Nu aan het lezen:

Ru Paul’s Drag Race: All Stars: een spel met de realiteit

Ru Paul’s Drag Race: All Stars: een spel met de realiteit


Ru Paul’s Drag Race
geldt inmiddels als een succesverhaal binnen het genre van reality-televisie. Het huidige seizoen doet er nog een schepje bovenop en omarmt de camp die inherent is aan het genre. 

Iets meer dan een week geleden kwam er een interview van MIC online waarin iconische dragqueen Lady Bunny haar* mening gaf over het verschil tussen dragcultuur in het algemeen en de beroemde realityserie Ru Paul’s Drag Race. De stelling van Lady Bunny was dat een show als Drag Race een te beperkt beeld geeft van de veelzijdigheid van dragcultuur. In de eerste plaats is drag een kunstvorm waarbij gebroken word met genderconventies, en gespot word met heteronormatieve genderstereotypes. Het is een manier om camp te omarmen, te spotten met de door de samenleving opgelegde genderpatronen en persoonlijke expressie te vieren. Drag is mode, komedie, dans, zang, theater, burlesque. Drag kan lelijk zijn, artistiek, politiek, provocatief maar is bovenal speels.

*Binnen dragcultuur is het gebruikelijk om dragqueens aan te spreken met vrouwelijke voornaamwoorden wanneer zij in drag zijn. Dit artikel sluit daarbij aan.

Volgens Lady Bunny geeft Drag Race een te beperkt beeld van dragcultuur. Vormen van drag die bijvoorbeeld schitteren door afwezigheid zijn bearded drag (dragqueens met baard), dragkings ((voornamelijk) vrouwen die mannelijke drag doen), bioqueens ((trans)vrouwen die drag doen, al zijn er een handvol Drag Race-kandidaten die na de serie uit de kast kwamen als trans) en tranimals (spelen met gender op een punk-manier), to name a few. Als je naar Drag Race kijkt zie je de esthetisch veiliger kant van drag, met name vertegenwoordigd door pageant queens (vergelijkbaar met miss-verkiezingen) en comedy queens (drag voor komisch effect).

Lady Bunny poneert dat talent niet de voornaamste reden is dat bepaalde dragqueens uitgenodigd worden om deel te nemen aan de show. Een treurig achtergrondverhaal, dat uitgemolken kan worden voor dramatisch effectbejag, lijkt even belangrijk. Een ander probleem van het reality-tv-format is dat, door de show vorm te geven als competitie, het beeld ontstaat dat drag een wedstrijd is, terwijl het competitie-element er in clubs en cafés amper toe doet.

In wezen heeft Lady Bunny gewoon gelijk, maar reality-televisie heeft zelden te maken met de werkelijkheid. The Great British Bake Off zal voor de gemiddelde bakker ook niet overeenkomen met zijn dagelijkse werk, net zo min als Expeditie Robinson reflecteert op hoe het is om te overleven op een onbewoond eiland. Reality-televisie geeft bij voorbaat een geabstraheerd beeld van de werkelijkheid, zeker als er een competitie- of spelelement aan de mix worden toegevoegd. Drag Race is niet hetzelfde als drag in clubcultuur, maar valt eerder te omschrijven als America’s Next Top Model meets Project Runway met een campy knipoog.

Nergens wordt dat duidelijker in het momenteel lopende seizoen van Ru Pauls Drag Race, All Stars Seizoen 3. All Stars is een terugkerende variant op Ru Paul’s Drag Race waarin geliefde kandidaten uit vorige seizoenen nogmaals aan het spel meedoen. Omdat we hier te maken hebben met dragqueens die al bekend zijn met de regels van reality-televisie wordt het spel anders gespeeld dan in de gewone seizoenen. De dragqueens weten dat reality-programma’s ontstaan in de montage, en dat gevatte oneliners of dramatische ontwikkelingen je verzekeren van een prominentere rol binnen het seizoen. Dit levert meer drama op. Tevens is de twist dat de dragqueens in All Stars elkaar mogen wegstemmen, in plaats van dat Ru Paul de beslissing maakt. Dit betekent voornamelijk veel berekenend gedrag achter de schermen, waarbij sommige queens precies weten hoe ze het spel moeten spelen voor het beste imago en de grootste kans op winst.

[Spoilers voor Ru Pauls Drag Race: All Stars Season 3 volgen, tot en met aflevering 6]

Dit seizoen van Drag Race is daardoor geen spel meer met gender, maar een spel met genre, en dan specifiek het reality-genre. Dat we te maken hebben met een bijna metatekstuele benadering van reality-televisie zien we bijvoorbeeld in één van de opdrachten in de competitie: het creëren is van een parodie op The Bachelor, genaamd The Bitchelor. Dat de zogenaamde parodie niet zoveel verschilt van het gefabriceerde drama achter de schermen is opvallend. Al deze dragqueens weten precies hoe ze het spel moeten spelen, en met name Shangela is een ster in het manipuleren van haar mede-kandidaten en de producers, omdat ze weet wat de kijkers thuis willen. Het levert heerlijke televisie op.

De camp-deconstructrie van reality-televisie beleeft haar hoogtepunt in de meest recente aflevering van Drag Race, genaamd Handmaids to Kitty Girls. De eerder door de winnende dragqueens geëlimineerde kandidaten keren voor één aflevering terug om hun gram te halen, en om te proberen hun plek in de competitie terug te winnen. De geëlimineerde queens maken in het eerste half uur flink ruzie met de queens die nog in de competitie zijn. Dat dit puur dramatisch effectbejag is, een manier van de producers om de gemoederen op te hitsen, herkennen de queens direct. Sommigen maken daar gebruik van om zichzelf nog eenmaal flink in de kijker te spelen, enkele queens benoemen zelfs de geforceerdheid van het drama.

Er is één dragqueen, BenDeLaCreme, die echter constant aangeeft niet aan het programma mee te doen voor alle drama. Het gaat haar om drag als kunstvorm, niet om zoveel mogelijk oneliners on air te krijgen. Hoewel ze tot dan toe de gedoodverfde winnaar is, blijkt het competitieve aspect haar dwars te zitten. Dat zij als meervoudig winnaar moet beslissen wie er naar huis gaat ligt haar niet lekker, en dat enkele van de geëlimineerde dragqueens zich vijandig naar haar opstellen nog minder. In een plottwist van jewelste besluit ze na haar vijfde overwinning zichzelf te elimineren, omdat ze geen behoefte meer heeft aan de reality-televisie-drama en de competitieve tendensen van een show als deze.

Maar om BenDeLaCreme nu een gelijkgestemde van Lady Bunny te noemen gaat te ver: door zichzelf te elimineren behoud ze haar imago van de door iedereen geliefde ‘Miss Congeniality’ uit haar eigen seizoen, hoeft ze geen fan-favorieten naar huis te sturen, zorgt ze voor een iconisch televisiemoment waarin ze zelf de hoofdrol speelt, en levert ze een perfecte reality-televisie-plottwist af. Het is een win-win-situatie, een perfecte pr-move, vormgegeven als altruïstische daad. Perfect als je imago bestaat uit je vermeende vriendelijkheid. En voor iemand die zegt niet mee te willen doen aan reality-televisie-drama, zorgt ze wel voor een perfect reality-televisie-drama-moment.

De aflevering Handmaids to Kitty Girls is tegelijkertijd een perfect voorbeeld van hoe een reality-programma in elkaar zit, én een commentaar erop. Het is een camp-deconstructie van alle reality-televisie-tropes, maar tegelijkertijd hét schoolvoorbeeld van geforceerd drama. Essays gaan geschreven worden over alle lagen van deze episode, en wat deze aflevering zegt over Ru Paul’s Drag Race en reality-televisie in het algemeen. Maar bovenal is het een van de meest meeslepende uurtjes televisie die ik dit jaar heb mogen aanschouwen. Want of iets een deconstructie is of niet, of iets camp is of niet, goed uitgevoerde reality-televisie geeft ons waar we voor komen: drama. En ik kan me recentelijk geen dramatischer uur televisie heugen dan Handmaids to Kitty Girls.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken