Nu aan het lezen:

LUX Film Prize: Cinema als een politiek medium

LUX Film Prize: Cinema als een politiek medium

 

‘Cinema has the power to ask fundamental questions in our society.’ Met deze woorden begon op 13 november de media round table discussion ter gelegenheid van de uitreiking van de Europese LUX Film Prize in het Europees Parlement in Straatsburg. Aanwezig waren de vicepresident van het Europees Parlement Evelyne Gebhardt en de coördinator van de press officers van het Europees Parlement Raffaella de Marte. Uiteraard waren de drie genomineerden voor de sinds 2007 jaarlijks uitgereikte prijs er ook: Mila Turajlic (regisseur van The Other Side of Everything), Benedikt Erlingsson (regisseur van Woman at War) en Wolfgang Fischer (regisseur van STYX).

De LUX Film Prize is een initiatief van het Europees Parlement (EP), waarbij elk jaar drie films worden geselecteerd, die vervolgens in elke lidstaat van de EU worden vertoond. Daarnaast verzorgt het EP de ondertiteling in de 24 talen die officieel in Europa worden gesproken. De films worden gratis (simultaan) vertoond in de lidstaten, zodat ze maximaal toegankelijk zijn. Doel van dit unieke initiatief — het EP is het enige parlement ter wereld dat een dergelijke filmprijs uitreikt — is om Europese cinema te steunen en te promoten. Dit is ontzettend belangrijk, niet alleen omdat het domweg goed is om vandaag de dag cinema van hoge kwaliteit te ondersteunen, maar ook omdat de EU nooit eerder zo verdeeld is geweest als nu.

Woman at War

Mila Turajlic, de regisseur van The Other Side of Everything, stelde een fundamentele vraag tijdens de round table discussion. Namelijk: hoe komt het dat het belang van de EU — een unie die het vroeger door oorlogen verscheurde Europa de afgelopen decennia vrede, stabiliteit en welvaart heeft gebracht — de laatste tijd zo ter discussie staat? Hoe komt het dat Groot Brittannië de EU zelfs werkelijk lijkt te gaan verlaten, terwijl andere lidstaten hun lidmaatschap heroverwegen?

Turajlics documentaire The Other Side of Everything, over haar moeder Srbijanka (ook aanwezig tijdens de persconferentie en de Award Ceremony) die in voorhoede stond van het verzet tegen het regime van Slobodan Milosevic in het voormalige Joegoslavië, laat zien dat de vrijheid die we als vanzelfsprekend beschouwen, ons zomaar kan worden afgenomen. Wanneer deze zwaarbevochten waarden bedreigd worden, wordt het duidelijk dat we ze moeten beschermen. Haar documentaire is een manier om de discussie met andersdenkenden aan te gaan en zo mogelijk gaande te houden. Europa heeft altijd te maken gehad met interne verdeeldheid, maar sinds wanneer is het zo ongelooflijk moeilijk geworden om over deze verschillen te praten? Srbijanka vertelt op een gegeven moment in de documentaire dat men altijd vecht om de geschiedenis te kunnen herschrijven, terwijl vergeten wordt om voor de toekomst te vechten.

Wolfgang Fischer benadrukte vooral dat hij met zijn film STYX een emotionele dialoog wilde aangaan met het publiek. Als regisseur heb je de mogelijkheid om het bewustzijn van je publiek te veranderen of om empathie te creëren voor een groep mensen waarvan het publiek weinig weet. STYX is voornamelijk een film waarin de vrouwelijke protagonist wordt geconfronteerd met een duister moreel dilemma, waardoor wij worden gedwongen om ons af te vragen wie we als samenleving zijn, wie we als samenleving zouden moeten zijn en wie we als samenleving zouden willen zijn. Wolfgang sprak ook over de LUX Film Prize als een mogelijkheid om een publiek te bereiken in Europa dat normaal gesproken niet in aanraking zou komen met dit soort films. In dat opzicht zit hij op een lijn met Benedikt Erlingsson en Mila Turajlic, daar alle drie de regisseurs geloven dat de LUX Film Prize een mogelijkheid creëert om een andere dimensie aan de discussie rondom het opkomend nationalisme, klimaatverandering en de vluchtelingencrisis te geven.

STYX

Woman at War van Benedikt Erlingsson werd op 14 november tot winnaar van de LUX Film Prize 2018 uitgeroepen. De film gaat over Halla, een radicale guerrilla eco-activist die op eigen houtje een enorm energiebedrijf probeert te saboteren in IJsland. Erlingsson presenteert een ontzettend ernstige boodschap: meer dan eens wijst hij erop dat wij waarschijnlijk de laatste generatie zijn, die een catastrofale milieuramp kunnen voorkomen. Deze sombere boodschap wordt overigens stevig verpakt in humor. Zijn aanpak doet daarmee denken aan de woorden van Hans Richter, een prominent lid van de Dada-beweging: ‘We took our laughter seriously; laughter was the only guarantee of the seriousness with which, on our voyage of self-discovery, we practised anti-art.’ Erlingsson lijkt zich die woorden meer dan eigen gemaakt te hebben. Zijn film laat zich, ondanks alle doem, bekijken met een brede grimlach.

De discussie tijdens de Round Table ging voornamelijk over de rol van de kunstenaar in onze samenleving. Dat is niet verbazingwekkend, want de finalisten van dit jaar bewijzen elk op hun manier, dat cinema een oproep tot politieke en/of maatschappelijke bewustwording en actie kan zijn. Dit zonder dat de cinematografische kwaliteit van de film eronder te lijden heeft. Cinema biedt geen uitkomst voor de verdeeldheid die op dit moment in Europa te zien is, maar kan wel bewustwording creëren en uiteindelijk verandering teweegbrengen.

Voor deze geëngageerde cineasten mag de boodschap die zij willen uitdragen dan vooropstaan, ze tonen zich tegelijkertijd meester van het medium. De gelukkige balans tussen middel en doel, tussen vakmanschap en maatschappelijke betrokkenheid, maakt deze drie cineasten finalisten van een Europese filmprijs die te weinig bekend is.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken