Nu aan het lezen:

Marjorie Prime

Marjorie Prime


In een tijd waarin we zorg willen uitbesteden aan robots en computers laat Marjorie Prime zien hoe nieuwe technologie troost biedt aan een oude dame en ondertussen de geschiedenis van een familie herschrijft.

Michael Almereyda is een regisseur die moeilijk is te classificeren. In welk hokje zou je hem stoppen als je deze cv op je bord zou krijgen?

– 1992 Another Girl Another Planet: een melancholieke film over liefdesverdriet, opgenomen met een Fisher-Price Pixelvision-camera en voorzien van een überhippe soundtrack.

– 1995 Nadja: een stijlvolle en komische vampierfilm, in zwart-wit geschoten en met een gastrol van David Lynch.

– 2005 William Eggelston in the Real world: een documentaire over de ooit ondergewaardeerde fotograaf, die een pionier was in het maken van kleurenfoto’s.

– 2015 Experimenter: een ongewone biopic over sociaal psycholoog Stanley Milgram die bekend werd door zijn experimenten die aantoonden hoe volgzaam mensen kunnen zijn.

Stuk voor stuk titels die grotendeels op zichzelf staan en tegelijk ook spelen met de vorm van film. Zie daar de grofkorrelige beelden van Another Girl Another Planet die het verhaal een ruwe intimiteit geven. Of de gefragmenteerde narratieve aanpak in Experimenter die alle conventies van de biopic overboord gooit. Iets wat past binnen de kritische zienswijze van de hoofdpersoon die geijkte opvattingen over ons morele gedrag probeerde te doorgronden en te weerleggen.

En nu is er dan Marjorie Prime. Door bepaalde critici in hun haast getypeerd als een uitgerekte aflevering van Black Mirror. Almereyda’s film heeft zeker een premisse die in Charlie Brookers serie zou passen. Marjorie Prime speelt zich af in een niet al te verre toekomst die op het eerste gezicht angstig herkenbaar voelt.

De film opent met de bejaarde Marjorie (Lois Smith) die verblijft in een mooi en groot strandhuis op Long Island. Lichtspikkels flikkeren op de oppervlakte van een immense zee en in het huis schijnen zonnestralen door glasgordijnen. Er zit een man bij haar en zo begint een gesprek over vroeger. Het is Walter, haar echtgenoot die al jaren dood is. Hij is een prime: een hologram die dient als een surrogaat van een verloren dierbare.

Jon Hamm geeft deze digitale dubbelganger op ongemakkelijke wijze weer. Hij probeert te leren van zijn gesprekken met Marjorie. Het is persoonlijke data die hij in een constante feedbackloop verwerkt om een steeds betere versie te worden van Walter. Marjorie vertelt hem over zijn persoonlijkheid en het leven dat zij hebben geleid, maar zij is ook aan het dementeren en dat maakt haar geheugen onbetrouwbaar.

De prime was het idee van Marjories schoonzoon Jon (Tim Robbins), maar haar dochter Tess (Geena Davis) staat sceptisch tegenover de hologram. In een ongemakkelijke scène zit de prime nog in de woonkamer terwijl Jon en Tess intiem aan het praten zijn. Ze zetten hem uit als een lamp die aanstaat op klaarlichte dag.

Jon denkt dat de prime de enige manier is om Marjorie nog een gemoedelijke tijd te geven naarmate haar fysieke en mentale gesteldheid aftakelt. In gesprekken met de schim probeert hij zo veel mogelijk details over zijn leven te geven zodat hij geloofwaardiger wordt als Walter. Maar er ontstaan al snel problemen als bepaalde herinneringen strijdig zijn met die van Marjorie. Zo is een romantisch moment dat zij met Walter gedeeld heeft door de tijd vervormd. Was het nou na Casablanca of My Best Friend’s Wedding dat Walter een aanzoek deed? En gebeurde dat nu thuis of in de bioscoop? Een sensuele flashback geeft het antwoord. Een jonge Marjorie naakt in bed. Walter die haar verrast met een ring en het gezicht van Cameron Diaz dat op tv te zien is.

Later als Marjorie is overleden zien wij haar virtuele evenknie in gesprek met Tess. Zij is nog steeds wantrouwig tegenover de prime, maar ze blijft praten omdat er nog zaken spelen tussen haar en haar moeder. Toch kan zij een oude traumatische gebeurtenis niet met haar delen en daarmee lijkt het alsof het is verdwenen uit hun familiegeschiedenis.

Almereyda’s film is gebaseerd op een toneelstuk en dat voel je in de intieme sfeer die hij creëert, waarbij alles zich grotendeels afspeelt in de kamers van het strakke strandhuis. De film bevat ook mooie en gevatte dialogen. Zo omschrijft Tess het moment dat de ooit zo progressieve Jon conservatief werd: ‘His politics went out with his beard.’ In een openhartig gesprek tussen Jon en Tess hebben ze het over de leugenachtigheid van herinneringen. Tess vertelt over filosoof William James en dat hij beweerde dat wij alleen maar de laatste herinnering van een gebeurtenis herinneren en niet de gebeurtenis zelf. Elke keer als wij terugdenken aan een moment denken wij dus terug aan een gedachte in ons brein die weer een kopie is van een voorgaande gedachte over dat moment.

Ondanks het belang van onze herinneringen als de fundering van ons zijn, blijken wij erg selectief te zijn in wat wij uiteindelijk opslaan. In het prachtige tv-essay dat de Kroatische schrijfster Dubravka Ugrešić maakte voor de serie Van Schoonheid en de Troost zie wij haar fotoalbums doorbladeren met haar oude moeder. Later vertelt Ugrešić over moederlief dat zij vaak het album ordende. Portretten van uit het oog verloren familieleden werden plotseling verwijderd. Onflatteuze foto’s van zichzelf scheurde zij in stukjes. Door een handeling voorgoed verdwenen uit haar leven. Fotografie is een eerdere technologische innovatie die onze relatie met tijd drastisch heeft beïnvloed. Ze komen ook terug in Marjorie Prime als we oude foto’s zien van Marjorie in verschillende fasen in haar leven. Een vorm van herinneren naast de nieuwe mogelijkheden die technologie biedt. Maar helpt het ons echt om ons verleden beter te doorgronden?

Uiteindelijk legt technologie onze eigen zwaktes bloot: onze drang om onszelf voor de gek te houden zodat we niet worden gekwetst of om in het aanzien van de dood terug te vallen op troostende leugens over dierbaren en geliefden. Vanuit die bittere wetenschap is Marjorie Prime meer Bergman dan Brooker. Het zou een film zijn die de Zweedse regisseur had kunnen maken als hij nog in een tijd van smartphones en algoritmen had geleefd. Waar de film ook aan Bergmans cinema doet denken is het bescheiden geloof dat kunst ons nog kan troosten. In Marjorie Prime is een belangrijke rol weggelegd voor een indrukwekkende installatie van Christo in New York, de muziek van The Band en een van de laatste strijkkwartet van Beethoven.

Deze kunstwerken zijn als de lijm die bepaalde dierbare herinneringen op zijn plek houdt in ons warrige hoofd. Het zijn de films die wij zagen met iemand die wij liefhadden. De muziek die het belang van een bepaald moment versterkt en daarmee in ons geheugen grift. Het is kunst die intiem is verstrengeld met het verhaal van ons leven, maar het is net zo goed een noodzakelijke illusie. Marjorie Prime is eerlijk over onze tekortkomingen maar verliest gelukkig niet een mate van sereniteit die de onoverkomelijke last van ons bestaan iets dragelijker maakt.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken