Nu aan het lezen:

LIFF 2018: tussen beeldcultuur en het leven zelf

LIFF 2018: tussen beeldcultuur en het leven zelf

 

Op het Leiden International Film Festival zoeken jonge mensen naar geluk, bestemming en eigenwaarde. In het meest extreme geval wordt identiteit al volledig gedicteerd door digitale stempels. De beeldcultuur van het onbedoeld huiveringwekkende Likemeback is ver weg in het nostalgisch zomerse Montreal van Fake Tattoos. Indiehit Eighth Grade presenteert een fascinerende tussenvorm.

In Fake Tattoos heeft de Canadese cineast Pascal Plante niet al te veel tijd nodig om een beeld van twintiger Théo (Anthony Therrien) te schetsen. Dead Kennedy’s-shirt, goedkoop bier in de hand; een snelle cut later verdrinkend in een zee van feestgangers. Druk geen resetknop in en het einde is ook het begin. Het leven als patroon, op maat voor een jongvolwassene zonder plannen.

De onderdompeling in de nacht maakt plaats voor een louche café bij dag. Théo kiest de energieke Mag (Rose-Marie Perreault) niet uit; zij begint gewoon te praten, hij kan nergens heen. Door hem te wijzen op z’n neppe tattoo raakt ze direct aan de kern van zijn persoonlijkheid. Hij doet aan schilden en afweersystemen, heeft geen idee wat hij met het echte leven aan moet. Zij is energiek en initiatiefrijk, maar veroordeelt de lakse houding van haar tegenpool niet. Ze introduceert Fiona Apple waar hij vooral Metallica kent.

Er zit iets aandoenlijks en naturel in de manier waarop water en vuur elkaars liefde verkennen. Op het oog zijn de contrasten tussen de twee wel erg kunstmatig, maar in de film werkt het. Zelfs als Plante de moeilijke familiesituatie van Théo linea recta tegenover die van levensgenieter Mag plaatst. In haar huis dringt de zon door de ramen, ronddravende kinderen verlichten de huiskamer. Een familie-etentje bij Théo wordt vervolgens getekend door minimaal kaarslicht en kale wanden; het tableau lijkt rechtstreeks uit een puriteins klooster te zijn weggelopen. Dat de film nooit helemaal tot een farce verwordt, is te danken aan de twee hoofdrolspelers, die het onderling uitgespeelde drama telkens weer puur en geloofwaardig houden.

Afstand en nabijheid

Plante’s voorbeeldfilm is duidelijk Before Sunset van Richard Linklater. Geheel in Julie Delpy-stijl begeleidt Mag zichzelf op gitaar bij een liedje dat subtiel het narratief invult. Net zoals bij Linklater arriveert nabijheid alleen met de belofte van afstand. Alles is niet voor altijd. Bij haar gaat het omarmen van de toekomst gemakkelijker dan bij hem, maar hij is dan ook het kloppende hart van de film; de ingetogen hartenbreker die zijn neptattoos op een dag wil omruilen voor een baan in een tattooshop.

In Likemeback zijn Carla (Denise Tantucci), Danila (Angela Fontana) en Lavinia (Blu Yoshimi) ondertussen meer bezig met ‘zijn’ dan met ‘worden’. Hun luxe jacht dobbert ergens tussen felblauwe zee en feesteiland – zij of hun ouders waren kennelijk rijk genoeg om een privékapitein te betalen. De grootste zorgen gaan uit naar het aantal likes op diverse media en het ideale aantal ‘stories’ per dag. Het digitale leven heeft de regie definitief overgenomen, het drietal denkt en doet in beelden. Dat moet natuurlijk een keer fout gaan. Jaloezie, ruzie en erger liggen op de loer. Op den duur zullen de biobeten geconfronteerd worden met het soort situatie waar ze nauwelijks mee kunnen omgaan: de interactie in de echte wereld, de ontmoeting zonder filter.

Een nieuwe realiteit

Hoe groot is het contrast tussen Likemeback en Fake Tattoos. De interacties in Plantes film zijn authentiek en onbemiddeld; de dames in Likemeback lijken al haast niet meer te weten wat interactie is. De porno waar Mag in Fake Tattoos nog over grapt wordt in de film van Leonardo Guerra Serágnoli (Last Summer) live door een van de dames op het scherm getoverd. Grote afwezige is een besef van consequenties, een vermogen om Tinder en Instagram aan het hier en nu te verbinden.

Likemeback stelt flink teleur door het vlakke en voorspelbare scenario, en de acteerprestaties laten danig te wensen over. Toch raakt de film een gevoelige snaar in z’n karakterschetsen. Welke film verhoudt zich sterker tot de wereld van nu, kun je je afvragen. Is Fake Tattoos geen idylle, een versimpelde kijk op een zorgeloze zomer die volwassenheid binnen handbereik brengt? Het is een verontrustende paradox: op momenten voelt het storend platte drama van Likemeback door z’n prominente reflectie op beeldcultuur toch ‘realistischer’ aan dan het nostalgisch georiënteerde Fake Tattoos.

Voorbij de zwarte spiegels

Een prachtige tussenvorm wordt gevonden in Eighth Grade, de recente Sundance-hit van creatieve duizendpoot Bo Burnham. De ontdekkingstocht van de dertienjarige Kayla (Elsie Fisher) begint bij de grotere vragen van het tienerbestaan: hoe kan ik überhaupt iemand zijn? Hoe voldoe ik aan verwachtingen? Hoe ga ik me in vredesnaam staande houden in het vreemde land dat ‘high school’ heet? In de eerste scène geeft Kayla in één van haar vlogs het antwoord op haar eigen vragen. ‘Wees jezelf’, geeft ze haar kijkers mee, zonder te beseffen dat ze dat gouden advies zélf nog veel sterker mag omarmen. Beeldcultuur bepaalt grotendeels hoe Kayla in eerste instantie naar de werkelijkheid kijkt, maar dat wil nog niet zeggen dat social media alleen zwarte spiegels zijn. De breekbare en pure rol van Fisher laat zien hoe identiteit door schermen heen kan breken.

Burnham wekt eindeloze sympathie op voor de ster van zijn film, wiens onzekerheden voor veel jonge tieners herkenbaar zullen zijn. Kayla verdient de warme knuffel van een vaderfiguur (innemende Michael Stuhlbarg-eske rol van Josh Hamilton); iemand die zijn dochter niet als slachtoffer ziet, zich niet opdringt maar wel altijd klaarstaat.

Net als in Lady Bird is de schoolomgeving soms een kweekstal van karikaturen. De hunk van de klas – gemaakte looks, herseninhoud van een tennisbal – wordt geïntroduceerd met slow-motion en een pulserende beat. De hooghartige prom queen, die precies in deze periode haar pool party geeft, kijkt zo vaak op haar scherm dat je je afvraagt hoe het kan dat ze nog nergens tegenaan is gelopen.

Toch staan de verfriste genreclichés nooit volledig in de weg van het verhaal dat Burnham wil vertellen. De authenticiteit van Fisher doet begrijpen waarom de film zo breed gedragen wordt: op z’n meest pure momenten staat Eighth Grade model voor een onvoorwaardelijk omarmen van het leven zelf.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken