In februari schrijven we rond het thema poëzie. Cinema is uitermate geschikt om dit kunstgenre te behandelen, zo zien we al aan de films die deze maand uitkomen. Wat te denken van Paterson, de nieuwe film van Jim Jarmusch, over een buschauffeur/dichter? Of Neruda, het laatste wapenfeit van regisseur Pablo Larraín over de Zuid-Amerikaanse poëet der poëten?

De beste film over poëzie is misschien wel Poesía sin fin, van Alejandro Jodorowsky, die vorige maand in de bioscoop draaide. Als je denkt: ‘er is nooit meer iets anders’ of je mist de gevoeligheid, de intense emoties en het spelen met vorm van poëzie in films, of als je besluit in heel 2017 slechts één film te zien, koop dan dit meesterwerk van de al 87-jarige regisseur.

En we worden verder verwend in februari. Jane Campions Bright Star (over John Keats) draait dinsdag in De Balie in Amsterdam en is even wonderschoon als de dichtregels van Keats zelf. Of wat te denken van A Quiet Passion, Terence Davies film over dichteres Emily Dickenson?

Poëzie in beelden, een film als poëzie, als poëtisch meesterwerk, daar ontbreekt het de filmgeschiedenis bepaald niet aan: het werk van grote regisseurs als Robert Bresson, Andrei Tarkovsky en Ingmar Bergman wordt altijd zo gedefinieerd, maar vandaag de dag lopen er ook nog de nodige dichters-in-filmbeelden rond: Terrence Malick, Wong Kar-Wai, Alejandro González Iñárritu of Tsai Ming-liang, om maar wat voorbeelden te noemen. Beter dan uitleggen kun je dit laten zien:

Toch is aan een definitie niet te ontkomen. De vraag is natuurlijk: Wat is dan poëtische cinema? Het maakt dat je eerst moet definiëren wat poëzie is, voordat je kan zeggen welke cinema zich ertoe kan verhouden. Dat is een moeilijke positie – poëzie laat zich niet definiëren, dat is een van de kenmerken, en zo zal elke definitie dus niet alleen tekortschieten, het zal zelfs het tegenovergestelde verwoorden. Deze paradox daargelaten, poëzie is een literaire vorm die uit versregels bestaat waarbij de maker stijlmiddelen (vorm, metrum, ritme, klank, herhaling, regels, beeldspraak, ambiguïteit, symboliek, contrast, etc.) gebruikt om een werk te scheppen. We zien in filmmakers die zich op die manier tot hun medium verhouden (de namen die in dit artikel staan, bijvoorbeeld), met de elementen die ze tot hun beschikking hebben (scenario, cinematografie, filmmuziek, sound-design, art design, montage, etc.). Elke filmmaker beschikt over dezelfde elementen, maar wat maakt een film poëzie? Zijn het enkel waarden als mooie shots, lange takes, het ritmisch ritselen van bladeren of de superieure samenstelling van kleuren in de decors die bepalen dat sommige films (en hun makers) poëtisch genoemd worden en andere niet?

Tony Zhou van Every Frame a Painting legt zijn definitie uit van poëtische cinema: ‘Als ik het plot kan negeren en alleen de beelden en het geluid, die iets unieks doen, kan waarderen,’ en vertelt daarnaast waar veel mensen aan denken als ze de term horen: ‘traag, pretentieus en plotloos’. Natuurlijk blijft deze stelling problematisch (elke filmliefhebber houdt van andere films en met wat fantasie kan vrijwel elke film zo poëtisch worden genoemd), maar in zijn video essay legt hij de kwestie fraai uit, aan de hand van Lynne Ramsay’s werk:

Nu draaien werken als Juste la fin du monde (de nieuwe Xavier Dolan!) en La grande bellezza (de beste Sorrentino) deze maand; uitermate poëtische films. The Red Turtle (van ‘onze’ Michael Dudok-de Wit) is ook poëtisch, evenals The Turin Horse van Béla Tarr (en de bijbehorende tentoonstelling in Eye), als je het dan over intens grimmige dichters hebt.

En wat biedt Cine je deze maand? Inzichten in nieuwe en oude poëtische films, verklaringen, lijstjes. We leren je niets en vertellen je niets. We geven je visies en introducties, en behandelen Terrence Malick, Jim Jarmusch en veel andere poëtische makers (die je misschien nog niet kende). Kijk rond. Je wordt er rijker van.

Ik sluit af met een gedicht uit de film Paterson, geschreven door Ron Padgett. Een geweldige (en poëtische) filmmaand gewenst!

Luuk Imhann

Another One
When you’re a child you learn there are three dimensions
Height, width and depth
Like a shoebox
Then later you hear there’s a fourth dimension
Time
Hmm
Then some say there can be five, six, seven…

I knock off work
Have a beer at the bar
I look down at the glass and feel glad

0 reacties

Geef een reactie

Annuleren