Hoe krijgt een Franse plattelandsadvocaat rond het jaar 1860 het in zijn hoofd om de ambitie te koesteren koning te worden van de Indianen in wat we nu Patagonië noemen? In Rey komen we nooit achter het antwoord, hoewel de gids van Orélie-Antoine de Tounens, de persoon in kwestie, het hem wel vraagt. In plaats daarvan richt Niles Atallah zich in zijn film op twee zaken: de rechtszaak die de Chileense overheid tegen de Fransman aanspande voor verraad, en een cinematografisch experiment.

De rechtszaak, die net als een groot deel van de film op historische feiten berust, dient als verkenning van de kenbaarheid van die historische feiten. De Tounens is vrijwel zeker het wilde Patagonië ingetrokken, en heeft waarschijnlijk een of meerdere van de hoofden van de daar heersende Indianenstammen gesproken. Toch klinkt het vergezocht dat ze hem tot hun koning zouden hebben gekozen, zoals hij beweerde.

Het cinematografische experiment bestaat uit het vermengen van vier vormen: archiefbeeld, film bewerkt om op archiefbeeld te lijken, bekraste film en scènes waarin alle acteurs papier-maché maskers dragen. Zeker het archiefbeeld is een vreemde keuze, want in 1860 bestond film nog niet. Het benadrukt daarmee, denk ik, nog meer de onmogelijkheid de historische gebeurtenissen te kennen. Bovendien geeft het een heel eigen sfeer mee aan de film. Het doet sterk denken aan de sfeer van The Forbidden Room van Guy Maddin, een soort pastiche van en hommage aan de beeldtaal van de zwijgende film.

De vraag is of de mentale toestand van De Tounens al aangetast was voordat hij op zijn missie om koning te worden begon, of dat de manier waarop hij behandeld werd door de Chileense autoriteiten na zijn terugkeer hem tot waanzin dreef. De maskers die de acteurs in de scènes die zich in de ‘beschaafde’ wereld afspelen zijn een treffende uitdrukking van het ongemak dat De Tounens daar voelde. In ieder geval verslechtert zijn grip op de werkelijkheid nadat de rechtszaak uitmondt in zijn verbanning uit Chili. De rest van Rey is vormgegeven als een expressie van de belevingswereld van een man die zijn droom vernietigd heeft zien worden, maar deze niet los kan laten.

Daarmee is Rey qua vorm de rijkste Tiger van dit IFFR. Toch stelde de film mij teleur, omdat ik in andere elementen van het verhaal geïnteresseerd was dan door Atallah centraal gesteld worden. Ik wilde weten waar die vreemde ambitie van De Tounens vandaan kwam; hoe de Mapuche gereageerd hebben op een vreemdeling die met zo’n waanzinnig plan bij hen kwam. En anders toch een verkenning van de koloniale gruwelijkheden of een verkenning van het white savior-complex dat aan de ambitie van De Tounens ten grondslag moet hebben gelegen. Het is alleen niet helemaal eerlijk om een film te beoordelen op doelen die de maker duidelijk niet had. De doelen die hij wel had heeft Atallah zonder meer effectief en op een originele manier bereikt.

0 reacties

Geef een reactie

Annuleren