Nu aan het lezen:

IDFA review: Filmworker

IDFA review: Filmworker


IDFA viert dit jaar haar 30e editie en uiteraard is Cine daarbij, met vandaag een review van Filmworker, over het wonderlijke verhaal van Leon Vitali. 

Met documentaires over onder meer Steven Spielberg en Peter Greenaway was voor mij al snel duidelijk dat ik een verslag wilde schrijven rondom documentaires over filmmakers. Maar al zijn die documentaires zeker de moeite waard, mijn schrijfplan veranderde bij het zien van Filmworker, waarin het wonderlijke verhaal van Leon Vitali wordt verteld. Een acteur die na zijn rol in Barry Lyndon op doorbreken stond, maar een radicaal besluit nam. Hij stopte met acteren en werd de persoonlijke assistent van Stanley Kubrick. Tot aan diens dood in 1999 stond hij aan de zijde van de meesterfilmer en zijn complete toewijding representeert (zij het op wat extreme wijze) al die duizenden anonieme filmworkers; de mensen zonder wie geen film gemaakt zou worden, maar die zelf nooit aandacht krijgen.

Wie de documentaire van Tony Zierra ziet, is aanvankelijk geneigd Vitali voor gek te verklaren. Matthew Modine, die de hoofdrol speelde in Full Metal Jacket, beschreef Vitali in een dagboek dat hij bijhield tijdens de draaiperiode met een mot die wordt aangetrokken tot het licht dat zijn vleugels doet verbranden. Waarin dat licht uiteraard Kubrick is. En de toewijding van Vitali is inderdaad nauwelijks te onderscheiden van zelfdestructie. Slapen deed hij nauwelijks en  voor geen klusje voelde hij zich te goed. Of Kubrick hem nu opdroeg om naar Amerika te vliegen om een jongetje te casten om Danny te spelen in The Shining of om zijn kamer op te ruimen; hij deed het. Modine omschreef het gezicht van Vitali tijdens het maken van Full Metal Jacket als ‘a roadmap of sleeplessness and concern.”

 

Toch lijkt vreemd genoeg voor Vitali zelf zijn beslissing om Kubricks persoonlijke assistent te worden veel minder radicaal. Er is slechts één moment waarin hij ook zelf lijkt te erkennen dat wat hij deed bij vlagen gekkenwerk was, wanneer hij vertelt hoe hij in twee sessies van 36 uur alle prints van Eyes Wide Shut controleerde op onregelmatigheden. Maar tegenover Kubrick zelf en diens soms tirannieke behandeling van mensen, lijkt hij geen enkele wrok te hebben. “I love Stanley”,  is zijn simpele antwoord op de vraag waarom hij tot de dag van vandaag zijn leven wijdt aan het werk en de nalatenschap van Kubrick.

Toen Vitali in Barry Lyndon speelde (als de geplaagde Lord Bullingdon), werd hij getroffen door de werkwijze van Kubrick. “It wasn’t just shooting a film”, zegt hij daarover, “it was filmmaking.” Wat blijkt uit alles wat Vitali gedaan heeft nog meer dan wat hij in de documentaire vertelt, is dat hij begreep dat Kubricks perfectionisme geen pose was, maar een noodzaak om te kunnen maken wat hij maakte. En andersom was dat begrip van Vitali wat maakte dat Kubrick vertrouwen in hem stelde,  zijn werk in diens handen durfde te leggen.

Leon Vitali zag in Stanley Kubrick een filmmaker die iets maakte dat groter was dan waar hij ooit in eigen persoon naar zou kunnen streven. En dus gaf hij die eigen persoon op voor Kubrick. Dat heeft iets religieus of zelfs sektarisch, maar je kunt je ook afvragen: is het substantieel anders dan wat Kubrick zelf deed? Als Vitali al een antwoord geeft op de vraag hoe hij het volhield, dan is het dat Kubrick net zo goed alles gaf wat hij had. Het verschil is dat zijn naam boven de titel van de film staat, die van Vitali ergens tussen al die andere honderden namen in de aftiteling.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken