Nu aan het lezen:

IDFA – verslag 8

IDFA – verslag 8

Isolatie is een van de terugkerende thema’s van het IDFA dit jaar. We zagen het in onze verslagen al verschillende keren langskomen en in dit verslag staat het centraal. We beginnen in een van de meest afgelegen gebieden ter wereld: de Amazone, waar de moeder van regisseur Clare Weiskopf woont. In Amazona portretteert zij haar moeder liefdevol, maar ook met het verlangen haar moeder te confronteren met de jeugd die ze heeft gehad en de verantwoording die haar moeder daar wellicht voor schuldig is.

De documentaire toont een vrouw die zich geen raad weet met stabiliteit en daarmee ook haar kinderen dat niet bood. Het is duidelijk dat Clare daarmee worstelt. Ze was al jaren bezig met de film, maar maakte deze pas af toen ze zelf zwanger was. Het voelt alsof het doorgronden van wat haar moeder bewoog en beweegt voor haar een noodzakelijke stap is om in het reine te komen met haar eigen aanstaande moederschap. Dat maakt Amazona een tegelijk zeer persoonlijke en toch ook universele film.

Van het Amazonegebied reizen we naar de sprookjesachtige bergen van Zwitserland, waar de twaalfjarige Laura op een boerderij woont met onder meer pony’s, konijnen en een struisvogel. In The Girl Down Loch Änzi leest ze fragmenten uit haar dagboek voor, die doordrongen zijn van de eenzaamheid en het verlangen die een tienermeisje zo kunnen verteren. Wanneer een jongen van haar leeftijd een week komt helpen op de boerderij wordt die eenzaamheid voor even verbroken. “Ik heb eindelijk iemand om mee te praten”, schrijft ze. Maar Tom is vooral geïnteresseerd in de legende van Loch Änzi.

The Girl Down Loch Änzi is prachtig gefilmd. De bergen zijn imposant, de erdoorheen trekkende mist spookachtig. De parallel die wordt getrokken tussen de geïsoleerde Laura en de legende, waarbij een jonge vrouw tot eeuwige gevangenschap werd veroordeeld door haar vader, is helder, maar had wel wat verder mogen worden uitgebouwd. Nu blijft de film van Alice Schmid net iets te veel aan het, weliswaar prachtige, oppervlak hangen.

Dieren waren de reden dat Naoto Matsumura terugkeerde naar het gebied dat werd geëvacueerd na de kernramp in Fukushima. In Abandoned Land volgt regisseur Gilles Laurent naast hem nog een aantal andere van de spaarzame achterblijvers of mensen die terug willen keren. Maar de film concentreert zich voornamelijk op Matsumura en diens overtuiging dat de levens van deze achtergelaten dieren, die vaak nog vastgebonden zaten of opgesloten in stallen, net zo waardevol zijn als mensen. In en rond zijn huis krioelt het van de honden, katten, koeien en (daar is ‘ie weer) een struisvogel. De autoriteiten proberen hem alsnog weg te krijgen uit het radioactieve gebied, maar Matsumura weigert te vertrekken zolang dat betekent dat de dieren (opnieuw) worden achtergelaten.

Laurent kwam om bij de terreuraanslagen in Brussel. Hij was toen onderweg de laatste hand aan de film te leggen. Naast documentairemaker was hij vooral ook geluidstechnicus en werkte onder meer mee aan Carlos Reygadas’ prijswinnende Post Tenebras Lux. Die achtergrond is herkenbaar in Abandoned Land. Laurent begreep dat ook de leegte geluid heeft en transformeert in een paar mooie momenten het verlaten landschap in een vervreemdende compositie. Tot in het laatste shot al het geluid is verdwenen. Een moment dat reflectie biedt op wat we hebben gezien, maar ook een laatste eerbetoon is van de overige crew aan deze talentvolle filmmaker.

Een heel andere vorm van isolatie zien we in Southwest of Salem, over vier lesbische vrouwen die begin jaren negentig onterecht werden veroordeeld voor seksueel misbruik. De film lijkt te passen in het populaire genre van misdaaddocumentaires en doet vooral denken aan de zaak rond de West Memphis Three, waarbij drie tienerjongens werden veroordeeld voor de moord op drie jongetjes. Net als in die zaak werd bij de San Antonio Four (zoals de vrouwen bekend werden) door de politie en aanklagers gesteld dat er sprake was van een satanisch ritueel en ook hier spelen vooroordelen rond levensstijl een grote rol in de totstandkoming van de veroordelingen.

Maar de insteek van de documentaire is wel degelijk een andere, vooral ingegeven door het feit dat in tegenstelling tot bij de zaak rond de West Memphis Three er bij de San Antiono-zaak niet eens sprake is van een misdrijf en dat is eigenlijk al vrij snel evident. Het suspense-element ontbreekt hier dan ook en in plaats daarvan is er in Southwest of Salem ruimschoots aandacht voor de verhalen van de vier vrouwen en juist daarin vindt de documentaire van Deborah Esquenazi haar kracht.

Van isolatie gaan we tot slot naar de massa. In Hillsborough reconstrueert Daniel Gordon de gebeurtenissen op 15 april 1989 in het gelijknamige voetbalstadion in Sheffield. De halve finale in de beker tussen Liverpool en Nottingham Forest liep uit op een drama toen door slechte (of eigenlijk vrijwel ontbrekende) coördinatie van de politieleiding veel te veel toeschouwers in één vak van het stadion terechtkwamen. 96 mensen kwamen om door verdrukking.

Ook hier spelen valse beschuldigingen een rol. Al snel na de ramp werd door autoriteiten gesuggereerd dat de supporters dronken waren en de toegang tot het stadion hadden geforceerd. Die lezing werd overgenomen door verschillende media, voornamelijk The Sun, die het met de kop ‘the truth’ op hun voorpagina plaatste. Hillsborough toont de lange, lange weg die nodig was om dat beeld recht te zetten. Het is een beklemmende en bij vlagen verpletterende documentaire die zich na afloop maar moeilijk laat afschudden. Zoals regisseur Daniel Gordon na afloop van de vertoning beaamde: “Hillsborough gets to you.”

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken