grootse stad gehuld in duisternis, mensen die in cubicles voor beeldschermen zitten en onheilspellende muziek.

Het zijn deze cleaners die 24/7 het web wieden van aanstootgevende of verboden content. In een oogwenk moeten ze oordelen of een foto wel of niet door de beugel kan. Uit de documentaire blijkt dat veel bedrijven zoals Google en Facebook hebben gekozen voor een uitbestedingsconstructie. En zo zitten in de Filipijnen kantoorruimtes vol cleaners in een snel tempo posts en filmpjes te beoordelen. De targets zijn hoog en ruimte om fouten te maken is er niet.

The Cleaners bestaat uit een aantal interviews met voormalige medewerkers en ook wat getuigenissen die als e-mails of chatberichten in beeld zijn gebracht. Daaruit blijkt dat deze werknemers dagelijks een beerput van content over zich heen krijgen. Van kinderporno tot executies door IS. De psychologische effecten van deze constante stortvloed wordt ook duidelijk. Een jonge gelovige vrouw beschrijft hoe zij na lange beoordelingssessies alleen nog maar kan denken aan mannelijke geslachtsdelen. Zorgwekkender zijn de verhalen over langdurige depressies en zelfmoorden die verband houden met het werk. Een medewerker analyseert vrij onverschillig een foto van een man die onthoofd is. Volgens haar is duidelijk te zien dat ze een keukenmes hebben gebruikt in plaats van een scherp zwaard. Kennis die ze heeft geleerd door het zien van ontelbare video’s.

De makers contrasteren het werk van de cleaners met gebruikers in het “Westen”. Een kunstenares die bekend werd door een naaktportret van Trump met een kleine piemel praat over haar ervaringen toen dat beeld viral ging. Ondanks het succes werd haar account snel geblokkeerd. Een organisatie die bewustzijn wil creëren over de bombardementen in Syrië kampt ook met de censuur van de schoonmakers. De film haalt er verder wat media-experts bij om het te hebben over hoe beelden met een nieuwswaarde worden gefilterd en daarmee hun zeggenschap verliezen.

Ondanks het unieke inkijkje in de wereld van deze digitale schoonmakers is The Cleaners een weinig verrassende documentaire. De vorm is gemeengoed geworden en de toon is zorgelijk maar voorspelbaar. Als een document van globalisering is de film ook vergelijkbaar met The True Cost over de kledingindustrie en Black Gold over koffieproductie. Westerse bedrijven outsourcen maar al te graag werk naar lagelonenlanden zonder zich echt te bekommeren om de gevolgen. Hun pragmatische positie wordt ook nog eens geïllustreerd door hun dubbele positie ten opzichte van internetcontent. Enerzijds verschuilen zij zich achter het idee dat ze alleen een doorgeefluik zijn van inhoud van gebruikers. Anderzijds doen bedrijven zoals Facebook en Google ook concessies aan overheden van bepaalde landen die eisen dat bepaalde content moet worden verwijderd. Turkije wordt als een voorbeeld gegeven waarbij Google zoekresultaten aanpaste en censureerde zodat ze hun gebruikers in het land niet konden verliezen. Een handeling die ten koste ging van kritische geluiden op het regime.

De uiteindelijke teneur is dat we steeds meer vast zitten in onze eigen wereldje. Een constante feedbackloop zorgt ervoor dat wij alleen gevoed krijgen wat wij willen zien. De spanning die dat weer teweegbrengt ten opzichte van de echte realiteit leidt weer tot onvrede. Maar wat moeten wij daar nu precies mee? De golf van pessimistische films lijkt tussen de regels door nog als enige mogelijkheid te geven dat wij dan maar helemaal off the grid moeten leven. Een beetje zoals Werner Herzog laat zien in Lo and Behold: Reveries of the Connected World  waar een gemeenschap wordt gevolgd die geen internet of andere elektronica gebruikt. De keuze is aan de kijker, maar de toekomst ziet er weinig rooskleurig uit.

 

 

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken