Nu aan het lezen:

Het leven volgens Jean-Luc Godard

Het leven volgens Jean-Luc Godard

 

Vandaag wordt Jean-Luc Godard 87 jaar. De Frans-Zwitserse regisseur keerde in 1960 de cinema in de 20e eeuw binnenstebuiten met À bout de souffle. We kunnen van hem leren hoe we moeten leven en werken.

Voor elke grote serie blockbusters of Amerikaanse ijdele projecten is er een tegengif, en sinds 1960 is dat tegengif vrijwel altijd Jean-Luc Godard. Vrijwel altijd eigenzinnig (en vrij vaak ontoegankelijk) heeft de auteur (zie hier het artikel van Cine over auteurs) zijn stempel gedrukt op de filmgeschiedenis.

De regisseur werd in 1930 in Parijs geboren, en startte als filmjournalist naast François Truffaut, Jacques Rivette en Éric Rohmer bij het legendarische filmblad Les cahiers du cinéma. Later zouden ze de Nouvelle Vague starten, de Franse filmbeweging die de nieuwe regels van de cinema schreven alsof het op stenen tafelen was. Godard maakte voor de beweging baanbrekende films als Une femme est une femme, Le Mépris, Bande à part, Pierrot le fou, Alphaville en Week-end.

‘Cinema is geen ambacht. Het is een kunst.’

Zonder Godard en de zijnen geen Scorsese, geen Spielberg, geen Tarantino. Maar ook geen De Palma, geen Soderbergh, geen Jarmusch, geen Bertolucci, Pasolini, Wong Kar-Wai. Een paar maanden terug schreef ik een lijst van de 79 films die je moet zien voor je sterft, allen uit de 21e eeuw. Ze zouden zonder Godard niet gemaakt kunnen zijn. Het volgende essay geeft dit goed weer:

Van de historische groep die de Nouvelle Vague (of New Wave) startten – daartoe behoren ook Agnes Varda, Louis Malle, Alain Resnais, Jacques Demy en Jean-Pierre Melville – leven alleen Godard en Varda nog. De oermoeder van de cinema, 89 jaar oud, maakt ook nog films, dit jaar bijvoorbeeld Visages Villages. (Voor een lijst met 52 fantastische films van vrouwelijke regisseurs klik hier)

Ik heb een paar jaar terug voor Cineville een stoomcursus Nouvelle Vague geschreven, alles wat je over de beweging moet weten in 1000 woorden. Godard weet het auteurschap ook goed samen te vatten:

‘Film is geen teamwork. Je bent altijd alleen op de set zoals je alleen naar een witte pagina staart. En het alleen zijn zorgt dat je vragen gaat stellen. Films maken is die vragen te beantwoorden.’

Wat mij aantrok aan de beweging zijn de waarden die nauw verbonden zijn met Godards leven: waarheid, tegendraads, eigenzinnig, do-it-yourself. In plaats van de filmjournalisten die eindeloos lopen te kankeren over de staat van film zonder er zelf iets aan te doen, heeft deze groep de schouders eronder gezet en zelf haast zonder middelen films gemaakt die tot de meest invloedrijke uit de filmgeschiedenis behoren.

Wat het me leerde was de les dat je je eigen helden kan kiezen. Orson Welles en Hitchcock waren in hun tijd niet bij alle filmjournalisten geliefd, maar Godard en de zijnen droegen hen op handen en leerden alles door naar hun films te kijken. Ze waren tegendraads, gingen tegen de heersende filmmoraal in, waren eigenzinnig in hun spijkerharde kritiek van films. Radicalen zonder reden waren ze.

‘In de bioscoop denken we niet. We zijn gedachten.’

Jean-Luc Godard schreef zijn eigen scenario’s volgens de wetten die hij van Welles en Hitchcock had geleerd en monteerde deze volgens de wetten die hij zelf had bedacht. Het was het verschil tussen de kijker vermaak brengen en de kijker de waarheid brengen, wetende dat er geen absolute waarheid is en je alleen jouw waarheid toont.

Natuurlijk ging Godard soms te ver en maakte hij ook film na film die vrijwel niemand wilde zien. Te tegendraads, te eigenzinnig, vond men. Maar kijkend naar de videokunst van l’Histoire du cinema, kun je je niet voorstellen dat je hier in een museum eindeloos naar zou zitten kijken?

Dus, zou ik zeggen, critici en kunstenaars, leef als Godard. Scheld niet slechts op wat je slecht vind, maar maak zelf wat. Wees tegendraads, wees eigenzinnig. Als de regels je niet zinnen, maak dan je eigen regels. Als de helden je niet zinnen, breng dan odes aan je eigen helden. Verlang naar de waarheid. Schrijf, teken, film, zing de waarheid.

Ik zie het leven volgens Jean-Luc Godard als een eindeloze inspiratie werk te schrijven wat verwondert, inspireert, uitdaagt. De Frans-Zwitserse regisseur maakte zijn eerste korte film in 1955. Hij is nu nog steeds aan het filmen. Hij zal nooit ophouden, altijd werkend en eindigend met een lijst films die de 20e en 21e eeuw monteerden in een bizarre reeks waarheden, eindigend met zijn motto:

‘Ik weet niets van de wereld, behalve door film.’

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken