Nu aan het lezen:

Ruimte, tijd en… liefde: 11 films over de grenzen tussen liefde en wetenschap

Ruimte, tijd en… liefde: 11 films over de grenzen tussen liefde en wetenschap


Het is Valentijnsdag en om dat te vieren heeft George Vermij een heel bijzonder lijstje gemaakt met romantische films. Wetenschap is misschien niet iets waar je aan denkt als wij het over liefde hebben. Maar wat als liefde gezien kan worden als een van de dimensies die wij naast ruimte en tijd nog moeten verkennen? Hoe kan liefde verklaard worden en wat betekent het? En is het misschien de ultieme final frontier? Daarom een lijstje waar science fiction, tijdreizen, wetenschap en emotie met elkaar vermengd zijn.

La Jetée (Chris Marker, 1962)

Een invloedrijke film die opmerkelijk genoeg heel eenvoudig is gemaakt. Chris Marker gebruikte voor zijn tijdreisverhaal foto’s die hij op associatieve wijze aan elkaar monteerde en voorzag van een vertelstem en een soundtrack. Het begint met een sensuele herinnering van een man die een vrouw ziet op een vliegveld waarna we naar een post-apocalyptische toekomst gaan. Een schimmige organisatie stuurt de man weer terug in de tijd waar hij dezelfde mysterieuze vrouw terugziet en erachter komt dat zij zijn lot onomkeerbaar heeft verzegeld. Door Terry Gilliam opnieuw verfilmd als Twelve Monkeys.

Je t’aime, je t’aime (Alain Resnais, 1968)

Een suïcidale man geeft zich op voor een vreemd experiment waarin onderzocht wordt of het mogelijk is om in korte intervallen terug te keren naar het verleden. De wetenschappers denken dat het allemaal mee zal vallen met de geestelijke gesteldheid van de proefpersoon. Maar als hij vastzit in het herbeleven van herinneringen kan hij zijn gedachten over een verloren liefde niet los laten. Op fragmentarische wijze die wij kennen van de cinema van Alain Resnais (Hiroshima mon Amour, Muriel), zien wij hoe een romance zich ontwikkelt en op bittere wijze in duigen valt. In zijn non-lineair verloop worden schijnbaar nietszeggende momenten net zo betekenisvol als belangrijke gebeurtenissen. Een fascinerende film die ongetwijfeld als inspiratiebron heeft gediend voor Michel Gondry’s Eternal Sunshine of the Spotless Mind.

Altered States (Ken Russell, 1980)

Ken Russell is een eigenzinnige regisseur die weet hoe hij visueel kan overdonderen. In Altered States is er echter ook nog een emotioneel hart te vinden. Een wetenschapper gespeeld door William Hurt probeert de grenzen op te zoeken van het menselijke bewustzijn. Tijdens een feest ontmoet hij een jonge vrouwelijke wetenschapper op de klanken van The Doors. Hun relatie wordt later op de proef gesteld als Hurt zich steeds verder gaat verdiepen in de hallucinatoire eigenschappen van geestverruimende drugs. Visioenen van haar blijven echter opdoemen. Een trippy film waar horror-psychedelica en een kwetsbare relatie tussen twee mensen op overtuigende wijze samenkomen.

Millenium Actress (Satoshi Kon, 2001)

Satoshi Kon maakte weliswaar anime, maar met zijn briljante ideeën en originele visie ontsteeg hij dat genre om zo een onuitwisbare indruk achter te laten op andere filmmakers. Zijn Perfect Blue en Paprika waren respectievelijk de grote inspiratiebronnen voor Darren Aronofsky’s Black Swan en Christopher Nolans Inception. In Millenium Actress laat hij een oude actrice terugkijken op haar carrière en leven als zij voor de televisie geïnterviewd moet worden. Fragmenten van science fiction- tot samoerai-films passeren de revue terwijl geleidelijk duidelijk wordt dat zij een geheime boodschap verbergt in haar films. Een raadsel dat teruggaat naar een onvergetelijke ontmoeting die zij als jonge vrouw had met een schilder. Millenium Actress heeft een structuur die vergelijkbaar is met Citizen Kane en is een prachtige reis door fictie en werkelijkheid, maar ook door tijd en ruimte zoals in bovenstaand filmessay over Kons unieke stijl wordt uitgelegd.

Solaris (Steven Soderbergh, 2002)

Is deze remake cinefiele heiligenschennis? Andrei Tarkovki is nu eenmaal een cineast die door velen wordt gezien als een onnavolgbare spirituele visionair. Steven Soderbergh brengt het er met zijn verfilming niet helemaal goed van af. Toch heb ik een zwak voor zijn keuze om de relatie tussen wetenschapper Chris Kelvin en zijn vervreemde vrouw meer naar de voorgrond te brengen. Kelvin wordt naar een ruimtestation gestuurd bij de geheimzinnige planeet Solaris. Het hemellichaam blijkt de geestestoestand van de bemanning te beïnvloeden en zij zien mensen uit hun verleden terug. Kelvin wordt zo geconfronteerd met zijn pijnlijke relatiegeschiedenis, maar hoopt dat deze vreemde gaten in de tijd en ruimte een mogelijkheid bieden om oude wonden te helen.

Garden of Earthly Delights (Lech Majewski, 2004)

Lech Majewski is een bijzondere filmmaker uit Polen die in zijn films wetenschap, kunst en spiritualiteit behandelt. Garden of Earthly Delights gaat over een gedeelde obsessie en een heftige liefde. Een kunsthistorica en een ingenieur zijn in de ban van het schilderij De Tuin der lusten van Jheronimus Bosch. Ze vertrekken naar Venetië waar ze onderzoek verrichten en zijn schilderijen proberen te reconstrueren. Hun gedeelde passie leidt ook tot een hevige romance die tragisch eindigt. Gefilmd als een video-dagboek maar opvallend sensueel en erotisch en met een indrukwekkende intense rol van actrice Claudine Spiteri.

Another Earth (Mike Cahill, 2011)

Een dramatisch ongeluk ontregelt het leven van Rhoda die op het punt staat om astronomie te studeren aan MIT. Als zij op haar autoradio hoort dat een vreemde planeet de aarde nadert, botst zij tegen een ander voertuig aan. Jaren later voelt zij zich nog steeds schuldig en blijkt de planeet een kopie te zijn van de aarde. Ze ontdekt de enige andere overlevende van het ongeluk en probeert contact met hem te zoeken door zich als schoonmaakster aan te bieden. Tegelijk hoopt zij kans te maken op een tocht naar de andere planeet zodat zij een nieuw leven op kan bouwen. Actrice Brit Marling en regisseur Mike Cahill verkennen in deze film de grenzen van wetenschap en datgene wat niet te verklaren is. Iets dat ze ook deden in I, Origins, terwijl Marling iets vergelijkbaars deed voor Netflix in de mooie serie The OA.


Love (William Eubank, 2011)

Ondanks zijn kleine budget is Love een vreemde maar ambitieuze film. Een astronaut op een ruimtestation komt erachter dat hij misschien de laatste levende mens is als hij geen contact meer kan maken met de aarde. Fragmenten van een bloedige slag tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog onderbreken zijn beproevingen. Ook verschijnen op momenten monologen van mensen die praten over bijzondere ervaringen. Het komt allemaal samen in een bijzondere film over isolatie, de nietigheid van het bestaan en onze behoefte aan contact en overkoepelend natuurlijk liefde.

Vanishing Waves/Aurora (Kristina Buozyte, 2012)

Een man wordt voor een experiment in een afgesloten ruimte geplaatst om zo contact te kunnen maken met het bewustzijn van iemand anders. Daar ervaart hij vreemde hallucinaties en ziet hij een jonge vrouw die hem verleidt. Zij blijkt in een coma te liggen. Haar herinneringen worden echter traumatischer en gewelddadiger naarmate het experiment vordert. Hij raakt geobsedeerd door haar en probeert te achterhalen wat de ervaringen prijsgeven over haar kwetsbare toestand. De Litouwse regisseuse Kristina Buozyte maakte ondanks het lage budget een ongewone thriller die sensuele momenten afwisselt met beklemmende mysterieuze scènes.

Upstream Color (Shane Carruth, 2013)

Van alle bovenstaande films is Upstream Color misschien wel het meest associatief en vaag. Waar gaat deze film eigenlijk over? Over larven die gekweekt worden en telepathische krachten kunnen opwekken? Of een geheime organisatie die vreemde geluidsexperimenten uitvoert? Misschien ligt het hart wel bij de intense en bijna bovennatuurlijke liefdesrelatie die ontstaat tussen twee geïsoleerde mensen. Het knappe is dat de Carruth (die ook de hoofdrol speelt) overtuigt met zijn strakke beelden en raadselachtige sfeer zonder dat je gelijk weet wat het betekent of hoe het allemaal binnen het verhaal valt. Je herkent elementen uit andere films en hun plots, maar Carruth lijkt dat alles te willen ontstijgen. Het resultaat is een pure nieuwe vorm van cinema die terugvalt op tradities uit de experimentele film maar ook de spanning van genrecinema. En dat met een ontzagwekkende soundtrack die Carruth ook zelf componeerde.

How to build a time machine (Jay Cheel, 2017)

Als een toegift nog een ontroerende en onvergetelijke documentaire over onze wens om terug in de tijd te reizen. In How to build a time machine richt regisseur Jay Cheel zich op mensen die geobsedeerd zijn door tijdreizen. Een animator probeert de tijdmachine uit de film The Time Machine zo precies mogelijk na te maken. Een natuurkundige heeft zijn leven geweid aan de wetenschap, maar bekent in een prachtig openhartig interview wat voor persoonlijke ervaringen zijn keuze hebben beïnvloed om het mysterie van tijd en ruimte te onderzoeken. Deze documentaire onderzoekt op doortastende wijze de emotie die onze dorst naar kennis voedt. Ondanks alle natuurwetten die wij op dit moment denken te kennen is er ergens nog een hoop dat wij tijd en ruimte kunnen buigen of breken zodat ons nog een blik gegund wordt op een verloren dierbare.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken