Nu aan het lezen:

De tastbaarheid van God’s Own Country en Wuthering Heights

De tastbaarheid van God’s Own Country en Wuthering Heights


God’s Own Country
is een film over aanraken. Dat klinkt wellicht logisch voor een film over een romance, maar liefde in cinema gaat vaak over kijken. En hoewel ook dat uiteraard gebeurt in dit speelfilmdebuut van regisseur en scenarist Francis Lee, is het toch vooral via aanraking dat de personages elkaar en wij hen leren kennen.

Misschien was het daarom dat de film me deed denken aan de Wuthering Heights-adaptatie die Andrea Arnold in 2011 maakte, waarin constant nadruk wordt gelegd op handen, op de verschillende emoties die een hand kan uitdrukken: een van woede samengebalde vuist, een troostrijke omhelzing, een zachte streling, een belust grijpen. Beide films gaan over de betekenis en de impact van tast. In God’s Own Country zien we in een prachtig beeld hoe een simpele aanraking een ademhaling kan veranderen.

In die film maken we kennis met John Saxby (Josh O’Connor), die samen met zijn vader en oma op een boerderij woont en werkt. In twee vroege scènes wordt de tegenstrijdigheid die woedt in John neergezet. In de eerste onderzoekt hij in een stal een drachtige koe. In de tweede heeft hij seks met een jongen in een veewagen. De scènes echoën en spiegelen elkaar. Beide scènes tonen een penetrerende handeling, maar waar John zich tegenover de koe zacht en geruststellend opstelt, daar is hij in de seksscène agressief en afstandelijk.

Vanwege de slechte gezondheid van Johns vader wordt voor de lammerperiode een hulp in huis gehaald, de van oorsprong Roemeense Gheorghe (Alec Secareanu). Het hart van de film wordt gevormd door een sequentie waarin de twee jongemannen een weeklang samen doorbrengen bij de schapen. In tegenstelling tot John is Gheorghe even teder in zijn benadering van de lammeren als van John, maar zonder zich daarbij onderdanig op te stellen. En langzaam breekt hij door het pantser van John. Die ontwikkeling wordt vrijwel volledig via aanraking verteld. Vechten wordt beminnen, agressiviteit wordt tederheid.

In Wuthering Heights is het vechten stoeien – Cathy en Heathcliff zijn in de eerste helft van de film nog kinderen –, maar ook daarin zien we hoe dun die grens is. Dat het uiteindelijk gaat over hoe aanraking twee mensen bindt, zelfs al moeten ze nog de juiste vorm voor die aanraking vinden. Het is het zoeken naar nabijheid dat hen drijft. Sowieso worden in Wuthering Heights bijna alle onderlinge verhoudingen – gewelddadig of liefdevol – via aanraking getoond en bevestigd. Zoals de vader van Cathy die Heathcliff straft door hem te slaan met een riem, of haar broer die hem met blote handen slaat.

Maar het tastbare gaat verder dan de aanraking van handen. Beide films delen hetzelfde landschap: de moerassige heidevelden van Yorkshire, waar de wind guur waait en de voeten wegzakken in de zompige modder waarboven vrijwel altijd mist hangt. Het is een landschap dat bijna tastbaar wordt door de cameravoering van Joshua James Richards (God’s Own Country) en Robbie Ryan (Wuthering Heights), waarin constant de textuur van het landschap wordt opgezocht. De modder en het gras, maar ook het steen van de huizen en hout van de stallen.

Een opvallende parallel is dat in beide films met grote keien een muurtje gebouwd wordt, al is de betekenis ervan verschillend. In Wuthering Heights benadrukt het muurtje vooral scheidingen; tussen Heathcliff en de andere personages, tussen de ontembare natuur en de controlerende mens. In God’s Own Country scheidt het muurtje de personages ook, maar vooral om ze vervolgens te verbinden. In één scène reikt Gheorghe over het muurtje om John zijn handschoenen te geven, in een andere haalt John zijn hand open aan een steen, waarop Gheorghe zijn wond verzorgt. Het zijn kleine momenten die John leren een tedere aanraking te accepteren.

Textuur speelt ook een rol bij de kleding. Zo draagt Gheorghe geregeld een wollen trui en wanneer hij weg is bij de boerderij, trekt John de trui aan om zo via het aanraken ervan de herinnering aan Gheorghe op te roepen. In Wuthering Heights wordt vooral benadrukt hoe de kleding in conflict is met de natuur, de zwierige rokken van Cathy die besmeurd raken in de modder. En in beide films is ook uitkleden, en de vele variaties daarin, een motief. Het verschil in uitkleden als niemand kijkt of wanneer er een blik op je gericht is. Hoe geilheid het tempo versnelt en sensualiteit het juist vertraagt.

Zowel God’s Own Country als Wuthering Heights toont een (voor film althans) opmerkelijk lichamelijke liefde en vertaalt dat in de cinematografie, daarmee vorm en inhoud perfect samenbrengend. Dialoog is in deze films ondergeschikt, de personages uiten zich via hun lichaam, via de manier waarop ze elkaar wel of juist niet aanraken. En beide films bewijzen dat cinema niet alleen visueel en auditief is, maar ook een tastbare kwaliteit kan hebben.

God’s Own Country draait vanaf 29 maart in de bioscoop
Wuthering Heights is verkrijgbaar op dvd en momenteel te zien op Mubi

Trailer God’s Own Country

Trailer Wuthering Heights

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken