Nu aan het lezen:

Dr. Strangelove…

Dr. Strangelove…

 

Humor en een nucleaire oorlog zijn twee uitersten die moeilijk samen kunnen bestaan. Dat het toch mogelijk is om deze twee elementen te smeden in politieke satire bewijst Stanley Kubrick met zijn in 1964 uitgekomen Dr. Strangelove or: How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb. De film is gebaseerd op het boek Red Alert, een politieke thriller over nucleaire dreiging en de ondergang van de wereld. Een heel serieus thema, vooral toen de film uitkwam in de hoogtijdagen van de koude oorlog en er een aanzienlijke angst bestond voor een kernoorlog. Kubrick besloot echter tijdens het schrijven van het scenario dat het veel beter zou werken als satire. Dit omdat het idee van een kernoorlog waarbij de wereld ten onder gaat zo verschrikkelijk en niet grappig was, dat humor de enige manier was om met dit gegeven om te kunnen gaan. Ook waren de gebeurtenissen in het boek zo ongelofelijk en paradoxaal dat het moeilijk was het niet als komedie te zien.

My idea of doing it as a nightmare comedy came in the early weeks of working on the screenplay. I found that in trying to put meat on the bones and to imagine the scenes fully, one had to keep leaving out of it things which were either absurd or paradoxical, in order to keep it from being funny; and these things seemed to be close to the heart of the scenes in question

 

Stanley Kubrick.

201

In Dr. Strangelove maken we kennis met Generaal Jack D. Ripper, die een nogal paranoïde indruk maakt als hij opdracht geeft aan zijn patrouillerende B-52 atoombommenwerper om doelen in Rusland aan te vallen. Dit zonder consult met de Amerikaanse President. Als kapitein Lionel Mandrake op de hoogte wordt gesteld van deze vreemde en levensgevaarlijk actie besluit hij contact te zoeken met Ripper. Na een verwarrend betoog van generaal Ripper over een communistisch complot om Westerse waterbronnen te fluorideren en zo de voor hem zo kostbare “lichamelijke sappen(?)” te besmetten, weet Mandrake dat er iets niet helemaal pluis is met Generaal Ripper. Mandrake probeert de generaal over te halen een code te geven die in staat is de bommenwerper terug te roepen voordat hij zijn doelen bereikt. De generaal is namelijk de enige die in het bezit is van de code. Ondertussen wordt President Merkin Muffley ingelicht door Generaal Buck Turgidson en is zwaar verontwaardigd dat deze opdracht zonder zijn medeweten is gegeven. In het Pentagon komen de President en alle knappe koppen –waaronder Buck Tergidson, een Russische ambassadeur en Dr. Strangelove, eigenlijk Dr. Merkwürdigeliebe– bijeen in de “war room” om een oplossing te zoeken. Uiteraard voordat de bom valt en Rusland besluit terug te slaan.  Als alles in het soep dreigt te lopen komt Dr. Strangelove met de ultieme oplossing.

301

Gentlemen, you can’t fight in here, this is the War Room

De hoofdrollen zijn duidelijk weggelegd voor acteur en komiek Peter Sellers (The Pink Panther). Hoofdrollen omdat Peter Sellers niet alleen de rol van de ietwat schuchtere kapitein Lionel Mandrake op zich neemt, maar ook die van President Merkin Muffley en de hilarische, duidelijk op een nazi-geleerde gebaseerde Dr. Strangelove. Drie totaal verschillende rollen, alle tot perfectie uitgewerkt. Ook Hayden Sterling als de paranoïde en doorgedraaide Generaal Jack D. Ripper is hilarisch en de scène waarin hij het complot uitlegt aan Mandrake is van eenzame klasse. Verder valt George C. Scott op als de oorlogsgezinde generaal Buck Turgidson. Zijn rol is zo overdreven dat het hilarisch wordt. Achteraf bleek dat Kubrick opzettelijk repetities heeft gebruikt als echt materiaal omdat George C. Scott het veel ingetogener had willen spelen. Kubrick maakte hem wijs dat hij in de repetities zo “over the top” mogelijk moest acteren.

Visueel is Dr. Strangelove een feest om naar te kijken. De typische long shots en perfecte composities waar Stanley Kubrick om bekend staat zijn in deze relatief vroege film al duidelijk zichtbaar. Elk beeld is foto waardig, en alles wat er zich in het frame bevindt heeft betekenis en is geen toeval. Zo is ook de cockpit van de B-52 tot perfectie nagebouwd, zelfs tot verbazing en lichte verdenking van de overheid, omdat er nooit officieel beelden waren vrijgegeven van desbetreffende cockpit. Het zwart-wit zorgt voor een mooi spel van schaduw en licht en komt zeker niet oubollig over. Een klein minpuntje: de scenes van de vliegende B-52 zien er inmiddels flink gedateerd uit.

391

Dr. Strangelove werd destijds ontvangen met veel controverse, mede omdat de première van de film enkele weken opgeschoven moest worden vanwege de moord op president John F. Kennedy. Ook vanwege de feitelijke waarheden waaronder de mogelijkheid om een nucleaire aanval zonder goedkeuring van de president te mogen en kunnen uitvoeren. Het personage Dr. Strangelove blijkt gebaseerd te zijn op enkele nazi-geleerden die na de Tweede Wereldoorlog voor Amerikaanse overheidsinstanties zijn gaan werken, waaronder raketgeleerde Wernher von Braun. Ook brengt Dr. Strangelove de nazi groet uit als gevolg van zijn spastische oncontroleerbare arm. De film werd zelfs weggezet als Sovjet propaganda.

Aangezien we ons bevinden in een wereld waarin oorlog en propaganda orde van de dag lijken te zijn, is deze film pijnlijk actueel. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat je er niet om moet kunnen lachen. Het lijkt me dan ook een goed idee om vooral eens goed te gniffelen om de belachelijkheid van oorlog, al is het om met het gegeven om te kunnen gaan. Dr. Strangelove is dan bij uitstek de perfecte anti-oorlogsfilm om dat bij te doen.

 

Leuk? Deel het even!
Typ en klik enter om te zoeken