Nu aan het lezen:

Review: Call Me By Your Name

Review: Call Me By Your Name


In Luca Guadagnino’s Call Me By Your Name zijn liefde, kunst, schoonheid en verlangen intiem in elkaar verstrengeld, maar ook kwetsbaar. Een schijnbaar eindeloze zomer van nerveuze jeugdige begeerte is in een oogwenk weer voorbij.

In een pittoresk buitenverblijf in Italië bereidt de familie Perlman zich voor op de komst van een gast. De vader des huizes is een Amerikaanse professor die elke zomer een kamer beschikbaar stelt aan een veelbelovende research assistant. Zijn zoon Elio (Timothée Chalamet) kijkt vanuit het raam van zijn kamer naar hoe Oliver (Arnie Hammer) arriveert. Hij is een knappe en briljante Amerikaanse student die lijkt op een jock, maar ook joods is en een ketting draagt met een davidster.

In vergelijking met de zelfverzekerde Oliver is Elio een tobberige puber die op het eerste gezicht verre van verliefd is. Zijn opbloeiende lust wordt voorzichtig afgetast in scènes die Guadagnino teder filmt: Luie middagen bij het water, het genot van lange maaltijden in de tuin, fietstochtjes door de Italiaanse natuur. Het doet denken aan de films van Eric Rohmer zoals Le genou de Claire of Conte d’automne. Het zijn vergelijkbare intieme en sensuele verhalen over mensen die zich behoedzaam aangetrokken voelen tot elkaar, maar dan bij Zwitserse meren of in de Franse campagne.

Onder Elio’s mokkende oppervlakte schuilt een nerveuze energie. Een rusteloosheid die telkens zijn kop opsteekt in de nabijheid van Oliver. Ondertussen heeft hij een romance met een jonge Française die daar haar vakantie doorbrengt, totdat het moment komt dat hij zijn gevoelens voor Oliver niet meer kan verbergen.

Call Me By Your Name is een verfilming van het gelijknamige boek van André Aciman die overigens in zijn roman Eight White Nights een prominente rol geeft aan de films van Rohmer. Net als Aciman zitten Guadagnino’s films vol met culturele verwijzingen. Dat kunnen klassieke beelden zijn, boeken die worden geciteerd of anders de eenvoudige maar onweerstaanbare zinnelijkheid van eten. Iets waar Guadagnino al op zinspeelde in I am love waar de bereiding van een maaltijd alle intensiteit heeft van een liefdesdaad.

Die culturele laag wordt in Call me by your name benadrukt door het bevoorrechte joods intellectueel milieu waar de personages deel van uitmaken. Kosmopoliet, polyglot, erudiet en gedreven door een onverzadigbare nieuwsgierigheid. Een wereld waar iemand zoals de literatuurwetenschapper en cultuurfilosoof George Steiner de belichaming van is. Er is ook een gulheid in het delen van cultuur met elkaar. Je ziet dat in een scène waarin Elio’s moeder haar man en kind voorleest uit een boek met oude liefdesverhalen. Elio’s vader haalt op een ander moment een diaprojector uit de kast en laat Oliver klassieke beelden zien zodat hij vol passie daarover kan uitweiden. De honger naar kennis is niet ver verwijderd van de dorst voor schoonheid. Neem bijvoorbeeld dit gedicht van Goethe waarin leren en liefhebben elkaar innig lijken te omhelzen:

All the night long, however, it’s
Amor who keeps me busy.
If I only learn half, I am
Doubly amused and
Do I not learn, after all, by
Tracing the lovely breasts’
Forms, by running my hand
Down the beautiful hips?
Only then do I grasp the marble
Aright, I think and compare,
See with a feeling eye, feel
With a seeing hand.

(Fifth Roman Elegy naar het Engels vertaald door David Dollenmayer)

Wie deze setting afdoet als elitair, blank en geprivilegieerd heeft natuurlijk gelijk. Maar er is ook een broosheid verscholen in die wereld van de joodse Perlmans die niet vergeten moet worden. Zo doet hun idyllische Italiaanse onderkomen denken aan het paradijselijke huis met zijn grote tuin in Giorgio Bassani’s Il Giardino dei Finzi-Contini (een boek dat matig werd verfilmd door Vittorio De Sica). Daar wacht een rijk en gecultiveerd joodse gezin hun lot af in het Italië van Il Duce. Geleidelijk kunnen zij zich niet onttrekken aan de strenge rassenwetten. Vergelijk het met het echte verhaal van de welgestelde joodse familie Ephrussi en hun enorme verzameling kunst. Edmund de Waal schreef in zijn boek The Hare with Amber Eyes een kroniek over die familie en hun tragische geschiedenis tijdens de oorlog. Alle kunst en schoonheid ten spijt, verval en de vernietiging zijn nooit ver weg.

Er hangt geen zwaard van Damocles boven de hoofden van Elio en Oliver. We zitten immers in het Italië van de jaren 80. Als ze bij een dametje op het platteland wat water willen halen zien ze een oud portret van Mussolini aan de muur hangen. Ze kunnen erom lachen. Later cirkelen ze om een groot oorlogsmonument opgetrokken ter nagedachtenis aan een gruwelijke veldslag tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het is het moment dat zij voor het eerst echt toenadering zoeken tot elkaar. Alle ellende van de 20e eeuw is even ver weg in dat ogenblik waar ze hun emoties niet meer willen onderdrukken.

Guadagnino vangt de liefde tussen beiden op een tastbare wijze die je bijna kan voelen. Het voorzichtige contact. De twijfel en de onzekerheid. En dan de vurigheid van een passie die lang werd verzwegen. Timothée Chalamet draagt de film vooral als Elio. De manier waarop hij diep en ongeduldig zucht tijdens de afwezigheid van zijn beminde. Zijn geconcentreerde gezicht terwijl hij ploetert aan een korte liefdesbrief. Hoe moeilijk is het niet om de juiste woorden te vinden voor de persoon die je mint?

Het is misschien voor de hand liggend dat deze liefdesgeschiedenis tragisch zal eindigen, maar ik zal niet te veel prijsgeven. Er is wel een moment naar het einde toe dat ik de lezer niet kan ontzeggen omdat het zo mooi is. Het is een gesprek tussen Elio en zijn wijze vader die wordt vertolkt door de veelzijdige Michael Stuhlbarg (A Serious Man). Hij geeft Elio liefdevol advies. Woorden die je iedereen toewenst die verdrietig is. Hij citeert daarbij Montaigne:

If you press me to say why I loved him, I can say no more than because he was he, and I was I.

Het is een quote  die George Steiner ook ooit eens aanhaalde in een interview waarin hij het had over liefde en vriendschap. Wat is het toch dat wij zo hopeloos gepassioneerd kunnen vallen op die ene persoon? Het is die ondoorgrondelijkheid van de wegen van het hart die je ook terug hoort in het prachtige lied Mystery of love van Sufjan Stevens dat hij speciaal voor de film schreef.

Ondanks het verdriet van een verloren liefde is er een troost dat die ervaring ons dichter brengt tot de essentie van het leven zelf. In Plato’s Symposium laat hij filosofen en kunstenaars praten over eros. De Griekse heren komen met uiteenlopende lofzangen en theorieën: Dat wij onze andere helft terug willen vinden. Dat wij door middel van de liefde voor die ene persoon de ultieme waarheid kunnen zien in de werkelijkheid om ons heen. Dat uiteindelijk in kunst en cultuur sporen zitten van degenen die wij beminnen.

Dat laatste idee komt misschien nog het beste terug in de film. Het laat de momenten zien waar het licht door het leven schijnt: Eten al fresco met vrienden en mensen die je dierbaar zijn. Dansen op Italiaanse discomuziek tijdens een zwoele zomernacht. De zoetheid van overrijpe vruchten. De pure seksuele gulheid van iemand die naar je verlangt. Het verdwalen in de steegjes van stille dorpjes. De muziek van Bach en the Psychedelic Furs. Verborgen schatten die worden prijsgegeven door een weidse middellandse zee. Het toppunt van jeugdigheid net voordat volwassenheid zijn intrede doet.

Kan jij het al voor je zien? Het is als dat gevoel dat je hoopvol wacht op de komst van je geliefde terwijl je uitkijkt over een tijdloos Italiaans plein. Alles is nog mogelijk.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken