Nu aan het lezen:

Good Omens

Good Omens

Het einde der tijden komt eraan. Hemelse en helse krachten bereiden zich voor op de grote eindstrijd, want de antichrist is geboren. Wat ze echter niet weten, is dat hij als baby is verwisseld. Op de aardbodem leven een demon, Crowley, en de engel Aziraphale, die beiden niet bepaald op de apocalyps zitten te wachten. In goede buddycomedy-traditie trekken ze samen op om het Einde te stoppen. En wat heeft het enige volledig correcte boek van voorspellingen – The Nice and Accurate Prophecies of Agnes Nutter, Witch – hierover te melden?

In 1990 bestond de Discworld-serie van Terry Pratchett uit een boek of tien en stond de comicsserie The Sandman van Neil Gaiman nog in de kinderschoenen. Uit hun jarenlange vriendschap kwam toen de penvrucht Good Omens voort, een boek dat zich laat omschrijven als een soort Hitchhiker’s Guide to Christianity. Met minstens drie oneliners per pagina waar je hardop om moet lachen, zelfs in het openbaar, en een fantasierijk verhaal met veel filosofische overdenkingen is de vergelijking met de werken van Douglas Adams immers snel gemaakt. En ook de snel vergaarde cultstatus, vooral onder een publiek van fanatieke nerds, ondersteunt dit beeld. Het heeft echter nogal wat voeten in aarde gehad om tot een verfilming te komen.

Twee leden van Monty Python zouden zich wagen aan respectievelijk een film- en een tv-versie van Good Omens. Zo vroeg als 1999, vlak na Fear and Loathing in Las Vegas, kondigde Terry Gilliam aan dat hij plannen had om ook dit cultboek te verfilmen. In 2002 had hij een flink deel van het budget bijeen en waren Johnny Depp en Robin Williams gecast als Crowley en Aziraphale. Maar hij kreeg de financiering maar niet rond. Tot 2008 bleef Gilliam hoopvol dat de film er nog zou komen. En toen bleef er radiostilte. In 2011 was het de andere Terry van Python, Jones, die zich aan het project zei te wagen. Nu zou het een tv-serie worden. Maar ook hierover bleef verder nieuws uit, en het project leek definitief opgegeven toen duidelijk werd dat Jones aan hevige dementie lijdt. Als troost verscheen er voor de diehard fans nog wel een radiohoorspel in 2015. Dirk Maggs, die eerder delen drie tot en met vijf van de Hitchhiker’s Guide to the Galaxy in een radioversie had gegoten, deed nu hetzelfde voor de spirituele evenknie Good Omens. Met Peter Serafinowicz als Crowley en Mark Heap als Aziraphale zat het met de casting in elk geval wel snor.

Het was pas twee jaar na de dood van Terry Pratchett in 2015 dat er toch weer sprake was van een tv-versie. Eerder had de grijsbebaarde fantasyschrijver alle hoop opgegeven. Een citaat van Pratchett: ‘The difference between me and Neil in our attitude to movie projects is that he doesn’t believe they’re going to happen until he’s sitting in his seat eating popcorn, and I don’t believe they’re going to happen.’ Toch schreef hij een brief aan Gaiman, te bezorgen na zijn dood, waarin hij zijn oude schrijfpartner vroeg om Good Omens tot een tv-serie te bewerken. Begin 2017 werd het project aangekondigd. Dankzij de buzz rond series als American Gods en Lucifer, die beide een oorsprong hebben als hersenspinsels van Gaiman, kon de schrijver relatief gemakkelijk financiering vinden. BBC Studios produceerde samen met Amazon, en de serie is inmiddels te bekijken via Amazon Prime.

De lange ontstaansgeschiedenis van deze versie geeft een goede eerste indicatie van de hooggespannen verwachtingen. De cast is een tweede. Ex-Doctor Who David Tennant kruipt in de huid van diabolisch charmante Crowley en de engel Aziraphale, die door iedereen voor homo wordt aangezien, wordt gespeeld door ieders favoriete Tony Blair-imitator Michael Sheen. Verder bestaat de cast uit onder meer Jon Hamm, Michael McKean, Nick Offerman en Frances McDormand als de stem van God. Tel de factor mee dat het lieve kijkerspubliek tegenwoordig sowieso veel te hoge verwachtingen heeft van televisie, en je snapt waarom bij veel fans de handen aan het jeuken waren om deze show zo snel mogelijk te verorberen.

De eerste reacties lijken wat gemixt. Op recensie-aggregaten scoort de serie gemiddeld ruim voldoende, en ook op IMDb is de algemene tendens erg positief. Dit is echter vooral een indicatie dat Good Omens een nieuw publiek heeft weten aan te boren. Best wat fans van het boek zijn namelijk niet zo geamuseerd door deze versie. Vooral de toon lijken ze niet op prijs te stellen. Tenenkrommend, wordt vaak gezegd. Niet te harden ook. Niet dat geen enkele fan de serie kan pruimen: ook in die gelederen is er gematigde positiviteit. Het is gewoon moeilijk om iedereen tevreden te stellen. En wat niet kan hebben geholpen is de soms wat kluchterige invulling die er wordt gegeven.

Regisseur Douglas Mackinnon heeft voorheen afleveringen geregisseerd van Sherlock, Doctor Who en de Amerikaanse versie van Dirk Gently’s Holistic Detective Agency. Vooral in de afleveringen van Good Omens waarin wat vreemdere dingen gebeuren, doordat jonge antichrist Adam met zijn magische krachten allerlei samenzweringstheorieën tot leven wekt, hoor je de vaudevilliaanse toon. Die voortdurende knipoog: ‘Kijk eens hoe grappig ik ben.’ Mackinnon lijkt wat dat betreft inspiratie te hebben geput uit eerdere tv-bewerkingen van Terry Pratchetts Discworld-serie: The Hogfather, The Colour of Magic en Going Postal. Vooral de middelste had ook al een handje van onnodig grappig doen, waar het materiaal dat niet nodig heeft. En toen leek de toon nogal bepaald door de aanwezigheid van David Jason, alumnus van Only Fools and Horses en Terry Pratchett-superfan. Good Omens klinkt, bewust of onbewust, een tikkeltje hetzelfde. En het is aan de kijker of dat storend werkt.

Wat betreft de onvermijdelijke CGI-effecten is er op zich een goede keuze gemaakt, namelijk om duidelijkheid zwaarder te laten wegen dan realisme. Een grap landt door de helderheid en eenvoud, niet door de exacte plaatsing van een realistische schaduw. Maar zelfs met lagere criteria oogt het toch niet allemaal even fraai in Good Omens. Waar The Good Place het voor elkaar krijgt om met een relatief laag budget grappen prachtig vorm te geven als kleurige en bubbelende computeranimaties, zie je dat Amazon Studios op dit front vaker zit te zweten. Ook in een serie als The Tick is het iets te vaak net-niet. En hoe fantastischer het wordt in Good Omens, hoe meer gebreken er zichtbaar worden. Het meest gruwelijke voorbeeld: aliens landen in een veld nabij het plattelandsdorp Lower Tadfield om een boodschap van wereldvrede te verkondigen. De pratende alien heeft een soort onbeweeglijke eendensnavel, waarop een stel uitgerekte mensenlippen is getekend. Jakkes. Veel andere momenten is de CGI gelukkig wel verdienstelijk, en heel soms ronduit sterk.

Het is vooral de casting die de serie vooruit helpt. Tennant smaalt zoals nooit tevoren, Sheen geeft de te beleefde onderling een warme ziel. En dan is er Adria Arjona. Na het tweede seizoen van True Detective was ze nog niet echt blijven hangen, maar nu laat ze een uitstekende indruk achter. Haar heksenrol als Anathema Device is sterk, divers en spot on. De show wordt pas echt gestolen door Michael McKean, wiens achternaam onterecht een achtergrond in de Highlands doet vermoeden. De volbloed Amerikaan belichaamt de Schotse heksenjager Shadwell, met een accent dat zowat nooit overtuigt. Maar zijn bezieling des te meer. En McDormand als God is natuurlijk een keuze die niemand durft te betwisten. Het stond zo geschreven, als het ware. De rest van de spelers varieert tussen prima en goed.

Volgt de miniserie het boek? Grotendeels wel, en vrij getrouw ook. Maar er zijn zeker toevoegingen gedaan. Jon Hamm vervult bijvoorbeeld als de aartsengel Gabriel de rol van tussenpersoon, tussen Aziraphale en de Hemel. Hij doet zijn variant op de incompetente baas en het is, tja, functioneel om het contact tussen de rebelse engel en zijn meerderen in beeld te brengen. Veel interessanter is het eerste halfuur van aflevering drie. Die begint met Aziraphale die aan de Almachtige McDormand moet verbloemen dat hij zijn vlammende zwaard aan Adam en Eva heeft meegegeven. En daarna zien we ontmoetingen tussen hem en Crowley door de eeuwen heen, hoe zij als enige twee bovennatuurlijke wezens met een permanent verblijf op aarde een onderlinge band ontwikkelen. Het is geen nodige verdieping, maar wel een schitterende toevoeging die ook zeker een snaar raakt. En dat is echt wel een verdienste van het extra schrijfwerk van Neil Gaiman.

Moraal van het verhaal is dat Good Omens met veel aandacht en een goede dosis liefde is gemaakt. Maar misschien ook met een beetje haast en een iets te klein budget. Was er een versie mogelijk waarmee veel meer liefhebbers konden krijgen waar ze al die jaren op hebben gehoopt? Vast wel. Maar blanco erin gaan, of met lage verwachtingen, is zoals zo vaak de beste strategie. Good Omens lijkt in elk geval niet tussen de wal, van een nieuw publiek aanboren, en het schip – dat de oude fangarde herbergt – te zijn gevallen; iets waar de filmversie van The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy wel heel erg last van had. En laten we eerlijk zijn, met de lange tijd die dit project in de productiehel heeft doorgebracht waren de voortekenen echt niet zo gunstig. Het had op zijn minst veel erger kunnen zijn.

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken