Nu aan het lezen:

Okja

Okja

 

Hoewel supervarken Okja er meer uitziet als een kruising tussen een hond en een nijlpaard, is ze van binnen een echt varken; Okja is intelligent, sociaal en vergeet niet snel. Dat alles blijkt in de eerste scènes van de nieuwe film van Bong Joon-ho, waarin we haar door de beboste bergen van Zuid-Korea zien rondrennen, samen met het jonge meisje Mija (An Seo-hyn), die daar woont met haar oom. We weten dan al dat Okja één van tien supervarkens is van megabedrijf Mirando, die als biggen bij lokale boeren verspreid over de wereld werden ondergebracht. De boer die na tien jaar het grootste varken heeft, krijgt een prijs in New York.

De mensen die net als ik bij die bedrijfsnaam direct moeten denken aan Monsanto, voelen dan al dat er stront aan de knikker is. Toch is het makkelijk je tijdens dat eerste deel in een kinderfilm te wanen. De toon is licht en zelfs een tikje olijk, de omgeving idyllisch mooi en de vriendschap tussen Mija en Okja vertederend. Zelfs wanneer een afvaardiging van Mirando langskomt, is dat een dusdanig zooitje ongeregeld, aangevoerd door een Steve Irwin-achtige tv-presentator (een hypere Jake Gyllenhaal met afgeknepen stem), dat de dreiging niet direct imminent voelt.

Niets is minder waar natuurlijk. Okja wordt weggehaald en Mija zet de achtervolging in. Van de bergen storten we in het drukke Seoul, alwaar het Animal Liberation Front, gewapend met zakken knikkers en een flinke dosis  bravoure, een bevrijdingspoging onderneemt en een losgeslagen Okja in een fantastische scène door een winkelcentrum banjert. Bong trekt de tegenstelling tussen de twee werelden in alles door. Tegenover de weelderige natuur staan de steriele en hypermoderne kantoren van Mirando en tegenover het ingetogen spel van de jonge An Seo-hyn staat het vet aangezette acteren van Tilda Swinton als de CEO van Mirando en Gyllenhaal.

Okja werd gefinancierd door Netflix en is in Nederland ook alleen daar te zien. Dat is zonde, want de film verdient een groot scherm. Het is onderdeel van een ontwikkeling in de filmindustrie waar de meeste partijen totaal nog geen raad mee weten. Dat toonde ook de rel op Cannes, waar de film werd vertoond, maar vervolgens uitgesloten van de prijzen. En hoe meer films op deze manier geproduceerd gaan worden, hoe meer we ook daarin de versplintering gaan zien die ook al bij televisieseries aan de hand is. Voor het handjevol series dat ik wil zien zou ik bijvoorbeeld al vijf verschillende abonnementen moeten nemen.

Dat makers toch in deze constructies meegaan, heeft een simpele reden: artistieke vrijheid. Bong heeft expliciet aangegeven dat het minimum aan bemoeienis voor hem de reden was in te gaan op het aanbod van Netflix. In Okja herkennen we dan ook onverbloemd de stijl van Bong; het snelle schakelen tussen genres, het afwisselen van slapstick en oprechte ontroering. Want vergis je niet, dat supervarken (waar overigens de Nederlandse filmanimator Erik-Jan de Boer aan werkte) mag er dan wat koddig uitzien, dat is precies de bedoeling en voor je het weet gaat het lot van dat logge gevaarte je aan het hart.

Okja herinnert onvermijdelijk aan Bongs The Host, waarin het dumpen van chemisch afval in een rivier tot een gemuteerd riviermonster leidt. Met dat verschil dat het genetisch gemodificeerde organisme hier niet het monster is. Hoe verder we binnendringen in het hart van Mirando, hoe gruwelijker de menselijke misdaden die worden blootgelegd. En hoe gruwelijker de film wordt, hoe dichter we bij onze realiteit komen. De dagelijkse realiteit van megastallen, het systematisch vetmesten van dieren om ze daarna opgepropt in vrachtwagens naar het slachthuis vervoeren waar ze methodisch worden afgemaakt.

Bong is niet subtiel in zijn kritiek, maar waarom zou hij ook? Veel mensen, ook ik, weten allang hoe ziek de vee-industrie is, hoe afgrijselijk het leven van al die talloze varkens, koeien en kippen. En toch blijven we vlees eten. Is het sentimenteel om een traan te laten om een stel computer-gegenereerde supervarkens die naar de slacht worden geleid? Om naar de kat te kijken die op je schoot ligt te slapen en te begrijpen waarom Mija haar Okja weigert op te geven? Ik weet het niet. Wat ik wel weet is dat ik aan het einde van Okja naar mijn bureau ben gelopen en alle vleesproducten van mijn boodschappenlijstje heb geschrapt.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken