Nu aan het lezen:

IFFR Postcard #6: De last van het verleden

IFFR Postcard #6: De last van het verleden


In deze postcard wil ik ingaan op drie films waarin het verleden het verloop van het verhaal grotendeels bepaalt. Daarbij bedoel ik zowel de herinnering als een gebeurtenis die zich afspeelt voor de eigenlijke verhaal. Het verleden bepaalt natuurlijk altijd het heden, maar in de drie films (Hannah, Los Versos del Olvido en La Estrella Errante) is dat heel letterlijk zo.

Het verhaal van de film Hannah lijkt meer te gaan over de bijzondere samenwerking tussen de jonge regisseur Andrea Pallaoro en de niet zo jonge actrice Charlotte Rampling. Maar dat kun je ergens anders wel lezen, dus laat ik me hier richten op het personage Hannah.

Pallaoro houdt zo veel mogelijk informatie achter, maar wat we uit de beelden op kunnen maken is dat haar man de gevangenis ingaat. Waarvoor wordt niet gezegd, maar op basis van bepaalde details rijst wel een vermoeden. In eerste instantie lijkt Hannah begrijpelijk afstandelijk tegen haar man, maar later merken we ook dat ze niet echt afstand van hem neemt. Die loyaliteit kost haar het contact met haar kleinkinderen.

Wat haar man ook heeft uitgespookt, het houdt Hannah gevangen. Ze brengt veel tijd alleen in hun flatje door. Ze gaat vooral naar buiten voor haar werk als schoonmaakster bij een rijk gezin en haar acteerlessen. De stukken die ze oefent dragen een ontsnappingswens in zich, maar in haar situatie is geen beweging te krijgen – als een gestrande potvis.

Dat Pallaoro zo veel mogelijk informatie achterhoudt lijkt er op gericht om de kijker niet in staat te stellen een moreel oordeel over Hannah te laten vellen. We kennen de omstandigheden en haar betrokkenheid simpelweg niet goed genoeg. Het enige dat we als kijker kunnen doen is met haar meeleven. Het is effectief, maar ook een beetje laf: Pallaoro legt ons een grote morele vraag voor en weigert die vervolgens te beantwoorden.

Het verleden is niet zo zeer een last in Los Versos del Olvido. De naamloze conciërge van een mortuarium op een grote begraafplaats in Chili herinnert zich alles, behalve namen. Zeker de verhalen van de overledenen die hem verteld worden door de blinde grafdelver. Daar lijkt hij niet onder gebukt te gaan, tot militairen zijn mortuarium gebruiken om tijdelijk de lijken van door hen gedode protestanten te verbergen. Bij hun vertrek vergeten ze het lichaam van een jonge vrouw. De andere lichamen zullen verdwijnen, zo weet de conciërge, dus besluit hij voor dit lichaam een echte begrafenis te regelen.

Los Versos del Olvido van de Iraanse regisseur Alireza Khatami werd in Chili opgenomen, want de film is te kritisch voor zijn thuisland. Niet lang geleden zou de film ook in Chili niet goed zijn gevallen, maar, zo waarschuwt de filmmaker zelf voor de vertoning, duistere herinneringen bevinden zich in het verleden van ieder land. Zijn film is dan ook een oproep tot herinneren, tot het redden van onze geliefden van de vergetelheid.

Het is misschien een zwaarmoedige boodschap, zeker in de nabijheid van de dood. Toch is Los Versos del Olvido alles behalve een zware film. Het begin doet nog enigszins realistisch aan, maar langzaam krijgt de film steeds meer sprookjesachtige elementen. Walvissen zweven door de lucht, er moeten bezoekjes aan brommerige en vergeetachtige ambtenaren worden afgelegd en er is een labyrintisch archief waarin je tot het einde der tijden verdwalen kunt.

Zo wordt Los Versos del Olvido een prachtige lofzang op de onverzettelijkheid van het collectieve geheugen. Hoe zeer sommige regimes ook hun best hebben gedaan om gebeurtenissen en personen te doen vergeten, het is ze niet gelukt. Alleen de tijd reduceert ons uiteindelijk tot de vergetelheid, maar de menselijke trouw aan onze geliefden is onverzettelijk genoeg om ook daar in ieder geval tijdelijk weerstand aan te bieden.

La Estrella Errante, de debuutspeelfilm van kunstenaar Alberto Gracia gaf me het idee voor dit stuk, maar eigenlijk heb ik er verder vrij weinig over te zeggen. Gracia zoekt in zijn film dat wat voortgekomen is uit een punkalbum van de band Los Fiambres dat begin jaren tachtig in Alicante is opgenomen. Hij volgt een van de muzikanten en interviewt een ander. De een is nog steeds vooral bezig met drugs, de ander heeft de tussenliggende tijd in de gevangenis doorgebracht.

Verder is het meer een kunstinstallatie dan een speelfilm. Gracia biedt af en toe pakkende beelden, maar vooral de opening is blijven hangen. Hierin zien we ouderen in een zwembad met daaronder de klassieke muziek van waarschijnlijk een balletstuk (ik heb daar weinig verstand van). Hun door het water trage bewegingen onverwacht gracieus en passend bij die muziek. Voor de rest had ik zo weinig aanknopingspunten dat het grotendeels langs me heen gegaan is.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken