Nu aan het lezen:

McCabe & Mrs. Miller

McCabe & Mrs. Miller

 

Op 1 januari overleed de legendarische cameraman Vilmos Zsigmond. Een van de meesterwerken waaraan hij meewerkte was Robert Altman’s McCabe & Mrs. Miller (1971). Een film die naadloos past in onze winterse themamaand.

Een cowboy zou natuurlijk nooit zijn geweer onderaan de trap laten staan zoals John McCabe (Warren Beatty) doet wanneer hij wordt opgejaagd door drie gewapende mannen. Een echte cowboy is hij dan ook niet. Al is met zijn entree nochtans niet veel mis. Gehuld in een bontjas rijdt hij te paard het stadje in opbouw Presbyterian Church in, stapt vastberaden de plaatselijke saloon binnen en trekt direct de aandacht en het pokerspel naar zich toe. En zoals dat hoort in een western gaat er binnen de kortste keren een gerucht over hem rond. Dat hij een beruchte schutter zou zijn, zijn bijnaam ‘Pudgy’ McCabe. Een ongewone bijnaam in een ongewone western.

McCabe koopt een stuk land waar hij een casino en bordeel wil openen. Terwijl iets verderop het kruis op de kerk wordt gehesen, brengt McCabe zijn hoeren de berg op. Maar al snel blijkt dat hij niet de gewiekste zakenman is die hij hoopt te zijn. Dan verschijnt de prostituee Mrs. Miller (Julie Christie) ten tonele en doet hem een voorstel dat erop neerkomt dat hij het geld ophoest en zij voor de rest zorgt. De winst delen ze. Altman toont de twee als gelijkwaardig (wat al ongewoon is in een western) en weigert hun onderlinge verhouding te romantiseren. Recensent Roger Ebert wees daarbij terecht op de spelling in de titel van de film: “McCabe & Mrs. Miller. Not “and,” as in a couple, but “&,” as in a corporation.”mccabe-mrs-miller-4McCabe & Mrs. Miller gaat over twee mensen die niet in staat zijn een thuis te bouwen. Symbolisch daarvoor is het plaatsje Presbyterian Church, dat overigens echt (inclusief whiskystokerij) van de grond af gebouwd werd voor de filmproductie en werd bewoond door de crew. In de film is het stadje constant in constructie en wil nooit de allure krijgen zoals we die uit westerns kennen. Zelfs op het hoogtepunt van hun succes, wanneer het geld binnenstroomt en het bordeel bruist van de kirrende vrouwen die achterna worden nagezeten door grijpgrage mannen, voelen we de eenzaamheid die McCabe en Mrs. Miller omringt.

Cinematograaf van dienst was de begin januari overleden Vilmos Zsigmond, met wie Altman vaker zou samenwerken. McCabe & Mrs. Miller betekende zijn doorbraak die hij vervolgde met onder meer John Boorman’s Deliverance, Michael Cimino’s The Deer Hunter en Brian De Palma’s Blow Out. Voor zijn werk aan Steven Spielberg’s Close Encounters of the Third Kind ontving hij een Oscar. Wat Zsigmond naar Hollywood meebracht waren de grauwe kleurtonen van de door lampolie verlichte Hongaarse dorpjes. Het is de reden dat McCabe & Mrs. Miller visueel zo ver af staat van de Technicolor-westerns van de jaren vijftig en zestig. Landschapsshots zijn er nooit om vergezichten te tonen en vaak bevinden we ons in binnenruimtes. Vrijwel de gehele film is gehuld in bruintinten, met uitzondering van de sneeuwscènes die vooral in de tweede helft de overhand nemen. De film ademt een droeve atmosfeer van vluchtige dromerigheid. Een effect dat nog significant wordt versterkt door het gebruik van de muziek van Leonard Cohen.

Robert Altman bracht ons films waarin mensen door elkaar heen praten, waarmee hij zich afzette tegen de groeiende rol van tekst als betekenisgever. Film is immers een visueel medium en het werkelijke verhaal vertelt Altman in blikken die worden uitgewisseld, lichaamstaal en positionering. En ook in de wijze waarop men spreekt. Altman geeft ons geen flashbacks of monologen over McCabe’s verleden. In plaats daarvan krijgen we een scène waarin McCabe met zijn zakhorloge speelt en een paar boeren laat. En ook de informatie die we over Mrs. Miller krijgen komt niet van haar woorden, maar van haar cockney-accent, van de hutspot en vier gebakken eieren die ze naar binnen schrokt, de sigarettenrook die ze door haar neus blaast. En de opiumpijp die ze verstopt in haar lade.mccabe-mrs-miller-1Een van de beste scènes in de film speelt zich af tussen een snotneuzerige cowboy en een schietgrage jongen die tegenover elkaar komen te staan op een smalle loopbrug. De woorden die de twee wisselen zijn niet essentieel. De betekenis van de scène lezen we in het stemgeluid van de jonge cowboy dat verschuift van opgewekt naar nerveus, de geposeerde stoerheid van de gunslinger. En vooral zit het ‘m in die brug, die zo smal is dat je elkaar er niet kunt passeren. Maar de bewijsdrang van de gunslinger weerhoudt hem ervan de jonge cowboy simpelweg te laten omkeren en vertrekken. De cowboy is dood vanaf het moment dat hij een voet op die brug zet. Altman toont hier de essentie van de western als misplaatst machismo waarbij eigenlijk niemand echt wint.

Dat geldt uiteindelijk ook voor McCabe. In een mooie scène praat hij wat in zichzelf terwijl hij zich klaar maakt de kou in te gaan. Aarzelend uit hij zijn liefde voor Mrs. Miller. “I got poetry in me”, roept hij uit. Maar in plaats van met poëzie probeert hij indruk op haar te maken door op te scheppen over zijn onderhandelingstechnieken met de mannen van het mijnbouwbedrijf dat hem probeert uit te kopen. Mrs. Miller heeft direct door dat hij zijn hand heeft overspeeld, maar hem helpen kan ze niet. McCabe & Mrs. Miller is geen film over tot elkaar komen. Het is een film over twee mensen die kort rond elkaar cirkelen en zich vervolgens ieder op eigen wijze terugtrekken uit een wereld die hen nooit de schuilplaats bood waar ze zo naar verlangden.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken