Nu aan het lezen:

Review: Thelma

Review: Thelma


Na zijn redelijk ontvangen Engelstalige uitstapje Louder than Bombs, keert Joachim Trier terug naar Noorwegen met het verraderlijk kalme Thelma.

We kennen de scène: de vader die zijn kind meeneemt het bos in, zijn geweer toevertrouwt en als een volwassenwordingsritueel een hert laat neerschieten. Maar de openingsscène van Thelma is toch net even anders. Het kind is geen zoon, maar een dochter en het geweer wordt niet aan haar handen toevertrouwd, maar op haar achterhoofd gericht. De vader ziet zijn meisje liever niet volwassen worden.

Dat dat niet voorkomen kan worden, maakt de film direct duidelijk door vooruit te springen in de tijd. Het meisje is nu bijna een vrouw en vertrokken naar de grote stad om daar biologie te studeren. Echt los van haar ouders is ze echter niet. Vrijwel dagelijks bellen ze haar vanuit hun plattelandswoning. Ze kennen haar rooster uit hun hoofd en monitoren haar sociale media. “Ik zag dat je nieuwe Facebook-vrienden hebt”, bevraagt haar vader haar tijdens een etentje.

Gedurende de film ontdekken we, samen met Thelma (tegelijk innemend en intens gespeeld door Eili Harboe), dat haar ouders wellicht hun redenen hebben voor die beschermende houding. Wanneer de zelfverzekerde Anja (Kaya Wilkins) naast haar komt zitten in een studieruimte op de universiteit krijgt Thelma een aanval die op epilepsie lijkt. Uit onderzoek blijkt dat het geen epilepsie is, maar de aanvallen blijven komen en zijn niet de enige onverklaarbare dingen die rond Thelma gebeuren.

Thelma is een film van verraderlijke kalmte. Regisseur Joachim Trier houdt het tempo consequent traag en brengt de kijker samen met zijn vaste cinematograaf Jakob Ihre op onnadrukkelijke wijze in disbalans; een trage camerazoom, het plotseling wisselen van een close-up naar een long shot. Ook interessant is de aanwezigheid van water in de film. Water dat in al z’n vormen zowel redding als fatale valstrik kan zijn.

Thelma heeft veel gemeen met de Duitse film Requiem van Hans-Christian Schmid. Ook daarin vertrekt een jong, christelijk opgevoed meisje naar de stad waar ze aanvallen krijgt die op epilepsie duiden (wat in haar geval wordt geïnterpreteerd als demonische bezetenheid). En ook daarin wordt een verband gelegd naar haar seksuele ontwaken. Nog steeds worden meisjes opgevoed met het idee dat ze kwetsbaar zijn, vaak zonder dat dat hand in hand gaat met de inzet meisjes te leren controle te voeren over situaties. De norm is nog altijd (al erodeert die gelukkig wel) dat mannen de initiatiefnemers zijn. Of om het drastischer te stellen: de man is nog altijd jager, de vrouw prooi.

Seksualiteit gaat over verlies van controle, zo leert ook Thelma. Maar wat het in haar geval zo overweldigend en zelfs beangstigend maakt is dat die controle van ongekende omvang is. Een omvang die zij nooit heeft leren kennen, waar niemand haar mee heeft leren omgaan. Die in plaats daarvan is onderdrukt. Daarmee zegt Trier dus iets interessants: wat hier bovenal onderdrukt wordt is haar vermogen om macht te hebben en uit te oefenen. Om initiatief te nemen, situaties naar de hand te zetten.

Films van mannen over de onderdrukte seksualiteit van jonge vrouwen zijn er legio en niet zelden gaat dat gepaard met horror. Denk aan Brian de Palma’s Carrie of Roman Polanski’s Repulsion. Wat Triers film onderscheidt, is onder meer het opvallend warme einde dat de kijker voor een vraag stelt: hebben we eigenlijk wel naar een horrorfilm gekeken? En zo ja: wiens horror was dat?

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken