Nu aan het lezen:

Shakespeare films in de jaren 90

Shakespeare films in de jaren 90

 

Elke generatie krijgt de Shakespeare-verfilmingen die zij verdient. De generatie van de jaren 90 verdiende blijkbaar puur goud.

William Shakespeare (1582-1616) was de grootste schrijver die ooit leefde. Zijn werken worden nog dagelijks over de hele wereld opgevoerd en continu verfilmd. Elke generatie maakt zo opnieuw kennis met de meesterlijke dichter en toneelschrijver, schepper van werken als Hamlet, Macbeth, Romeo & Juliet.

Vaak kun je een tijdperk gieten een periode tussen twee mijlpalen, een duidelijk begin en einde. Voor de cinematische jaren 90 (het thema deze maand op Cine.nl) was Shakespeares Hamlet het begin- en eindpunt.

Het tijdperk begon met de Hamlet van Franco Zeffirelli in 1990. Mel Gibson als de prins die erachter komt dat zijn oom zijn vader vermoord heeft en met zijn moeder is getrouwd? Natuurlijk kon dat. Gibson is zelfs een van de betere Hamletvertolkers, al blijft het vreemd dat Glenn Close zijn moeder speelde, en maar 9 jaar ouder is. Het zorgt voor een bijzonder incestueuze versie van de klassieker.

Het einde van de jaren 90 was diezelfde Hamlet, maar nu in de versie van Michael Almereyda, die het stuk naar het heden haalde, waardoor Ethan Hawke de fameuze ‘To be or not to be’ uitspreekt in een videotheek en het publiek de kans had Bill Murray in alexandrijnen te horen spreken. Geslaagd of niet geslaagd, gewaagd was het wel:

Tussen deze versies in ging alles goed en fout wat Shakespeare-verfilmingen betreft. De vraag die je bij elke film opnieuw moet stellen is: hoe vertaal je dit stuk naar een hedendaags publiek? Natuurlijk was de Bard zijn tijd vooruit, maar ruim vierhonderd jaar? Dat kun je niet van hem vragen, tenminste niet in al zijn stukken. De jaren 90 laten de drie verschillende opties zien die regisseurs hebben bij het bewerken van een toneelstuk van de Engelse meester.

1

Je kunt het stuk heel authentiek aanpakken: de acteurs spelen de oude teksten met grandeur in grootse decors en fraaie kostuums, zoals in Oliver Parkers Othello of in Kenneth Branaghs vierenhalf uur-durende Hamlet. Je behoudt het ‘gevoel’ van toen, maar raakt ook iedereen kwijt die van zichzelf uit al geen binding heeft met de werken. Hoe fraai Branagh ook acteert in zijn eigen adaptatie, het volgende fragment is voor veel kijkers te veel gevraagd:

2

De tekst behouden, maar jezelf ook creatieve vrijheid geven: zie Prospero’s Books van Peter Greenaway (een fraaie versie van The Tempest), Richard Loncraines Richard III (gesitueerd in WOII!) of Julie Taymors Titus (een magnifieke Titus Andronicus en misschien wel de beste Shakespeareverfilming aller tijden). Maar het bekendst van deze methode is toch Baz Luhrmanns Romeo + Juliet. Een halve generatie werd tot de Bard geïntroduceerd door Leonardo DiCaprio’s Romeo en een hippe soundtrack (Radiohead, The Cardigans). Zelden deed iemand dit beter:

3

De complete vrijheid. Hoewel je hierbij gevaarlijk de mist in kunt gaan (de vroege jaren van dit millennium zaten vol met mislukte Shakepearebewerkingen) is het moeilijk om geen kriebels over te houden aan The Lion King (een perfecte Hamlet), Tromeo and Juliet of Gus van Sants vroege meesterwerk My Own Private Idaho (een fraaie Henry IV). Het hoogtepunt is echter een onverwachte; voor iedereen die na Romeo + Juliet nog niet doorhad hoe universeel en tijdloos de Bard is, was er 10 Things I Hate About You, waarin Heath Ledger en Julia Stiles een wel erg vrije bewerking van The Taming of the Shrew spelen. Op taalgebied dan, want het plot is geheel hetzelfde, al kan ik me Can’t Take My Eyes Off You niet herinneren in het stuk uit 1594.

Als bonusoptie de documentaire die Al Pacino maakte over zijn gefaalde poging Richard III te verfilmen. Ondanks een geweldige cast (Pacino zelf, Alec Baldwin, Kevin Spacey, Winona Ryder) kreeg Pacino het karakter niet in de vingers, vond hij zelf. In plaats van een ‘gewone’ filmversie van de grootse schurk, maakte Pacino Looking for Richard, een documentaire over de invloed van Shakespeare op zijn wezen, op de wereld om hem heen en over zijn onvermogen alle lagen te begrijpen.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken