Nu aan het lezen:

Lo and behold: Reveries of the connected world

Lo and behold: Reveries of the connected world

 

Onze favoriete gewichtig sprekende Duitser is terug met een lange filmische meditatie over het almachtige interweb. In Lo and Behold: Reveries of the Connected World stort Werner Herzog zich in het zwarte gat van het internet.

Kattenvideos, viral memes, massive multiplayer video games en venijnige trolls! Het internet is voor velen de meeste swagalicious en dank uitvinding ever! Op het eerste gezicht niet echt het terrein dat je associeert met de oude Werner Herzog. Je ziet hem eerder met een intense Klaus Kinski vechten in de jungle of een immens schip over een heuvel slepen in het Amazonegebied.

De ontembare en grillige natuur is vooral het domein van zijn unieke cinema waar bijzondere individuen extreme beproevingen ondergaan. Neem de Amerikaanse piloot Dieter Dengler die vluchtte uit een gevangenenkamp in Vietnam. Zijn ervaringen zijn door Herzog op het witte doek vereeuwigd in de docu Little Dieter Needs To Fly en in de speelfilm Rescue Dawn. En dan zijn er nog andere onvergetelijke eenlingen zoals Timothy Treadwell, de berenfluisteraar uit Grizzly Man. Of Juliane Koepcke in Wings of Hope die als enige een verschrikkelijke vliegramp overleefde om te ontdekken dat zij gestrand was in de Peruaanse jungle.

lo_and_behold_64000011_st_1_s-high

Voor een regisseur die deze rauwe ervaringen en onvoorstelbare verhalen opzoekt, moet de virtuele wereld van het web wel een slap aftreksel zijn. De openingsscène van Lo and Behold is echter totaal Herzogiaans. De ouverture van Wagners Das Rheingold zwelt langzaam op (dezelfde grootse klanken die Herzog gebruikte in Nosferatu: Phantom der Nacht). Het is muziek die je verwacht bij sublieme beelden van niet te bevatten natuurschoon. Maar nee. We zitten in een kleurloos kantoortje op de universiteit van Stanford in de VS. De fysieke geboorteplek van het internet.

[AdSense-A]

Internetpionier Leonard Kleinrock leidt ons rond. Zijn woorden uitgesproken met een enthousiaste gedrevenheid. Hij praat over deze gigantische stap voor de mensheid. Opeens slaat hij hard tegen de zijkant van iets dat lijkt op een lompe ijskast. Het is de “supercomputer” die in 1969 het eerste bericht stuurde over een netwerk. Het apparaat is voor Kleinrock zo lelijk dat het mooi is. Deze logge primitieve computer kwam met zijn bericht niet verder dan de letters LO van het woord log en crashte toen. Dit eerste onafgemaakte bericht is voor Kleinrock bijzonder veelzeggend en het is waar de film zijn titel aan dankt.


Lo and Behold valt in de traditie van de essayfilm waar gedachten, inzichten en kritische vragen worden samengebracht op een associatieve wijze. Het doel lijkt daarmee meer te liggen bij het oproepen van ideeën bij de kijker dan het simpelweg opsommen van feiten en geven van informatie. Het is een methode die Herzog al eerder toepaste in Cave of Forgotten Dreams en Encounters at the End of the World. Het is cinema die gedragen wordt door Herzogs overpeinzingen die hij met de kijker deelt. Dat doet hij met zijn ongeëvenaarde stemgeluid en is aangevuld met een intuïtieve montage van interviews en beelden. Het is vergelijkbaar met de recente films van de Chileen Patricio Guzman die prachtige visuele essays maakte over de traumatische geschiedenis van zijn geboorteland, maar vanuit verrassende invalshoeken.

De essayistische aanpak is bij Lo and Behold een mixed blessing. Het is nogal een opgave om het internet te vangen in één film. Herzog probeert door segmenten die zijn verdeeld in korte hoofdstukken nog wat orde te behouden. Na een lange optimistische lofzang over het web arriveren wij na zo’n 25 minuten bij een hoofdstuk met de titel The Dark side.

Herzog laat een gezin aan het woord dat hun dochter heeft verloren. De foto’s van haar door een ongeluk verminkt lichaam werden naar de familie gemaild door malicieuze internettrolls en circuleerden op het web. De ouders praten over de onuitwisbare shock die de beelden hebben veroorzaakt. Opeens concludeert de moeder stellig dat het internet voor haar een manifestatie is van de antichrist. Haar abrupte en lapidaire woorden gaan tot de kern van wat het internet met mensen kan doen.

Dit beknopte en krachtige moment werkt, maar in andere gevallen blijft Herzog meer aan de oppervlakte. Korte interviews met een beruchte hacker en Elon Musk vliegen voorbij. Een hoofdstuk over een afkickkliniek voor internet- en gameverslaafden blijft onbevredigend wegens zijn beknoptheid. Hierin vertelt iemand het verhaal van een Zuid-Koreaans echtpaar dat pathologisch verslaafd was aan het spelen van computerspelletjes. Hun pasgeboren kind verhongerde wegens nalatigheid. De ironie was dat het paar een game speelde waar zij voor een personage moesten zorgen. Dit zijn verhalen die een eigen documentaire waardig zijn, maar die in Herzogs meditatieve maalstroom verdwijnen. En zo hopen de talking heads zich op, samen met uiteenlopende speculaties en voorspellingen over de invloed en de toekomst van het web.
lo_and_behold_64000011_st_4_s-high

Het is in deze donkere tijden misschien niet verwonderlijk dat de segmenten die onze angsten aankaarten het meest blijven hangen. Helemaal in lijn van onze Cine rampenmaand wordt in Lo and Behold door astronome Lucianne Walkowicz gesproken over het Carrington Event. In 1859 zorgde een magnetische storm, aangewakkerd door enorme zonnevlammen, voor een verstoring van het telegrafie-verkeer. Een vergelijkbare storm zou vandaag de dag catastrofaal zijn omdat wij zo afhankelijk zijn geworden van het internet.

Het gevaar waar Herzog uiteindelijk op doelt is dat het internet ons niet alleen verbindt, maar ook vervreemdt van de realiteit. Als tegengif is er de plek in de VS zonder internet die hij paradijselijk filmt. Het blijft echter de vraag of hij dit ziet als een gewenst toevluchtsoord of als een excentrieke uitzondering. Het zijn die contemplatieve momenten die beklijven – ook al is in deze ambitieuze poging om het omnipotente web te doorgronden de focus soms zoek.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken