Nu aan het lezen:

Leven in de passagiersstoel: Lady Bird en auto’s

Leven in de passagiersstoel: Lady Bird en auto’s


Een stelregel van de roadmovie is dat de reis van de hoofdpersonages niet alleen een reis is over de snelweg, maar tevens een innerlijke reis. Dit geldt niet alleen voor de roadmovie. Ook in Lady Bird is de auto een metafoor voor de persoonlijke ontwikkeling van het hoofdpersonage, al worden hier slechts kleine stukjes gereden.

[Dit essay bevat spoilers voor Lady Bird]

De ritjes in Sacramento, van huis naar de supermarkt, van school naar de kerk, worden vakkundig door de film gesprenkeld. Veel kernscènes spelen zich dan ook af in een auto, en veel van de onderlinge verhoudingen tussen de personages worden afgeschilderd aan de hand van een auto. Zo word de zelfopoffering van de vader van Lady Bird, aan het einde ook financieel, eerder al geschetst door het feit dat hij haar op een afstand van de school afzet, omdat hij weet dat zijn dochter zich schaamt voor het feit dat ze geen eigen auto heeft en dat haar vader in een oud wrak rijdt. Dat dit hem pijn doet maar hij er niks van zegt, gebruikt Lady Birds strenge moeder Marion uiteindelijk als munitie in één van hun explosieve ruzies. De auto als statussymbool zien we ook in Lady Birds bewondering en jaloezie voor haar rijke klasgenoot Jenna, die voor haar zestiende verjaardag een patserbak heeft gekregen.

De belangrijkste metafoor rond de auto is echter de plek waar Lady Bird zich in de auto bevindt. In de openingsscène zit ze in de passagiersstoel, en heeft ze niet de controle over haar eigen leven die ze zou willen. Ze is een permanente bijrijder in haar eigen leven, met een moeder die een conversatie over een audioboek vakkundig manoeuvreert richting een gesprek over haar grieven met haar dochter. De keuze van Lady Bird: uit de rijdende auto springen. Het gevolg is dat Lady Bird de eerste akte van de film met een fluorescerend roze gipsverband rondloopt. De korte stukjes weg in Sacremento zijn, in tegenstelling tot in een roadmovie, te kort voor een grote innerlijke ontwikkeling of een grote innerlijke reis. Ze zijn echter lang genoeg om te beseffen dat je niet bent waar je wil zijn. Dat je nog onderweg bent, en dat het niet snel genoeg gaat. En voor een puber is een gebroken arm dan een redelijke prijs om te betalen voor stoppen met stilzitten.

Zo wil Lady Bird ook wegvliegen ook op het moment dat ze met haar arrogante semi-vriendje Kyle en twee van zijn vrienden in de auto richting het schoolbal gaat en hij voorstelt om naar een feestje elders te gaan. Ze is, wederom in de bijrijdersstoel, zich bewust van haar status als overtallig, want hij lijkt meer interesse in zijn vrienden te hebben dan in haar. De doorslag is echter zijn commentaar op de hitsingle van de Dave Matthews Band op de radio, Crash into Me (toepasselijke naam ook). Ze beseft dat ze zich niet anders wil voordoen, of hem wil imponeren: ze houdt van dit nummer, en ze wil liever met haar voormalige BFF Julie naar het schoolbal dan in deze auto blijven zitten met deze poseur. Een poseur waar haar vader al weinig van ophad, want toen hij haar thuis ophaalde kwam hij niet eens naar de deur, maar toeterde hij vanuit de auto.

De auto, en autorituelen als meezingen met de radio en ruzies met je ouders in de auto, gelden dus als rites de passage. Lady Bird is namelijk een typische coming-of-age-film waarbij het titelpersonage langzaam maar zeker de controle overneemt over haar eigen leven. Wanneer we laat in de film een montage zien van belangrijke grote stappen in haar leven, waaronder haar slagen van de middelbare school en het uitzoeken van studies, is één van de grootste stappen het halen van haar rijbewijs.

Een andere kernscène met een auto in de hoofdrol volgt kort daarop. Moeder Marion, die het moeilijk vindt dat haar dochter elders gaat studeren en daarom al weken weigert met haar te praten, brengt Lady Bird zwijgzaam richting het vliegveld. De spanning is om te snijden, maar de emoties escaleren pas op het moment dat Lady Bird al in de vertrekhal is. Marion, al terugrijdend in de auto, zoekt in paniek een afslag terug naar het vliegveld als ze beseft dat ze het verkeerde pad gekozen heeft. Pas alleen in de auto, zonder haar dochter in de bijrijdersstoel, beseft ze dat ze moet loslaten, en dat ze haar kans om dit op een prettige manier te doen verspeeld heeft.

Maar de afstand tussen dochter en moeder zorgt er juist voor dat ze nader tot elkaar komen, zelf al zijn ze kilometers van elkaar vandaan. Lady Bird beseft alles wat haar moeder voor haar heeft gedaan nu ze de regie over haar eigen leven neemt, en dus in de schoenen van haar moeder geplaatst wordt. Hoe illustreert regisseur Greta Gerwig dit? Door Lady Bird te laten mijmeren over de eerste keer dat ze zelf auto mocht rijden in Sacramento, in de chauffeursstoel. In de laatste beelden worden de korte autoritjes van moeder en dochter door elkaar heen geknipt. Een gedeelde ervaring van moeder en dochter, allebei met de handen ferm aan het stuur, met een hernieuwd begrip voor elkaar.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken