Op de dag dat de verkiezingen in Amerika haar hoogtepunt bereikt, en we een themamaand hebben rond documentaires – komen die twee elementen als bijna vanzelfsprekend samen tot Requiem for the American Dream. De docu is eigenlijk meer een wijze les van Noam Chomsky dan iets anders: de makers hebben hem ingezoomd voor de camera neergezet om in 10 principes de ondergang van de Amerikaanse droom te belichten.

Het epistel van Noam richt zich op de oneerlijke verdeling van arm en rijk en hoe die kloof in de afgelopen jaren, vanaf de jaren ’20 zelfs, alleen maar groter is geworden. Een klasse van rijke (bijna zonder uitzondering blanke) mannen die samen een klein percentage van de wereldbevolking vormen, maar wel een groep die veruit de meeste macht heeft. Macht over de working class, over de financiële instellingen en zelfs over de overheid; geld wordt gebruikt om campagnes te financieren die de juiste mensen aan de macht helpen. Democratie bestaat op papier wel, maar eigenlijk zijn we als normaal volk vooral het slachtoffer van elite-propaganda.

De referentie naar blanken is overigens niet bedoeld om een racisme-verwijzing te maken, maar het staat vast dat het vanaf begin vorige eeuw al de blanke elite was die aan de macht was. En daar zijn ze gebleven. De verschillende periodes van rassenrellen en gelijkheid-protesten leidden alleen maar tot felle tegenreacties van deze hoogste klasse – zonder dat dit direct als zodanig neergezet werd. Kreeg het volk (van alle kleuren) teveel macht? Dan werd het jaar erop de vakbond zo goed als afgeschaft. Er is zelfs een rechte lijn te trekken tussen de afname van vakbondslieden en de groei van de kloof tussen arm en rijk. De film schetst een beeld van een Amerika dat al tientallen jaren haar eigen bevolking in een hoek drukt waarin ze niet meer kunnen nadenken over de positie waarin ze zich bevinden.

img_2917

Als een werklied weinig zekerheid heeft zal hij zich niet druk maken om het feit dat General Electric miljarden verdient maar geen belasting betaalt. Als hij zich kapot moet werken om het geld op te brengen om te voldoen aan de laatste mode en een nieuwe televisie, zal hij geen eens nadenken om te gaan demonstreren tegen een renteverhoging op creditcards. Amerika is met succes veranderd van fabricatie-land tot een natie waarin de economie draait op het schuiven met kapitaal. Tegelijkertijd zijn de belastingen op vermogen lager geworden, maar is al het gevoel van saamhorigheid (met bijbehorende sociale zekerheden) compleet uit het systeem geveegd. Iedereen moet zijn eigen hachje zien te redden, omdat de middenklasse totaal uit de samenleving is verdwenen. En dat is precies zoals de elite het ziet. Een egoïstische maatschappij, raciale spanningen en weinig zekerheid. Helaas heeft Obama daar ook te weinig verandering in kunnen brengen – en van Clinton en Trump kunnen we wat dat betreft niet veel beters verwachten.

Requiem for the American Dream is een zwarte kijk op een land dat zichzelf zo graag als dé wereldmacht ziet. Het doet je ook denken aan ons eigen land, waar zeker een parallel naar te trekken is. Daarmee is het een goed gelukte documentaire, al hoop je stiekem dat Noam het allemaal mis heeft.

0 reacties

Geef een reactie

Annuleren