Nu aan het lezen:

High School Reunion

High School Reunion

Reunions do funny things to people – Peggy Sue

Een groep mannen van achter in de twintig verzamelt zich bij een van hen thuis. Er heerst een nervositeit die af en toe overgaat in uitgelatenheid. Op deze leeftijd is het een normale, vrij homogene groep van tamelijk succesvolle, witte mannen. Ze hebben allemaal op dezelfde middelbare school gezeten en maken zich op voor de tienjarige reünie van hun klas. Een traditie in de Verenigde Staten die een in de loop der jaren uiteengedreven groep de gelegenheid geeft om weer bijeen te komen. Maar ook om weer te gaan drinken en feesten; dingen doen die ze eigenlijk een beetje achter zich hebben gelaten.

Een klein subgenre van de high school films waar onze themamaand om draait richt zich op schoolreünies. Ik heb me de afgelopen weken met veel plezier op dit subgenre gestort. De makers van de films die ik gezien heb gebruiken de reünie als breekpunt in de levens van hun personages. Dit doen ze op veel verschillende manieren die duidelijk maken waar hun prioriteiten als filmmakers liggen. Dat de reünie zo’n mooi breekpunt vormt zegt veel over hoe we als mensen naar onze eigen levens kijken.

De bovengenoemde groep komt uit 10 Years uit 2011, de meest recente en waarschijnlijk de minst ambitieuze reüniefilm die ik gezien heb. Het is een nostalgietrip waarin de mannen voornamelijk hun glory days, zoals Bruce Springsteen zong, gaan herbeleven. Eerder omschreef ik de groep als vrij homogeen, maar het vreemde is dat ze op de middelbare school dat juist niet zouden zijn geweest. Er zitten een paar populaire en sportieve jongens (jocks), maar ook twee uitgesproken nerds en wat op mijn middelbare school een alto zou zijn genoemd bij.

Nooit wordt helemaal duidelijk waarom die tien jaar na hun middelbare school ineens één groep vormen. Tijdens de reünie valt die dan ook heel snel uit elkaar. De populaire jongens wijden zich aan hun nostalgietrip met af en toe wat drama uit het verleden als krenten in de pap. De nerds en de alto hebben een ander doel: ze proberen dat wat ze op de middelbare school gemist hebben door hun mindere populariteit en onzekerheid alsnog te krijgen. En dan hebben we het natuurlijk over seks.

Het gevoel dat er nog iets recht te zetten valt drijft op een heel andere manier Peggy Sue Got Married uit 1986 van Francis Ford Coppola voort. Peggy Sue (Kathleen Turner) raakt buiten bewustzijn op de 25-jarige reünie van haar school. Tijdens haar coma herbeleeft ze de laatste weken voor haar prom en heroverweegt ze de keuze voor haar man Charlie (Nicolas Coppola, beter bekend als Cage) van wie ze in het echt inmiddels gescheiden is. Het is een spelletje “wat als”. Wat als ze niet met de populairste jongen was gegaan, maar met degene met het meeste potentieel?

Want die studiebol die je op school nooit zag staan zou zo maar eens de meest succesvolle uit de klas kunnen zijn. Of juist die dichterlijke romanticus die schrijver wil worden. De populairste jongen heeft vaak het nakijken, want de eigenschappen die iemand op school populair maken garanderen geen succes op de arbeidsmarkt. Zo vroeg al je piekjaren achter je laten kan ook niet goed zijn voor je wereldbeeld. Dat is het geval met Charlie, die zanger wil worden, maar eindigt in zijn vaders elektronicawinkel. Dan is de keuze die overblijft je leven veranderen als je dat kan, oprecht de situatie accepteren als het niet kan of verbitterd oud worden.

Scenarioschrijvers Jerry Leichtling en Arlene Sarner zijn ook niet blind voor de nostalgische aspecten van de terugkeer naar het verleden. De kleding, de muziek en films die in de loop der jaren doffe herinneringen zijn geworden hervinden hun glans. Hoe Peggy Sue overweldigd wordt door waardering voor de moeite die haar ouders voor haar doen, hoe zoet het weerzien met overleden grootouders is. Het zijn mooie, warme momenten. Hoewel zowel 10 Years als Peggy Sue Got Married in het moment best prettige films zijn werkt de nostalgische boventoon van beide films uiteindelijk verstikkend. Het verleden is onveranderlijk, ook al erkent de laatste film dat niet expliciet, en dat maakt de personages uiteindelijk te passief. Hun reis is er niet één waar ze invloed op hebben, ook al zijn ze soms wel in die waan.

Maar wat als je zelf niet zo veel van je leven gemaakt hebt op het moment dat de reünie zich aandient? ‘What’s the point of going if we’re not going to impress people?’ is de retorische vraag die Romy Michelle stelt in Romy and Michelle’s High School Reunion. Mira Sorvino en Lisa Kudrow spelen twee stereotype domme blondjes die er door de uitnodiging voor hun reünie achterkomen dat ze eigenlijk bar weinig bereikt hebben in hun leven. Ze wonen samen, hebben geen relaties en weinig indrukwekkend of geen werk. Maar, concluderen ze, ze hebben ook nog niet de echte motivatie gehad om al die dingen te bewerkstelligen. Althans niet zo’n goede motivatie als indruk maken op hun voormalige klasgenoten.

Als blijkt dat de periode tussen de ontvangst van de uitnodiging en het daadwerkelijke feest toch wat kort is om goede banen en partners te vinden, bedenken ze een simpeler plan. Ze kunnen gewoon vertellen dat ze heel succesvol zijn. Hun verhaal over het uitvinden van Post-its is niet al te geloofwaardig en wordt meteen doorzien door de “A-group”. Dat roept de echt belangrijke vragen op. Maakt het iets uit wat de mensen die ze tien jaar niet meer gezien hebben ervan vinden? En wat vinden Romy en Michelle eigenlijk zelf van hun levens?

De hoofdpersonen in Something Wild zijn compleet in ontkenning over de status van hun levens. In de film van de onlangs overleden regisseur Jonathan Demme uit 1986 sleurt de vrijgevochten Audrey Hankel (Melanie Griffith) bankier Charles Driggs (Jeff Daniels) uit zijn saaie bestaan. Haar doel blijft lang voor de kijker verborgen, maar blijkt het opzetten van een soortgelijke leugen als die van Romy en Michelle. Ze wil dat familieman Charles zich als haar man voordoet op haar schoolreünie. Hij gaat mee in de leugen omdat hij aangetrokken is tot haar, maar vooral omdat zijn leven een even grote puinhoop is als het hare. Op weg naar de reünie rijdens ze samen de leegte aan de andere zijde van een existentiële crisis in.

Zoals Romy, Michelle, Audrey en Charles ontdekken is het veel makkelijker en minder belangrijk om een ander voor te liegen dan jezelf. Dit zijn de worstelingen die de personages in de twee echt goede reüniefilms doormaken. In Grosse Pointe Blank van George Armitage uit 1997 speelt John Cusack huurmoordenaar Martin Q. Blank die door zijn assistente Marcella (gespeeld door zus Joan Cusack) wordt aangemoedigd zijn schoolreünie bij te wonen. ‘You know, when you start getting invited to your ten year high school reunion, time is catching up.’ zegt ze, wijzend op wat me de essentiële functie van de reünie lijkt. Niet een kans om nostalgische gevoelens op te wekken of indruk te maken op voormalige klasgenoten, maar om te reflecteren op het leven. En als het even meezit jezelf in een diepe existentiële crisis te werpen natuurlijk.

Martin was de meest veelbelovende van zijn klas, maar is voor het prom-feest verdwenen, in Debi (Minnie Driver) een vriendin achterlatend. Hij is het leger ingegaan en daarna “voor zichzelf begonnen” als huurmoordenaar. Grosse Pointe Blank bewijst dat zelfs het minst burgerlijke beroep in een verstikkende sleur kan uitmonden. Dat gekoppeld aan het eenzame bestaan en het weerzien met Debi geeft Martin het zetje dat nodig is om zijn leven flink onder de loep te nemen. Hij besluit voor de reünie dat hij zijn huurmoordenaarschap vaarwel zal zeggen. Verander wat je kan is het motto.

The Big Chill uit 1983 van Lawrence Kasdan, een van de vroegste reüniefilms, gaat niet over een georganiseerde schoolreünie. Een groep vrienden komt samen om het trieste gegeven van de begrafenis van een van hen. De groep kent elkaar van de universiteit en behoort misschien wel tot de meest idealistische generatie uit de geschiedenis van de mensheid: de babyboomers die eind jaren zestig studeerden. En ook natuurlijk de generatie die daarna beroemd is geworden voor hoe snel ze die idealen inruilden voor geld.

Dat geldt zeker ook voor deze groep die onder andere bestaat uit de directeur van een keten sportwinkels (gespeeld door Kevin Kline), een journalist die voor een sensatiejournalistiek blad werkt (Jeff Goldblum), een acteur die in een matige detectiveserie speelt (Tom Berenger) en een advocaat gespecialiseerd in vastgoed (Mary Kay Place). Ze nemen elkaar dan ook flink de maat in het weekend dat ze samen doorbrengen na de begrafenis. En zoals Goldblums personage opmerkt zijn ze allemaal heel goed in het rationaliseren van de richting die hun levens genomen heeft. Hij noemt het vermogen tot rationaliseren zelfs belangrijker dan seks, wijzend op het feit dat iedereen wel eens langere periodes zonder seks beleeft, maar niemand ooit stopt met rationaliseren. Het is het mechanisme dat ons in staat stelt om te gaan met het niet voldoen aan onze eigen verwachtingen.

Nadat we begonnen zijn aan het werkende leven neemt het aantal vaste mijlpalen drastisch af. Veranderingen worden geleidelijker dan bijvoorbeeld de transitie van middelbare school naar universiteit. We worden minder vaak gedwongen keuzes te maken die vergen dat we de status van ons leven ontleden. De schoolreünie kan daarbij dienen als een soort rite de passage, de mijlpaal die we nodig hebben om verandering af te dwingen. Niet zo zeer omdat we indruk willen maken op onze klasgenoten, maar omdat we onze eigen adolescente/puberversie onder ogen moeten komen. Ofwel de meest idealistische, naïeve versie van onszelf met verwachtingen waaraan niemand kan voldoen, hoe succesvol ook.

Nu vraag ik me sterk af wat een reünie voor mij zou betekenen op dit punt in mijn leven. Echt weten zal ik het nooit doen, want ik heb de tienjarige reünie van mijn middelbare school overgeslagen. Waarom weet ik niet precies, maar waarschijnlijk had ik gewoon niet zo veel behoefte om weer in contact te komen met veel oud-klasgenoten. Nu realiseer ik me dat ik een confrontatie met mezelf ben misgelopen. Ik twijfel of het kijken van films de echte ervaring kan vervangen, maar ik kan met zekerheid zeggen dat het schrijven van een stuk erover je met je neus op de feiten van je eigen leven drukt.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken